بمب گذاری در هتل کینگ دیوید تا جنجال کنسولگری: جدول زمانی تنش بریتانیا و اسرائیل

سرکنسولگری بریتانیا در قدس شرقی اشغالی پس از آن که اسرائیل دستور تعطیلی آن را در تلافی تحریم‌های بریتانیا علیه شهرک‌های غیرقانونی اسرائیل در کرانه باختری اشغالی صادر کرد، فعالیت خود را با این نام متوقف کرد.

با این حال، مقامات بریتانیا روز پنجشنبه اصرار داشتند که باز بماند، البته تحت عنوان جدید خود "ماموریت بریتانیا".

با این حال، این اولین بار نیست که تنش بین اسرائیل و بریتانیا به وجود می آید. در اینجا بیشتر در مورد زمان هایی است که روابط متزلزل شده است.

ماه گذشته، اسرائیل 30 روز به بریتانیا مهلت داد تا کنسولگری خود را ببندد و پس از آن اعلام کرد دیپلمات‌های انگلیسی که در آنجا کار می‌کنند وضعیت دیپلماتیک خود را از دست خواهند داد.

این دستور یک روز پس از آن صادر شد که اد میلیبند وزیر امور خارجه اعلام کرد که بریتانیا واردات همه کالاها از شهرک‌های غیرقانونی اسرائیل در کرانه باختری را ممنوع می‌کند و شرکت‌ها را از ارائه خدمات از جمله تامین مالی، ساخت و ساز و املاک و مستغلات به آنها منع می‌کند.

با پایان یافتن ضرب الاجل، دو دولت در آخرین لحظه به مصالحه دست یافتند.

گیدئون سار، وزیر امور خارجه اسرائیل گفت که اسرائیل به تیمی متشکل از هفت دیپلمات انگلیسی اجازه می دهد تا از ساختمان کار کنند، در حالی که 20 دیپلمات از جمله سرکنسول اسرائیل را ترک خواهند کرد. نام ساختمان نیز تغییر کرده است.

میلیبند گفت که این ساختمان بسته نخواهد شد و اکنون "مأموریت بریتانیا، اورشلیم" نامیده می شود و تاکید کرد که انگلیس نمی پذیرد که اسرائیل حق قانونی برای بستن کنسولگری دارد که مالک آن بریتانیا است و نزدیک به 200 سال است که پابرجاست.

این مأموریت علاوه بر کمک به اتباع بریتانیا در فلسطین، از فلسطینی ها حمایت می کند و به طور کلی نماینده بریتانیا در قدس شرقی، کرانه باختری اشغالی و غزه است.

بریتانیا و اسرائیل عمدتا از روابط قوی و گرمی برخوردار بوده اند. اما اقدام اسرائیل علیه کنسولگری اولین بار نیست که بین آنها تنش وجود دارد.

در اینجا جدول زمانی برخی از آن لحظات فشار آورده شده است:

نقش بریتانیا در تأسیس اسرائیل به یک حرف برمی گردد. در 2 نوامبر 1917، آرتور بالفور، وزیر امور خارجه، به لرد روچیلد نوشت که دولت بریتانیا به ایجاد یک خانه ملی برای یهودیان در فلسطین "با لطف" نگاه می کند، مشروط بر اینکه هیچ اقدامی برای لطمه زدن به حقوق مدنی و مذهبی جوامع غیریهودی موجود انجام نشود.

بریتانیا تحت فرمان جامعه ملل بر فلسطین حکومت کرد. در دهه 1940، گروه‌های مسلح صهیونیست سلاح‌های خود را متوجه خود دولت بریتانیا کردند.

مرگبارترین حمله در 22 ژوئیه 1946 روی داد. اعضای گروه زیرزمینی ایرگون، یک گروه زیرزمینی صهیونیستی، خود را به عنوان کارکنان هتل درآورده و حدود 350 کیلوگرم مواد منفجره را به زیرزمین هتل کینگ دیوید در اورشلیم حمل کردند. این هتل دارای دبیرخانه دولت فلسطین و مقر نیروهای انگلیسی در فلسطین و ماوراء اردن بود.

مناخیم بگین، رئیس وقت ایرگون، دستور بمباران را صادر کرد. در این انفجار 91 نفر کشته شدند: 41 عرب، 28 انگلیسی، 17 یهودی و پنج نفر دیگر. بگین بعدا نخست وزیر اسرائیل شد.

ایرگون مدعی شد که سه اخطار قبل از انفجار از طریق تلفن به تابلوی هتل، کنسولگری فرانسه و پست فلسطین داده است و به سرنشینان زمان برای تخلیه داده است.

مقامات بریتانیا ارسال اخطارها را انکار نکردند، اما تاکید کردند که هیچ یک "در یک موقعیت رسمی با هیچ قدرتی برای اقدام" به کسی نرسیده است. توالی دقیق رویدادها همچنان مورد بحث است: برخی از حساب ها ادعا می کنند که هشدار هتل به طور کامل نادیده گرفته شده است، در حالی که برخی دیگر نشان می دهند که مدیریت هتل این تهدید را جدی نگرفته است. آنچه مورد مناقشه نیست این است که ساختمان به موقع تخلیه نشده است.

Irgun همچنین ادعا کرد که یک مقام ارشد بریتانیایی، سر جان شاو، از عمل به اخطار خود امتناع کرد، که او به شدت آن را رد کرد.

بریتانیا در می 1948 از فلسطین خارج شد و اسرائیل خود را یک کشور مستقل اعلام کرد. در بحبوحه جنگی که با کشورهای عربی همسایه دنبال شد، نیروهای بریتانیا و اسرائیل به رویارویی مستقیم نزدیک شدند.

در اواخر دسامبر 1948، نیروهای اسرائیلی به خاک مصر در سینا حمله کردند. پیام وزارت خارجه ایالات متحده به سفیر خود در تل آویو هشدار داد که اگر نیروهای اسرائیلی از این کشور خارج نشوند، بریتانیا موظف است به تعهدات خود بر اساس معاهده 1936 خود با مصر عمل کند، بنابراین اسرائیل عقب نشینی کرد.

اما چند روز بعد دو طرف با هم درگیر شدند. در 7 ژانویه 1949، نیروهای اسرائیلی چهار اسپیت فایر نیروی هوایی سلطنتی و یک طوفان هاوکر را در اواخر همان روز سرنگون کردند. مکان دقیق نامشخص است، اما برخی منابع آن را در نزدیکی منطقه دیرالبلاح در نوار غزه کنونی قرار می دهند، اما در آن زمان حدود 25 کیلومتر (15 مایل) در داخل خاک مصر بود. دو خلبان بریتانیایی، از جمله خلبان Tempest، دیوید تاترسفیلد، کشته شدند. اسرائیل گفت خلبانانش هواپیمای انگلیسی را با هواپیمای مصری اشتباه گرفته اند.

در 8 ژانویه، بریتانیا اعلام کرد که به درخواست ماوراء اردن، نیروهای خود را به عقبه، در سواحل امروزی دریای سرخ اردن اعزام می کند. دیوید بن گوریون در دفتر خاطرات خود نوشت که با فرماندهان ارشد خود در مورد چگونگی مقابله با تهدید مداخله بریتانیا مشورت کرده است. واشنگتن به آرام شدن اوضاع کمک کرد: رئیس جمهور هری ترومن از مدیریت بریتانیا در بحران انتقاد کرد.

مورخان هنوز هم بحث می کنند که دو طرف چقدر به جنگ نزدیک شده اند. برخی استدلال می کنند که بریتانیا برای اجتناب از رویارویی کار کرد و هرگز اولتیماتوم رسمی صادر نکرد. در هر صورت، بریتانیا تا آوریل 1950 از به رسمیت شناختن قانونی اسرائیل خودداری کرد.

زمانی که اسرائیل در ژوئن 1982 به لبنان حمله کرد، بریتانیا دست به اقدام زد. نخست وزیر مارگارت تاچر بعدا نوشت که بریتانیا در ژوئن 1982 فروش دفاعی به اسرائیل را در پاسخ مستقیم به تهاجم محدود کرد. این تحریم تا سال 1994 ادامه داشت.

فرانسیس پیم، وزیر امور خارجه، علنا این تهاجم را محکوم کرد و اسناد دولتی که سال‌ها بعد از طبقه بندی خارج شدند، نشان می‌دهند که لندن در خصوصی نیز خشمگین بوده است. بریتانیا حتی در طول جنگ خلیج فارس در سال 1991، زمانی که موشک های عراقی به تل آویو اصابت کرد، از ارسال ماسک های ضد گاز اسرائیل خودداری کرد.

در همان سال - 1982 - بریتانیا بر سر جزایر فالکلند با آرژانتین وارد جنگ شد و اسرائیل به طرف دیگر سلاح فرستاد.

بر اساس فایل‌های از طبقه‌بندی‌شده بریتانیا، اسرائیل تسلیحات آرژانتین از جمله جت‌های Skyhawk را فروخت که ده‌ها سرباز انگلیسی را کشت. جفری هاو، وزیر امور خارجه، شخصا از اسرائیل خواست که متوقف شود، اما درخواست او نادیده گرفته شد. تسلیحات اسرائیلی نیز از طریق پرو عبور داده شد تا انگلیس متوجه نشود.

اسرائیل ابتدا دخالت خود را انکار کرد، اما در سال 1984، اعتراف کرد که به آرژانتین به منظور حفظ صنعت تسلیحات خود تهیه کرده است. اما مقامات انگلیسی به انگیزه دیگری مشکوک بودند. آنها بر این باور بودند که بگین، در آن زمان نخست وزیر، هنوز از دوران قیمومیت علیه بریتانیا کینه داشت.

روابط بین بریتانیا و اسرائیل نیز از زمان آغاز جنگ نسل کشی اسرائیل علیه غزه در اکتبر 2023 کاهش یافته است. بیش از 74000 نفر در غزه در حملات اسرائیل و محاصره نوار غزه کشته شده اند، از جمله حدود 1400 نفر از آنها از زمان اعلام "آتش بس" فرضی به رهبری ایالات متحده در یک سال پیش. بیشتر کشته شدگان زن و کودک هستند. هزاران نفر دیگر زیر آوار گم شده اند و گمان می رود مرده باشند.

در سپتامبر 2024، بریتانیا 30 مجوز صادرات سلاح به اسرائیل را تعلیق کرد. در ماه مه 2025، مذاکرات تجاری را به حالت تعلیق درآورد و افراد و شرکت های مرتبط با خشونت شهرک نشینان را تحریم کرد. در سپتامبر 2025، دولت فلسطین را به رسمیت شناخت.

سپتامبر گذشته، لندن فراتر رفت. اد میلیبند، وزیر امور خارجه که خود یهودی است، گفت که بریتانیا اکنون اشغال کرانه باختری توسط اسرائیل را غیرقانونی می داند، نه فقط شهرک سازی های غیرقانونی در آنجا. وی به پارلمان گفت که فلسطینی ها توسط شهرک نشینان در بخش هایی از کرانه باختری پاکسازی قومیتی می شوند.

واکنش اسرائیل سریع بود. ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی گفت که از بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، خواسته است تا کنسولگری خود را ببندد و آن را متهم کرد که از طرف تشکیلات خودگردان فلسطین کار می کند. وزیر امور خارجه اسرائیل، سار، لندن را مقصر دانست و گفت: «ما نمی‌خواستیم به اینجا برسد، اما اقدامات دولت کارگر ما را به اینجا رساند.»

سازش بن بست فوری را بدون حل و فصل آن کاهش داده است. سار گفت که بریتانیا موافقت کرده است که اقدام تلافی جویانه نکند، در حالی که میلیبند گفت تا زمانی که مذاکرات معتبر باقی بماند، از اقدام متقابل خودداری خواهد کرد.

کامیل ندلک، خبرنگار الجزیره در گزارشی از لندن گفت: «آنچه در اینجا اتفاق می‌افتد این است که به نظر می‌رسد اسرائیل و بریتانیا در ساعت یازدهم، حداقل در حال حاضر، نوعی سازش پیدا کرده‌اند.

او گفت: «به بیان دقیق، کنسولگری درهای خود را بسته است. این به زبان رسمی است، اما عملا، هنوز یک حضور دیپلماتیک در قدس شرقی اشغالی توسط بریتانیا وجود دارد.

او گفت که این "به هر دو طرف اجازه می دهد تا اساسا بگویند که در بحث پیروز شده اند".

ندلک گفت: «ما کاملا در رابطه با روابط بریتانیا و اسرائیل در نقطه پایینی قرار داریم» و افزود که سار در پستی در X، اقداماتی از جمله «بستن کنسولگری و همچنین ممنوعیت ورود 12 نماینده مجلس به اسرائیل» را ذکر کرده است.

او افزود: «گیدون سار همچنین گفت که آنها متحد هستند و به اشتراک گذاری اطلاعات ادامه دارد».

خشم اسرائیل با قطعنامه‌ای که حزب سبز بریتانیا در کنفرانس اخیر حزب خود به تصویب رساند و صهیونیسم را با «نژادپرستی» یکی دانست، تشدید شده است. زاک پولانسکی، رهبر حزب - که او نیز یهودی است - در رای گیری حضور نداشت. با این حال، او پست گیل تاونر، عضو حزب سبز را پس از رای‌گیری پسندید، که از مخالفان این طرح می‌خواست «بر خود غلبه کنید و ادامه دهید». او نوشت: "تصمیم گرفته می شود. گاهی اوقات آنها به خواسته شما نمی روند. اگر ترجیح می دهید با حزب کارگر نسل کشی باشید، شاید فقط بروید."

نیهاد ابو قوش، روزنامه‌نگار فلسطینی، از رام‌الله به الجزیره گفت که واکنش اسرائیل به افزایش مخالفت‌ها در بریتانیا به جنگش علیه غزه «به دلیل شرایط انتخاباتی و موضع‌گیری شدید آن نسبت به کسانی است که آن را نقض یا تضعیف حاکمیت اسرائیل می‌داند».

وی با اشاره به اینکه اسرائیل اسپانیا، نروژ و ایرلند را نیز به خاطر این موضوع مجازات کرده است، گفت: انگلیس کشور فلسطین را به رسمیت می شناسد و اسرائیل تلاش می کند با تمام ابزار ممکن در برابر آن مقاومت کند.

وی این اقدام را با تصمیم واشنگتن برای بستن کنسولگری خود در بیت المقدس و رسیدگی به امور فلسطین از طریق سفارت خود مقایسه کرد. او گفت: «این همان چیزی است که اسرائیل می‌خواهد: می‌خواهد هر کشوری در جهان با فلسطینی‌ها به عنوان یک موضوع اسرائیل برخورد کند».

ابوقوش گفت: «مشکل اسرائیل در اینجا این است که خود را مجازات می کند. اگر این فقط شامل یک کشور و تنش محدود و جزئی با کشوری در اینجا یا آنجا باشد، در واقع می تواند اقدامات سختی انجام دهد. اما این یک روند رو به گسترش است.

او همچنین این بن بست را به تاریخ پیوند داد. وی با استناد به بیانیه بالفور گفت: «انگلیس به ویژه مسئولیت تاریخی اولیه ایجاد کشور اسرائیل، حمایت از آن و سرکوب مردم فلسطین را بر عهده دارد». تا زمانی که اسرائیل سیاست های خود را تغییر ندهد، اوضاع احتمالا تشدید خواهد شد.