پرش به محتوای اصلی

یک پژوهش؛ کارها و ارتباطات شبکه‌های هوادار تهران در آلمان

دویچه‌وله فارسی۱۴۰۵ مهر ۱۴, سه‌شنبه، ساعت ۲۰:۴۷حدود 4 دقیقه مطالعه

بر اساس یک پژوهش تازه شبکه‌های شیعه اسلام‌گرا پس از ممنوعیت مرکز اسلامی هامبورگ از بین نرفته‌اند. آنها پراکنده‌تر شده‌اند و بخشی‌شان به گروه‌هایی از چپ «ضدامپریالیست» نزدیک شده است.

دو سال پس از ممنوعیت "مرکز اسلامی هامبورگ"، سازمان غیردولتی دموک (Democ) و دفتر برلین کمیته یهودیان آمریکا (AJC) پژوهش جدیدی در باره شبکه‌های شیعه اسلام‌گرای نزدیک به جمهوری اسلامی در آلمان انجام داده‌اند. پژوهشگران به این نتیجه رسیده اند که این شبکه‌ها از بین نرفته‌اند بلکه پراکنده‌تر شده‌اند و بخشی‌شان به گروه‌هایی از چپ ضدامپریالیست نزدیک شده است.

روزنامه آلمانی "تاتس" روز ۶ اکتبر (۱۴ مهر) به این پژوهش پرداخت .

وزارت کشور فدرال آلمان ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۵ (۳ مرداد ۱۴۰۳ ) مرکز اسلامی هامبورگ، که به مسجد آبی معروف است، به همراه پنج نهاد وابسته به آن را در چند شهر، از جمله برلین، فرانکفورت و مونیخ، ممنوع کرد. چهار مسجد شیعه تعطیل و دارایی این نهادها توقیف شد.

وزارت کشور این مرکز را سازمانی افراطی با اهدافی مغایر با نظم قانون اساسی خواند که از حزب‌الله پشتیبانی می‌کند و یهودستیزی تهاجمی را گسترش می‌دهد. وزارت تأکید کرد که ممنوعیت شامل اجرای مسالمت‌آمیز آیین‌های شیعه نمی‌شود. مرکز هامبورگ به این تصمیم شکایت کرده و این دعوای حقوقی هنوز ادامه دارد .

بر اساس پژوهش نامبرده، ممنوعیت نهادهای شیعی ساختار مرکزی آنها را به‌شدت تضعیف کرد، اما شبکه‌های غیرمتمرکز و فراملی آنها فعال ماندند. برخی از آنها از دهه ۱۹۹۰ تشکیلات مستقل داشتند و به همین دلیل مشمول ممنوعیت نشدند .

شاید بحث‌برانگیزترین بخش پژوهش نزدیکی این نهادها با "چپ ضدامپریالیست" باشد. منظور پژوهش بخش کوچکی از چپ رادیکال است، نه احزاب و جریان‌های اصلی چپ آلمان.

به گفته دموک، پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، تماس میان برخی از این گروه‌ها و شبکه‌های شیعه اسلام‌گرا بیشتر شده است. نقطه اتصال آن‌ها مخالفت با اسرائیل و آمریکا و نگاه به جمهوری اسلامی و متحدان منطقه‌ای‌اش به‌عنوان نیروهای "ضدامپریالیست" است.

نویسندگان پژوهش می‌گویند، چنین افرادی می‌توانند روایت‌های نزدیک به تهران را به محیط‌هایی منتقل کنند که اسلام‌گرایان به‌تنهایی دسترسی محدودی به آن‌ها دارند .

آنها به عنوان نمونه از "سازمان کمونیستی" (KO) نام می‌برند. به نوشته روزنامه تاتس، این گروه ۹ شاخه محلی در آلمان دارد و در معرفی خود، با روسیه، چین و ایران ابراز همبستگی می‌کند.

بر اساس پژوهش، KO از میانه سال ۲۰۲۵ در چند بیانیه خطاب به چپ آلمان برای ائتلاف با نیروهای شیعه اسلام‌گرا تبلیغ کرده و کادرهایش در گروه‌های محلی همبستگی با فلسطین مسئولیت گرفته‌اند. دموک فعالان KO را "حاملان عملیاتی فعالیتهای نفوذی ایران" می‌نامد .

این گروه در بیانیه‌ای با عنوان "همبستگی با جمهوری اسلامی ایران" از بخش‌هایی از چپ آلمان انتقاد می‌کند که از اعتراض‌های سراسری مردمی در ایران حمایت کرده‌اند. متن با سه شعار پایان می‌یابد: "نه به تجاوز به ایران! تحریم‌ها باید برداشته شود! همبستگی با جمهوری اسلامی ایران!"

KO در متنی دیگر استدلال می‌کند که جمهوری اسلامی در برابر جنگی استعماری از خود دفاع کرده و چپ باید آشکارا کنار آن بایستد.

روزنامه آلمانی "برلینر تسایتونگ" چند روز پس از آغاز جنگ اخیر از تجمعی در میدان الکساندر برلین نوشت که حدود ۲۵۰ نفر در آن شرکت داشتند. به گزارش این روزنامه، گروه‌های کوچک کمونیست، گروه‌های دانشجویی چپ "ضدامپریالست" و هسته سخت جنبش حامی فلسطین در آن حضور داشتند. بر اساس گزارش این روزنامه برخی تظاهرکنندگان از علی خامنه‌ای به عنوان "شهید" یاد می‌کردند.

دموک می‌گوید، نشانه‌هایی وجود دارد که بخشی از این جریان از ترکیه هدایت می‌شود. این ادعا به طور مستقل تأیید نشده است .

همسویی اسلام‌گرایان با چپ "ضدامپریالست"در تاریخ ایران بی‌سابقه نیست. پس از انقلاب ۱۳۵۷ حزب توده و سازمان فدائیان خلق (اکثریت) به‌نام مبارزه با امپریالیسم، از "خط امام" پشتیبانی کردند. با وجود این، در سال‌های ۱۳۶۱ و ۱۳۶۲ رهبران توده بازداشت شدند و فعالیت حزب ممنوع شد. در ۱۳۶۷ هزاران زندانی سیاسی که بسیاری از آنها چپ‌گرا بودند، اعدام شدند.

در منابع موجود تاکنون سندی که هدایت مستقیم این گروه‌ها از سوی تهران را نشان دهد وجود ندارد. ناشر پژوهش دو سازمان غیردولتی دموک و دفتر برلین کمیته یهودیان آمریکا تصریح کرده است که مسئولیت محتوای پژوهش بر عهده نویسندگان است. نویسندگان تأکید می‌کنند که اهمیت امنیتی این همکاری لزوماً در بسیج مستقیم برای خشونت نیست. نگرانی آن‌ها گسترش نفوذ اجتماعی و عادی‌سازی روایت‌هایی است که پیش‌تر تنها در محیط‌های اسلام‌گرا تبلیغ می‌شدند .

نتیجه گیری مهم پژوهش این است که ممنوعیت انجمن‌ها ابزاری مهم اما ناکافی است. به باور نویسندگان، تمرکز آینده باید بر شبکه‌های غیررسمی، افراد رابط و ساختارهای فراملی باشد .

خواندن متن کامل در دویچه‌وله فارسیبه زبان اصلی، در سایت ناشر باز می‌شودهمه‌ی اخبار خاورمیانه