کشف عجیب تلسکوپ جیمز وب: سیگنال مرموزی که از فضایی خالی می‌آید

تلسکوپ فضایی جیمز وب یک سیگنال فضایی مرموز را در بخشی از آسمان شناسایی کرد که در تصاویر پیشین، هیچ منبع نور شناخته‌شده‌ای در آن وجود نداشت. این سیگنال در دو نوبت رصد با فاصله 88 روز ثبت شد، اما در مشاهدات قبلی هابل و جیمز وب اثری از آن وجود نداشت. اخترشناسان هنوز نمی‌دانند چه پدیده‌ای این سیگنال را ایجاد کرده است. منظور از «فضای خالی» در این‌جا، خلأ مطلق و عاری از ماده نیست؛ بلکه نقطه‌ای از آسمان است که در تصاویر پیشین، جرمی قابل‌شناسایی در آن ثبت نشده بود. این ناحیه در صورت فلکی کوره قرار دارد و بخشی از «میدان فراژرف هابل» است. تلسکوپ هابل بیش از 270 ساعت آن را رصد کرده و تصویری شامل نزدیک به 10 هزار کهکشان ثبت کرده است. با وجود بررسی‌های گسترده، این نقطه همچنان پرسش‌هایی بی‌پاسخ دارد. میدان فراژرف هابل، منشأ سیگنال ناشناخته‌ای که تلسکوپ فضایی جیمز وب ثبت کرده است. منشأ این سیگنال مرموز فضایی چیست؟ پژوهشگران دانشگاه مینه‌سوتا برای یافتن اجرامی که ممکن است از دید رصدهای معمول پنهان مانده باشند، از طیف‌نگار فروسرخ نزدیک تلسکوپ جیمز وب استفاده کردند. آن‌ها به‌جای تمرکز بر اجرام شناخته‌شده، تقریباً همه دریچه‌های ابزار را باز گذاشتند و نور دریافتی را در جست‌وجوی خطوط گسیلی بررسی کردند. این خطوط در طول‌موج‌های مشخصی ظاهر می‌شوند و اطلاعاتی را درباره ویژگی‌های اجرام کیهانی ارائه می‌دهند. آن‌ها توانستند شش سیگنال را به کهکشان‌های دوردست شناخته‌شده نسبت دهند. اما سیگنال هفتم با هیچ‌یک از اجرام شناسایی‌شده تطبیق نداشت. این سیگنال به شکل یک خط روشن در طول‌موج حدود 1.6 میکرومتر ظاهر شد. نکته عجیب آن بود که هیچ خط گسیلی دیگری در کنار آن وجود نداشت. این سیگنال در دو مجموعه رصد، در آگوست و نوامبر 2023 و با فاصله 88 روز، ثبت شد. پژوهشگران از دو زاویه متفاوت نیز آن را رصد کردند تا احتمال خطای ابزار کاهش یابد. سیگنال در هر دو نوبت و در چهار مجموعه ترکیبی از نوردهی‌ها شناسایی شد. بنابراین، بعید است که صرفاً یک اختلال تصادفی باشد. اما در رصدهای پیشین، از جمله بررسی جیمز وب در اکتبر 2022، چنین سیگنالی ثبت نشده بود. روشنایی آن به‌اندازه‌ای است که اگر در زمان رصد قبلی وجود داشت، انتظار می‌رفت ثبت شود. احتمال دارد که منبع سیگنال در آن زمان فعال نبوده یا هنوز چنین تابش درخشانی نداشته است. اما داده‌های فعلی مشخص نمی‌کنند که این پدیده چه زمانی آغاز شده، چه مدت ادامه داشته یا آیا میان دو رصد نیز فعال بوده است یا نه. دانشمندان چند توضیح احتمالی را مطرح کرده‌اند: یک کهکشان در کیهان اولیه، یک کهکشان نزدیک‌تر، یک ابرنواختر، یا یک سیاه‌چاله که یک ستاره را نابود می‌کند. هرچند هیچ‌کدام از این فرضیه‌ها با تمام شواهد موجود سازگار نیستند. برای تشخیص منشأ سیگنال، پژوهشگران به رصدهای دقیق‌تر نیاز دارند. شناسایی خطوط گسیلی بیشتر می‌تواند به تعیین فاصله منبع و شناخت ماهیت آن کمک کند. تا آن زمان، منشأ این سیگنال همچنان نامشخص باقی می‌ماند. اخترشناسان نتایج این پژوهش را در ژورنال The Astrophysical Journal منتشر کرده‌اند.