۷ هزار سال زیر خاک: اسکلت مرموز گروسکلنباخ

گاهی یک لکه تیره در خاک کافی است تا پنجره‌ای به جهانی دور و از یاد رفته گشوده شود. در روستای گروسکلنباخ در نیدربایرن (شهرستان دینگولفینگ-لانداو) همین نشانه به کشفی منجر شد که باستان‌شناسان را با پرسش‌های تازه روبه‌رو کرده است: آنها در یک گودال، بقایای انسانی را پیدا کردند که حدود ۷ هزار سال پیش زندگی می‌کرده است.اما فقط قدمت زیاد این کشف نیست که آن را چشمگیر می‌کند. آنچه بیشتر جلب توجه می‌کند وضعیت غیرمعمول اسکلت است: برخلاف شیوه‌های رایج تدفین آن دوران، بدن در حالتی نامعمول و پیچ‌خورده قرار گرفته است. شکل مهره‌های گردن هم برای پژوهشگران پرسش‌برانگیز است.یک تدفین غیرمعمولاین کشف در جریان بررسی‌های باستان‌شناسی در محدوده ساختمانی آینده «اشتایگ‌اکر چهار» به دست آمد. تیم حفاری پنج هفته بود که این محوطه را بررسی می‌کرد که یک تغییر رنگ ظاهرا بی‌اهمیت در خاک به‌عنوان گودالی حاوی استخوان‌های انسانی نمایان شد.به‌گفته دکتر فلوریان ایبل، باستان‌شناس شهرستان، آنچه بیش از همه غیرمعمول است شیوه تدفین است. مردمان فرهنگ لینیر‌باندکرامیک، یکی از نخستین فرهنگ‌های کشاورزی اروپای مرکزی، مردگان خود را اغلب در آنچه «گورهای چمباتمه‌ای» خوانده می‌شود به خاک می‌سپردند. در این نوع گورها جسد به پهلو و با پاهای جمع‌شده قرار می‌گرفت، حالتی که به بدن انسان در خواب شباهت دارد.اما در گروسکلنباخ تصویر دیگری دیده می‌شود: پای راست این فرد به‌شدت در وضعیت چمباتمه قرار داشته، در حالی‌که پای چپ خم شده و رو به بیرون بوده است. این وضعیت به‌وضوح با شیوه رایج تدفین در آن زمان تفاوت دارد.خود گودال نیز پرسش‌هایی برمی‌انگیزد. کف آن ناهموار و شیب‌دار بوده است. به‌گفته باستان‌شناس احتمال دارد بدن پس از قرار گرفتن در قبر، در شیب کف سر خورده باشد. در نتیجه ممکن است برخی استخوان‌ها جابه‌جا شده یا در گل نرم فرو رفته باشند.آیا این وضعیت غیرعادی بدن عمدی بوده یا بر اثر شرایط داخل قبر و پس از دفن شکل گرفته است؟یک جوان با استخوان‌های غیرعادیبر اساس نخستین بررسی‌ها مشخص است که فرد دفن‌شده یک نوجوان بوده است؛ این را خطوط رشد هنوز به‌طور کامل جوش‌نخورده روی استخوان‌ها نشان می‌دهد.استخوان‌ها می‌توانند نشانه‌هایی از بیماری‌ها، آسیب‌ها و فشارهای جسمی را نیز آشکار کنند. متخصصان در حال حاضر به‌طور ویژه مهره‌های گردن را بررسی می‌کنند، چون در این بخش یک تغییر شکل واضح دیده می‌شود. این که این دگرشکل ناشی از بیماری، ویژگی جسمی در دوران زندگی یا نتیجه وضعیت قرارگیری جسد در قبر پس از مرگ است، هنوز نیاز به روشن شدن دارد.قرار است یک بررسی انسان‌شناختی دقیق سرنخ‌های بیشتری در اختیار پژوهشگران بگذارد.میان تنورهای گِلی و خانه‌های دراز باستانیاین اسکلت تنها یافته قابل توجه در این محوطه نیست. حفاری‌ها چشم‌انداز گسترده‌ای از یک سکونتگاه متعلق به فرهنگ لینیر‌باندکرامیک را آشکار کرده است. این فرهنگ در هزاره ششم پیش از میلاد شکل گرفت و نماد گسترش نخستین شیوه‌های زندگی کشاورزی در بخش‌های وسیعی از اروپای مرکزی است.باستان‌شناسان پس از پنج هفته حفاری حدود ۱۵۰ اثر را ثبت کرده‌اند. در خاک رد سه خانه دراز بزرگ دیده می‌شود، هرچند به‌احتمال زیاد در هر زمان تنها دو خانه به‌طور همزمان برپا بوده است.چند محل آتش و پخت‌وپز که به‌خوبی حفظ شده‌اند به‌ویژه اطلاعات ارزشمندی به‌دست می‌دهند؛ از جمله تنورهای گنبدی گِلی که کف آنها با لایه‌های متراکم سنگ‌ریزه عایق شده بود. در همین جا غذا پخته می‌شد، غلات آماده مصرف می‌شد و احتمالا بخش مهمی از زندگی جمعی سازمان می‌یافت.صفحه‌های سنگ آسیاب هم کشف شده است. به‌گفته باستان‌شناسان، سنگ به‌کاررفته در آنها ممکن است از مناطقی آن سوی دانوب یا از جنگل بایرن آمده باشد. اگر این منشا تایید شود، این یافته‌ها نشان می‌دهد که کشاورزان اولیه هم برای تهیه و جابه‌جایی مواد مورد نیاز خود مسافت‌های طولانی را طی می‌کرده‌اند.۷ هزار سال پیش چه رخ داد؟محوطه حفاری برای عموم قابل دسترسی نیست. اسکلت تاکنون به‌طور کامل خارج شده و برای بررسی‌های بیشتر به بخش باستان‌شناسی شهرستان منتقل شده است. قرار است در آنجا استخوان‌ها از نظر انسان‌شناسی مطالعه شود. تنها پس از آن می‌توان با دقت بیشتری گفت زندگی این انسان جوان چه ردپاهایی بر بدن او گذاشته و کدام پرسش‌ها احتمالا بی‌پاسخ خواهد ماند.با پایان بررسی‌های علمی، بخش باستان‌شناسی شهرستان قصد دارد نتایج بعدی را نیز به اطلاع عموم برساند.تا آن زمان، گروسکلنباخ همچنان جایی است که خاک آن نه تنها ردهای یک سکونتگاه بسیار کهن را آشکار می‌کند، بلکه داستان انسانی را نیز روایت می‌کند که جایگاه آخرین آرامش او حتی پس از گذشت هفت هزار سال هنوز پرسش‌برانگیز است.