گسترش پهپادهای غیرقانونی در آسیای جنوب شرقی

پهپادها مترادف با جنگ های امروزی شده اند. سالن‌های درگیری اخیر در روسیه و اوکراین، میانمار، سودان، بخش‌هایی از ساحل و خاورمیانه شاهد استفاده شدید از پهپادها بوده‌اند، و به‌ویژه جنگ روسیه و اوکراین یک بوته نوآوری در این زمینه بوده است. آسیای جنوب شرقی نیز از استفاده از پهپادها مصون نمانده است که به طور گسترده در درگیری هایی مانند محاصره ماراوی در سال 2017، درگیری میانمار از سال 2021 و درگیری مرزی تایلند و کامبوج در سال گذشته استفاده شده است.

فراتر از استفاده از آنها در درگیری، منطقه شاهد افزایش مداوم در استفاده غیرقانونی از هواپیماهای بدون سرنشین بوده است که عمدتا شامل هواپیماهای بدون سرنشین مصرفی تجاری (COTS) است (شکل 1). [caption id=attachment_317215 align=alignnone width=2038] شکل 1: روندهای غیرقانونی هواپیماهای بدون سرنشین در آسیای جنوب شرقی در طول زمان. (نمودار روبن داس)[/caption] شبکه‌های جنایی و تروریستی تا حدی به دلیل توجه رسانه‌ها به هواپیماهای بدون سرنشین، دسترسی به این سیستم‌ها (به ویژه پهپادهای COTS) و موانع نسبتا کم ورود با توجه به استفاده از آنها، شروع به اتخاذ این تاکتیک کرده‌اند.

این مقاله مروری کوتاه بر استفاده غیرقانونی از هواپیماهای بدون سرنشین در جنوب شرقی آسیا با هدف برجسته کردن روندهای فعلی ارائه می دهد که ممکن است برای توسعه اقدامات متقابل هدفمند در منطقه مفید باشد. تجزیه و تحلیل زیر بر اساس 22 حادثه غیرقانونی هواپیماهای بدون سرنشین است که توسط رسانه ها تا اوت 2026 گزارش شده است، به استثنای استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین در مناطق درگیری. با توجه به ماهیت منبع باز داده ها، تجزیه و تحلیل ممکن است در معرض سوگیری گزارش دهی باشد و احتمالا می تواند نشان دهنده کمتر از پدیده واقعی باشد.

موارد استفاده مجرمانه بخش عمده استفاده از پهپادهای غیرقانونی در منطقه - حدود 86 درصد - با فعالیت های مجرمانه مرتبط بوده است. از این میان، فعالیت های مرتبط با مواد مخدر مرتبط با هجوم به زندان و قاچاق برون مرزی بیشترین میزان را داشته است (شکل 2). در آگوست 2024، یک پهپاد کوادکوپتر تجاری برای قاچاق مواد مخدر به زندان تاپه استفاده شد که اولین حادثه ثبت شده استفاده غیرقانونی از پهپاد در مالزی بود. وزارت کشور مالزی خاطرنشان کرد که در آن سال 55 مورد استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای قاچاق مواد مخدر به زندان ها وجود داشت.

پهپادها همچنین برای قاچاق کالاهای قاچاق دیگر به زندان‌های مالزی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و دو نفر به دلیل تلاش برای استفاده از پهپاد DJI Air 2S برای قاچاق تنباکو به زندان Sungai Udang در مالاکا در ژوئیه 2026 دستگیر شدند. مورد مشابهی در زندان ماچانگ در زندان ماچانگ در 225 تا 2 ژوئن رخ داد. مواد مخدر را به یک زندان مواد مخدر کلاس IIA در باندونگ، جاوه غربی قاچاق کنید. معاملات بین خریدار (یک زندانی) و فروشنده از طریق شبکه های اجتماعی انجام شد.

حوادث مشابهی در زندان سراگن در سال 2023 و نوسا کامبانگان در سال 2019 و همچنین در زندان‌های فیلیپین ثبت شد. [caption id=attachment_317212 align=alignnone width=1557] شکل 2: تفکیک حوادث غیرقانونی اخیر هواپیماهای بدون سرنشین در جنوب شرقی آسیا بر اساس نوع فعالیت غیرقانونی. (نمودار روبن داس)[/caption] جدای از هجوم به زندان، مواد مخدر نیز در قاچاق برون مرزی و فروش غیرقانونی در کنار هواپیماهای بدون سرنشین برجسته شده است.

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد گزارش داده است که پهپادهای تجاری کوچک به طور فزاینده ای برای قاچاق برون مرزی مواد مخدر به ویژه در امتداد مرزهای مالزی-تایلند، تایلند-میانمار و تایلند-لائوس استفاده می شوند. در ژوئن 2020، مقامات سنگاپور و مالزی یک سندیکای قاچاق مواد مخدر را که از پهپاد COTS برای قاچاق مواد مخدر از مالزی به سنگاپور استفاده می کرد، متلاشی کردند. پهپادهای بزرگتر نیز با سندیکاهای قاچاق برون مرزی مرتبط هستند. در ژوئن 2025، دو پهپاد هگزاکوپتر بزرگ در منطقه سادائو، سونگخلا، تایلند دفن شدند.

این پهپادها با سه شهروند چینی مرتبط بودند که ظاهرا در یک سندیکای مواد مخدر دست داشتند. در ویتنام، زوجی به دلیل استفاده از پهپاد کوادکوپتر DJI برای تحویل مواد مخدر و دریافت پول از خریداران دستگیر شدند. جدا از مکانیسم‌های تحویل، سندیکای‌های مواد مخدر از پهپادها نیز برای نظارت بر تحرکات ماموران مجری قانون و فرار از کشف استفاده می‌کنند. تایلند حداقل سه مورد توقیف عمده پهپادها و قطعات مرتبط با هواپیماهای بدون سرنشین را طی دو سال گذشته گزارش کرده است.

حمله دسامبر 2025 به انباری در منطقه ارتش دوم منجر به توقیف 2500 هواپیمای بدون سرنشین شد که گمان می‌رود به صورت قاچاق وارد کشور شده باشند، در حالی که حمله مارس 2026 به دو انبار در لات کرابانگ در خارج از بانکوک منجر به توقیف 2083 هواپیمای بدون سرنشین شد. پلتفرم های رسانه های اجتماعی در آگوست 2025، مقامات تایلندی به انبار دیگری در ساموت پراکان که ظاهرا مرتبط با یک شرکت سنگاپوری است، یورش بردند، جایی که پهپادهای متعدد، دستگاه‌های پارازیت سیگنال و یک ون با تجهیزات مختل کننده سیگنال پیدا شد.

این احتمال وجود دارد که برخی از این شبکه ها با قاچاق و سندیکاهای قاچاق هواپیماهای بدون سرنشین برون مرزی مرتبط باشند. حمله دسامبر 2025 با دستگیری چهار شهروند میانماری در هتلی در نزدیکی فرودگاه سووارنابومی در بانکوک دنبال شد. آنها مظنون به قاچاق 10 هواپیمای بدون سرنشین چینی به میانمار بودند تا دوباره به حکومت نظامی این کشور بفروشند. قرار بود این پهپادها برچیده شده و در پروازهای تجاری مسافربری به آن سوی مرز منتقل شوند. پهپادهای توقیف شده پهپادهای بزرگ صنعتی چند روتوری بودند.

در ژوئیه 2026، یکی دیگر از شهروندان میانماری که قصد قاچاق چهار هواپیمای بدون سرنشین دید اول شخص (FPV) و سایر اجزای هواپیماهای بدون سرنشین را از طریق مرز به میانمار داشت، در مائه سوت، در استان تاک، در مرز تایلند با میانمار دستگیر شد. این پهپادها "سیستم های پیشرفته" مناسب برای کاربردهای نظامی بودند و از چیانگ مای منشا گرفته بودند. کاربر نهایی پهپادها مشخص نشد. یک سال پیش از آن، یک پهپاد تهاجمی یک طرفه با کلاهک انفجاری که گمان می‌رود متعلق به ارتش میانمار باشد در همین استان پیدا شد.

استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین توسط گروه‌های مسلح غیردولتی (NSAGs) در میانمار در چندین مطالعه دانشگاهی به خوبی مستند شده است. مرکز داده‌های مکان و رویداد درگیری‌های مسلحانه بیش از 2100 حمله پهپادی توسط NSAG در بیش از 600 مکان مشخص در میانمار را مستند کرده و خاطرنشان کرد که تا سال 2024 "استراتژی میدان نبرد را به‌طور قابل توجهی تغییر شکل داده است". حکومت نظامی از اواخر سال 2023 با استفاده از gNSAG، اتکای خود را به حملات هوایی افزایش داده است.

شبکه‌های قاچاق و قاچاق غیرقانونی از طریق کشورهای همسایه، همانطور که در بالا ذکر شد، ممکن است در کمک به NSAG و ارتش در دور زدن کنترل‌های صادراتی مواد با کاربرد دوگانه توسط چین نقش داشته باشد. تحقیقات تسلیحات جنگی مستقر در بریتانیا نشان داد که سیستم‌های ناوبری ماهواره‌ای اروپایی با دقت بالا که پهپادها را از پارازیت و جعل «سخت می‌کند» از طریق فروش مجدد تجاری به میانمار برای استفاده توسط حکومت نظامی منحرف شده‌اند و مسیر احتمالی دیگری برای ورود این قطعات به منطقه را برجسته می‌کند. پهپادهای تجاری نیز در چندین مورد مشکوک به جاسوسی استفاده شده است.

در آگوست 2025، دو شهروند چینی به دلیل ورود به مقر وزارت دفاع مالزی با پهپاد DJI Mavic 3 در کوالالامپور دستگیر شدند. آنها به تلاش برای گرفتن فیلم از داخل ساختمان متهم شدند. در پی درگیری مرزی تایلند و کامبوج در سال گذشته، پروازهای شناسایی هواپیماهای بدون سرنشین متعددی بر فراز تأسیسات نظامی و سازمان‌های دولتی در تایلند شناسایی شد و دولت به فعالیت‌های احتمالی مرتبط با جاسوسی اشاره کرد.

موارد استفاده تروریستی استفاده از پهپاد توسط گروه های تروریستی در منطقه به سال 2017 در زمان محاصره ماراوی در فیلیپین توسط گروه مائوت وابسته به دولت اسلامی (داعش) برمی گردد. پهپادهای ارزان قیمت COTS در طول محاصره عمدتا برای فعالیت‌های اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی مورد استفاده قرار گرفتند. همین تاکتیک در زمان محاصره توسط نیروهای مسلح فیلیپین نیز به کار گرفته شد. با وجود استفاده شدید داعش از آنها در عراق و سوریه در همان دوره، هیچ موردی از هواپیماهای بدون سرنشین مسلح در منطقه ثبت نشد.

به غیر از فیلیپین، چندین مورد از هسته های تروریستی مالزیایی و اندونزیایی وجود داشته است که در اختیار داشته اند یا تلاش کرده اند از پهپادها در نقشه های تروریستی استفاده کنند. در سال 2016، مقامات مالزی طرحی مرتبط با داعش را برای حمله به مقر پلیس فدرال در کوالالامپور با پهپاد کشف کردند. به غیر از بحث های آنلاین، هیچ مدرکی مبنی بر خرید هواپیماهای بدون سرنشین یا استفاده واقعی وجود نداشت.

دستگیری‌های اخیر در این کشور ظاهرا کشف اطلاعات مربوط به پهپاد، بازی‌های شبیه‌سازی و برنامه‌های کاربردی در دستگاه‌های الکترونیکی متعلق به برخی از مظنونان تروریسم را فاش کرد. این شامل دستورالعمل هایی در مورد عملیات هواپیماهای بدون سرنشین بود. با این حال، دوباره هیچ مدرکی مبنی بر عملیاتی شدن پهپادها در توطئه ها یا حملات وجود نداشت. در اکتبر 2020، یک سلول جماعه اسلامیه در بکاسی، جاوه غربی، اندونزی، یک پهپاد در اختیار داشت که ظاهرا قصد داشتند در یک حمله از آن استفاده کنند.

در سپتامبر 2024، عملیات ضد تروریستی در اندونزی منجر به دستگیری هفت نفر از سوماترای غربی و جزایر بانگکا بلیتونگ شد که قصد داشتند در جریان سفر پاپ فرانسیس به این کشور به آن زمان حمله کنند. در اختیار آنها یک پهپاد مینی DJI بود که به طور بالقوه می توانست برای نظارت یا حمله مورد استفاده قرار گیرد. جدا از پهپادهای مورد استفاده در حملات، اتباع اندونزیایی نیز در تلاش برای قاچاق هواپیماهای بدون سرنشین به شبه نظامیان در خاورمیانه مشارکت داشته اند.

اسناد دادگاه اندونزی که توسط این نویسنده مشاهده شد نشان داد که یک سندیکا در تلاش برای انتقال هواپیماهای بدون سرنشین و اجزای هواپیماهای بدون سرنشین از اندونزی به شبه نظامیان مرتبط با حیات تحریر الشام (HTS) در سوریه از طریق ترکیه بود. این گروه یک پهپاد بال ثابت Sonicmodell Sea Rescue ساخت چین، یک پهپاد بال دلتای Heewing RC F-01، یک پهپاد راجاوالی ساخت اندونزی، یک دسته کنترل پرواز Diatone Manba MK4 F722 و یک جفت عینک FPV خریداری کرده بود. برخی از اقلام از طریق وب سایت های باز، رسانه های اجتماعی و سایت های تجارت الکترونیک مانند AliExpress تهیه شده است.

اجزای پهپاد در کنار مواد غذایی بسته بندی شده و از طریق پست تجاری به ترکیه منتقل شده و سپس برای شبه نظامیان HTS در سوریه ارسال می شود. مقامات اندونزی همچنین استفاده از ارز دیجیتال در مسیرهای مالی را کشف کردند. روندها و چشم انداز کلیدی موارد پهپادهای غیرقانونی در منطقه به چندین روند اشاره دارد. اولا، استفاده از پهپادهای ارزان قیمت COTS برای فعالیت های غیرقانونی یک موضوع کلیدی نگران کننده است. این پهپادها به راحتی در دسترس هستند، محدودیت‌های خرید کمی دارند و با توجه به ماهیت دوگانه آن‌ها، تنظیم آن‌ها دشوار است.

با ارزان‌تر شدن و کوچک‌تر شدن هواپیماهای بدون سرنشین و شرکت‌ها/فروشندگان خصوصی که در فروش این اقلام شرکت می‌کنند، شبکه‌های جنایی و تروریستی تلاش خود را برای استفاده از این نوع پهپادها برای تقویت عملیات غیرقانونی خود متوقف نخواهند کرد. دوم، در حوزه جرم و جنایت، مواد مخدر با استفاده غیرقانونی از هواپیماهای بدون سرنشین برجسته شده است. پهپادها نه تنها برای قاچاق مواد واقعی مورد استفاده قرار می گیرند، بلکه برای شناسایی توسط این شبکه ها برای فرار از کشف استفاده می شوند.

در آینده، با توجه به ارتباط نزدیک بین سلاح‌های گرم غیرقانونی و شبکه‌های مواد مخدر در منطقه، می‌توان از پهپادها برای تردد سلاح گرم در سراسر مرزها استفاده کرد. از هواپیماهای بدون سرنشین برای حمل و نقل اسلحه گرم در مرز هند و پاکستان در مناطقی مانند پنجاب استفاده شده است. در حالی که در حال حاضر نیازی به عوامل غیرقانونی در منطقه برای درگیر شدن با سیستم های پیچیده تری مانند فیبر نوری یا پهپادهای FPV مانند کارتل های آمریکای لاتین وجود ندارد، این امکان در آینده قابل کاهش نیست.

سوم، شبکه‌های قاچاق و قاچاق پهپاد که احتمالا به عوامل درگیری و NSAG مرتبط هستند، همچنان از کسب‌وکارهای اصلی از طریق استفاده از شرکت‌های جلویی، حمل‌ونقل تجاری و خطوط لوله لجستیکی و قاطرهای انسانی برای انتقال قطعات هواپیماهای بدون سرنشین از طریق کشورهایی مانند تایلند و اندونزی بهره‌برداری می‌کنند. ماهیت ماژولار برخی از پهپادها و در دسترس بودن تجاری اجزای مرتبط با آنها، اغلب قاچاق و قاچاق غیرقانونی این سامانه ها را تسهیل می کند.

با توجه به روندهای فوق، اقدامات ضد پهپاد باید بر جلوگیری از شبکه های زنجیره تامین غیرقانونی، خطوط لوله لجستیکی و تجاری، و گره های انسانی که این شبکه ها را به یکدیگر متصل می کنند، متمرکز شود. سازمان‌های دولتی باید منابع کافی را برای افزایش قابلیت‌های ضد پهپادهای شخصی خود، هم از نظر سخت‌افزار و هم از نظر پرسنل آموزش‌دیده، و هم سخت‌سازی زیرساخت‌های حیاتی مانند ساختمان‌های اداری و زیرساخت‌های عمومی در برابر حملات هواپیماهای بدون سرنشین سرمایه‌گذاری کنند.

کشورهایی مانند تایلند، فیلیپین، مالزی، اندونزی و سنگاپور قبلا هواپیماهای بدون سرنشین را در عملیات اجرای قانون خود قرار داده‌اند و واحدهای تخصصی را در خدمات خود راه‌اندازی کرده‌اند که یک راه مثبت رو به جلو است. این باید با چارچوب‌های قانونی قوی تکمیل شود که استفاده از آن‌ها را کنترل و تنظیم می‌کند، در کنار اطمینان از قابلیت‌های پزشکی قانونی هواپیماهای بدون سرنشین. برای نتیجه گیری، دولت های منطقه باید در رویکرد خود برای مقابله با هواپیماهای بدون سرنشین به همان اندازه که دشمنانشان در بداهه سازی و استفاده از آنها نوآورانه و موثر هستند، عمل کنند.