۶ مهر؛ روزی که فالکون ۱ آیندهی پرتابهای فضایی را تغییر داد
سالها پیش فالکون ۱ پس از سه شکست به مدار رسید، هابل جهان را بزرگتر کرد و میراث پاستور به نبردی جهانی با هاری پیوند خورد.
سالها پیش فالکون ۱ پس از سه شکست به مدار رسید، هابل جهان را بزرگتر کرد و میراث پاستور به نبردی جهانی با هاری پیوند خورد.
گاهی آینده با یک پرتاب موفق آغاز میشود و گاهی با نقطهای کمنور روی صفحهی شیشهای تلسکوپ. رویدادهای امروز از آزمایشگاه و اتاق کامپیوتر تا کابین روباز هواپیما و سکوی پرتاب امتداد دارند.
پشت هر دستاورد، زنجیرهای از شکست، همکاری و جسارت دیده میشود. میراث همان تصمیمها هنوز در واکسن، پیشبینی هوا، شناخت کیهان و اقتصاد فضایی حضور دارد.
بدنهی خمیدهی Cray-1 فقط امضای ظاهری یک طراح خوشذوق نبود. سیمور کری اجزای دستگاه را به شکل حلقهای کنار هم نشاند تا سیمها کوتاهتر شوند و دادهها مسیر کمتری بپیمایند. صد و یک سال از تولد مهندسی میگذرد که چنین جزئیاتی را به مسئلهای تعیینکننده در سرعت محاسبات بدل کرد.
Cray-1 برای زیباترشدن خم نشد، برای کوتاهترشدن مسیر داده خم شد
کری پیش از بنیانگذاری Cray Research در سال ۱۹۷۲، معماری CDC 6600 و CDC 7600 را در کنترل دیتا شکل داده بود. Cray-1 با معماری برداری و توان نظری ۱۶۰ مگافلاپس، در سال ۱۹۷۶ وارد میدان شد و نخستین نمونهی آن در آزمایشگاه ملی لسآلاموس کار کرد.
تلفنها و تراشههای امروزی از نظر توان خام بسیار جلوتر رفتهاند، اما وسواس کری دربارهی فاصلهی اجزا، جابهجایی داده و طراحی متناسب با سرعت هنوز در رایانش توانبالا و پردازش موازی زنده مانده است.
باد، باران و سرمای ارتفاع مستقیم به صورت خدمه میخورد. چهار هواپیمای Douglas World Cruiser با ۸ هوانورد راه افتادند؛ اما پس از ۱۰۲ سال نام دو هواپیما بیشتر از بقیه به یاد مانده است. Chicago و New Orleans همراه با ۴ نفر از خدمه توانستند سفر کامل دور جهان را در سیاتل به پایان برسانند.
پرواز ۱۷۵ روز طول کشید و زمان حضور واقعی هواپیماها در آسمان به ۳۷۱ ساعت و ۱۱ دقیقه رسید. مسافت طیشده حدود ۴۴٬۳۳۷ کیلومتر بود. خدمه در کابینهای روباز، بدون چتر نجات و با کمتر از ۱۳۶ کیلوگرم تجهیزات حرکت میکردند، اما ماموریت به شجاعت فردی محدود نبود. سوخت، موتور و قطعات یدکی از پیش در نقاط گوناگون جهان قرار گرفته بود. همان شبکهی پشتیبانی نشان داد پرواز بینقارهای پیش از آنکه مسئلهی برد باشد، مسئلهی ناوبری و لجستیک است؛ اصلی که هنوز برنامهریزی پروازهای فوقدوربرد را هدایت میکند.
پسری ۹ ساله که سگی هار او را ۱۴ بار گاز گرفته بود، به آزمایشگاه پاستور رسید؛ جایی که درمان هنوز مرز باریکی با تجربهای پرخطر داشت. لوئی پاستور پزشک نبود، از همین رو تزریقها را ژاک ژوزف گرانشه انجام داد. ژوزف مایستر از بیماری جان سالم به در برد و واکسیناسیون انسانی علیه هاری در سال ۱۸۸۵ نقطهی عطفی تاریخی یافت.
نام پاستور بزرگ ماند، اما پیروزی بر هاری حاصل کار یک گروه بود
پاستور با مطالعهی تخمیر، مقابله با نظریهی زایش خودبهخودی و گسترش پاستوریزاسیون، راه میکروبشناسی کاربردی را گشود؛ بااینحال موفقیتها محصول کار جمعی پژوهشگران و پزشکانی چون امیل رو، شارل شامبرلان و گرانشه نیز بود.
انستیتو پاستور در سال ۱۸۸۸ گشایش یافت و پژوهش، درمان و آموزش را زیر یک سقف گرد آورد. ۱۳۱ سال پس از مرگ پاستور، سازمان جهانی بهداشت همان روز را روز جهانی هاری میخواند. پیوند یادبود با پیشگیری یادآور میشود که میراث علمی زمانی زنده میماند که به نجات جان انسانها ادامه دهد.
نقطهای کمنور در آندرومدا مرتب روشن و خاموش میشد. ادوین هابل با تلسکوپ هوکر و آینهی ۲٫۵۴ متری آن، ستارهی متغیر قیفاووسی V1 را تشخیص داد و از روشناییاش برای سنجش فاصله بهره گرفت. نتیجه تکاندهنده بود؛ آندرومدا بیرون از راه شیری قرار داشت و جهانی که بسیاری آن را هماندازهی کهکشان خودمان میپنداشتند، ناگهان بسیار گستردهتر شد.
یک ستارهی چشمکزن کافی بود تا جهان از راه شیری فراتر برود
هابل در مقالهی سال ۱۹۲۹ میان فاصلهی کهکشانها و سرعت دورشدنشان رابطهای رصدی ارائه کرد. یافتهی مزبور به یکی از پایههای شناخت انبساط کیهان تبدیل شد، هرچند اندازهگیریهای وستو اسلیفر و کار نظری ژرژ لومتر نیز در شکلگیری تصویر کامل نقشی اساسی داشتند.
۷۳ سال از مرگ هابل میگذرد و محل پیکرش علنی نشده، اما نامش از زمین جدا مانده است. تلسکوپ فضایی هابل با آینهی ۲٫۴متری از سال ۱۹۹۰ همان پرسش قدیمی را دنبال میکند؛ جهان تا کجا امتداد دارد؟
سه پرتاب ناموفق، اسپیسایکس را به مرز فروپاشی مالی رسانده بود. پرواز چهارم فالکون ۱ دیگر صرفا آزمایش یک موشک نبود؛ بقای رؤیای پرتاب خصوصی به نتیجهی همان شب وابسته بود. موشک دومرحلهای با ارتفاع ۲۱٫۳ متر، از جزیرهی اوملک برخاست و محمولهی آزمایشی RatSat را به مدار برد.
شکست پرواز سوم از برخورد دوبارهی دو مرحله پس از جدایش ناشی شده بود. مهندسان با افزایش زمان انتظار پیش از جدایش، همان نقص مرگبار را برطرف کردند. مرحلهی دوم RatSat را به مداری نزدیک به ۶۲۱ در ۶۴۳ کیلومتر رساند که هر گردش آن حدود ۹۷٫۴ دقیقه زمان میبرد. فالکون ۱ نخستین موشک سوختمایع با توسعه و سرمایهگذاری خصوصی بود که مدار زمین را فتح کرد.
۱۸ سال بعد، اهمیت پرواز چهارم را باید فراتر از یک رکورد دید. موفقیت موشک کوچک، اعتبار فنی لازم برای ادامهی مسیر اسپیسایکس را فراهم کرد و زمینه را برای فالکون ۹ و گسترش بازار پرتاب تجاری ساخت. فاصلهی میان شکست سوم و موفقیت چهارم فقط یک تغییر زمانی کوچک بود، اما همان اصلاح چندثانیهای مسیر صنعت فضایی را عوض کرد.