برخی از کشورها سلاح های فضایی مستقر کرده اند. در اینجا مواردی است که کارشناسان را نگران کرده است

استفانی لیختن اشتاین، آسوشیتدپرس استفانی لیختن اشتاین، آسوشیتدپرس

رایان مانزوک، آسوشیتدپرس رایان مانزوک، آسوشیتدپرس

وین (AP) - تروی ماینک، وزیر نیروی هوایی اخیرا با تأیید اینکه ایالات متحده تسلیحات در فضا مستقر کرده است، خبرساز شد. با این حال، او جزئیاتی درباره این سلاح‌ها، نحوه عملکرد آنها یا هدف قرار دادن اشیاء دیگر در فضا ارائه نکرد.

این فقط تلاش های ایالات متحده در مورد سلاح های فضایی نیست که در هاله ای از رمز و راز باقی مانده است.

در اینجا نگاهی به مسائلی که کارشناسان را نگران می کند می پردازیم:

مینک که در یک کنفرانس دفاعی صحبت می‌کرد، با اشاره به نیروهای ایالات متحده گفت که ایالات متحده «سلاح‌های کنترل فضایی در مدار را که قادر به دفاع از نیروی مشترک در برابر اقدامات دشمن متخاصم هستند، به کار گرفته است». هنوز مشخص نیست که Meink به کدام نوع سلاح اشاره می کند.

منابعی مانند گزارش قابلیت‌های جهانی ضدفضا 2026 که توسط بنیاد غیرانتفاعی Secure World و بر اساس اطلاعات در دسترس عموم منتشر شده است، به ارائه نمای کلی از سلاح‌های فضایی بالقوه کمک می‌کند.

این گزارش پنج دسته از قابلیت‌های فضای مقابل را فهرست می‌کند. این سیستم‌های در حال توسعه توسط 13 کشور، از جمله ایالات متحده، روسیه، چین، هند، استرالیا، فرانسه، ایران و اسرائیل را بررسی می‌کند.

اینها شامل ماهواره هایی است که برای مانور دادن، بازرسی، غیرفعال کردن یا نابود کردن فضاپیماها طراحی شده اند. این گزارش همچنین به بررسی موشک های رهگیر زمینی، هوایی یا دریایی می پردازد که برای از بین بردن جنبشی ماهواره ها طراحی شده اند.

علاوه بر این، این گزارش به جنگ الکترونیک مانند پارازیت، علاوه بر لیزر یا امواج مایکروویو پرقدرت که برای کور کردن یا آسیب رساندن به سنسورهای ماهواره‌ای است، تاکید می‌کند. این گزارش همچنین عملیات سایبری را که شبکه های فضایی را هدف قرار می دهد، فهرست می کند.

ویکتوریا سامسون، مدیر ارشد امنیت و ثبات فضایی در بنیاد، که از استفاده صلح‌آمیز از فضا حمایت می‌کند، گفت که وجود ماهواره‌های مختلف و موقعیت فیزیکی آنها در مدار نسبتا شفاف است، اما درک توانایی‌ها و کاربردهای مورد نظر آنها دشوارتر است.

به عنوان مثال، دفتر امور فضایی سازمان ملل مستقر در وین از شفافیت در فضا با حفظ یک ثبت نام که هر شی را به کشور مسئول خود مرتبط می کند، حمایت می کند. کشورهایی که توافق نامه 1976 را امضا کردند، ملزم به ارائه اطلاعات در مورد پرتاب توسط دولت ها و شرکت های خصوصی و همچنین عملکرد کلی شی فضایی هستند، اما ملزم به ارائه جزئیات در مورد هدف آنها نیستند.

به عنوان نمونه ای از چیزی که می تواند برای اهداف نظامی و غیرنظامی مورد استفاده قرار گیرد، در سال 2021 مشخص شد که چین ماهواره ای را با بازوی روباتیک آزمایش کرده است که می تواند روی یک سیستم مانور دهد، آن را بگیرد و از مدار خارج کند. در سال 2022، چین برای اولین بار از چنین سیستمی برای بیرون کشیدن یکی از ماهواره های مرده خود به خارج از مدار استفاده کرد.

علاوه بر این، ایالات متحده دو سال پیش هشدار داد که روسیه در حال توسعه یک سلاح جدید مبتنی بر فضایی و ضد ماهواره است، اگرچه کاخ سفید اعلام کرد که در آن زمان خطر قریب‌الوقوع نبود.

جان کربی، سخنگوی امنیت ملی کاخ سفید در آن زمان، از اظهار نظر در مورد اینکه آیا این سلاح دارای قابلیت هسته‌ای است یا خیر، خودداری کرد، اما گفت که این سلاح ناقض پیمان فضایی است.

روسیه توسعه چنین قابلیت جدیدی را رد کرد.

معاهده فضای ماورای جو اصلی ترین توافق بین المللی است که قوانین و هنجارهایی را برای نحوه اکتشاف و استفاده کشورها از فضا تعیین می کند. علاوه بر روسیه، ایالات متحده آمریکا، چین و سایر کشورهای دارای سلاح هسته‌ای طرف این معاهده هستند.

در ماده چهارم آمده است که طرف‌ها متعهد می‌شوند که هیچ گونه اشیایی که حامل سلاح‌های هسته‌ای یا انواع دیگر سلاح‌های کشتار جمعی هستند را در مدار زمین قرار ندهند، چنین سلاح‌هایی را بر روی اجرام آسمانی نصب نکنند، یا این گونه سلاح‌ها را در فضای ماورای جو به روش دیگری مستقر نکنند.

این معاهده همچنین اعلام می کند که فضا یک مشترک جهانی است که فقط برای اهداف صلح آمیز قابل استفاده است.

این معاهده در سال 1967 در طول جنگ سرد منعقد شد، زمانی که ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی هر دو برای اکتشاف فضا مسابقه می دادند و یک سری آزمایشات هسته ای را در مدار انجام دادند.

در آن زمان، فضا کاملا متفاوت به نظر می رسید.

جاناتان مک داول، ستاره شناس بازنشسته از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونیان، بیش از چهار دهه است که پرتاب های ماهواره را دنبال می کند.

به گفته مک داول، تا پایان سال 1967، 128 ماهواره در مدار بودند و با زمین در ارتباط بودند. در آن زمان همه ماهواره ها محصول پروژه های دولتی و دولتی بودند. این در مقایسه با آنچه مک داول می گوید تقریبا 16810 ماهواره فعال امروزی است - که بسیاری از آنها از شرکت هایی مانند شبکه Starlink اسپیس ایکس هستند.

در سال 1962، ایالات متحده یک سری بمب اتمی را در فضا به عنوان بخشی از عملیات Fishbowl منفجر کرد. اولین آزمایش، آزمایش Starfish Prime، از یک جزیره مرجانی در جنوب غربی هاوایی به فضا پرتاب شد. این انفجار باعث ایجاد یک کمربند تشعشع مصنوعی شد که چندین ماهواره را از بین برد و تا حدی چراغ های خیابان و خطوط تلفن در هاوایی را از بین برد.

به همین ترتیب، اتحاد جماهیر شوروی آزمایش‌های هسته‌ای را در فضا به عنوان بخشی از پروژه K بین سال‌های 1961 و 1962 انجام داد. این آزمایش‌ها باعث خرابی شبکه برق، از کار افتادن خطوط تلفن و آتش‌سوزی شد که کل نیروگاه برق قزاقستان را نابود کرد.

این آزمایش‌ها خطر عظیمی را که انفجارهای اتمی در فضا برای زیرساخت‌های غیرنظامی و ارتباطات روی زمین ایجاد می‌کند، نشان داد و ابرقدرت‌ها را وادار کرد تا به دنبال توافقی باشند که سلاح‌های هسته‌ای و سایر سلاح‌های کشتار جمعی را در فضا ممنوع کند.

تحلیلگران استدلال می کنند که این معاهده نمی تواند به برخی از چالش های دوران مدرن رسیدگی کند.

جسیکا وست، محقق ارشد پروژه Ploughshares، یک موسسه تحقیقاتی صلح و امنیت کانادا، گفت که چارچوب قانونی حاکم بر فضا نیاز به "تغییر اساسی" دارد.

او گفت در حالی که معاهده فضای ماورای جو مانند یک "بنیاد قانون اساسی" عمل می کند که مرتبط و قابل اجرا باقی می ماند، جامعه بین المللی "کار سخت" را برای ایجاد یک ساختار قانونی حول این معاهده انجام نداده است، به ویژه هنگامی که نوبت به بهبود مکانیسم های راستی آزمایی برای فعالیت های فضایی و گسترش اصول ممنوعیت تسلیحات متعارف در فضا می رسد.

میشل هانلون، مدیر اجرایی مرکز حقوق هوا و فضا در دانشکده حقوق دانشگاه می‌سی‌سی‌پی، با این موضوع موافق است و می‌گوید در ممانعت از تسلیحات متعارف «شکافی» در معاهده وجود دارد.

به گفته سامسون، تلاش‌های بین‌المللی برای مذاکره در مورد چارچوب جدیدی که همه سلاح‌ها را در فضا ممنوع می‌کند، متوقف شده است، زیرا توافقی در مورد اینکه چه چیزی به عنوان سلاح فضایی محسوب می‌شود، وجود ندارد.

او گفت که بسیاری از قابلیت‌ها «دو کاربرد» هستند، به این معنی که می‌توان از آنها برای مقاصد غیرنظامی و نظامی استفاده کرد، که تعریف این که چه چیزی یک سلاح است را دشوار می‌کند.

سامسون می‌گوید: «می‌توانید برای سوخت‌گیری به ماهواره نزدیک شوید، اما همچنین می‌توانید به ماهواره نزدیک شوید تا اشیا را به سمت آن رها کنید، به آن لیزر بتابانید یا سعی کنید آن را مسدود کنید».

بحث در مورد ممنوعیت تسلیحات در حالی مطرح می شود که ایالات متحده در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ تاکید فزاینده ای بر فضا داشته است.

در سال 2019، در اولین دوره ریاست جمهوری خود، ترامپ نیروی فضایی را به عنوان یک شاخه نظامی جداگانه ایجاد کرد. او در دوره دوم ریاست جمهوری خود از سامانه دفاع موشکی «گنبد طلایی» خبر داده است که شامل طرح هایی برای قرار دادن تسلیحات در فضا است.

تلاش‌های روسیه و چین برای معرفی معاهده‌ای جدید برای جلوگیری از استقرار همه سلاح‌ها در فضا، تا حدی به دلیل نداشتن تعریف، به دیوار برخورد کرده است. علاوه بر این، واشنگتن می‌گوید موشک‌های ضدماهواره زمینی را نادیده می‌گیرد که در صورت استفاده، مقادیر زیادی زباله فضایی خطرناک ایجاد می‌کنند.

در نوامبر 2021 روسیه چنین موشکی را برای انهدام یک ماهواره از کار افتاده دوران شوروی پرتاب کرد و بیش از 1500 قطعه زباله ایجاد کرد که خطر فضانوردان آمریکایی و روسی در ایستگاه فضایی بین‌المللی و ایستگاه فضایی تیانگونگ چین را افزایش داد.

با متوقف شدن پیشرفت در معاهده کامل، مذاکرات بین المللی تمرکز خود را به بحث در مورد رفتار مسئولانه در فضا، مانند اجتناب از تجمع زباله های فضایی، معطوف کرده است.

سامسون گفت که ایالات متحده سیاست اجتناب از انباشت زباله های فضایی را برای سال ها در پیش گرفته است، زیرا زباله ها می توانند با ایمنی پروازهای فضایی تداخل داشته باشند و به منافع شخصی ایالات متحده آسیب بزنند.

او همچنین گفت که به همین دلیل این احتمال وجود دارد که سلاح‌های فضایی مورد اشاره Meink، سلاح‌های غیر جنبشی مانند پارازیت‌ها باشند.

زباله‌های فضایی نه تنها توسط سلاح‌های فضایی جنبشی تولید می‌شوند، بلکه زمانی که ماهواره‌ها با هم برخورد می‌کنند و به قطعات بی‌شمار و ذرات کوچک‌تری که با سرعت بالا حرکت می‌کنند و قادر به تخریب یا آسیب رساندن به فضاپیماهای بیشتری هستند، شکسته می‌شوند.

استیون فریلند، استاد ممتاز حقوق بین‌الملل در دانشگاه وسترن سیدنی و همچنین استاد دانشگاه باند، می‌گوید: «اگر شروع به برخورد کنید که باعث ایجاد آوارهای بیشتری شود، و زباله‌های بیشتری باعث برخوردهای بیشتر شوند، در معرض خطر این اثر آبشاری برگشت‌ناپذیر قرار خواهید گرفت.

طبق گزارش آژانس فضایی اروپا، حدود 46950 قطعه زباله وجود دارد که به طور منظم توسط شبکه های نظارت فضایی در مدار زمین ردیابی می شوند.

بر اساس مدل‌های آماری، آژانس تخمین می‌زند میلیون‌ها قطعه کوچکتر زباله فضایی در مدار زمین وجود دارد.

منزوک از نیویورک گزارش داد. آسوشیتدپرس از چندین بنیاد خصوصی حمایت مالی دریافت می کند. AP تنها مسئول تمام محتوا است. استانداردهای AP را برای کار با بشردوستان، فهرستی از حامیان و مناطق تحت پوشش تامین مالی را در AP.org بیابید.

از روزنامه نگاری قابل اعتماد و گفتگوی مدنی حمایت کنید.