جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران چگونه در اروپا ویرانی ایجاد می کند؟

چندین کشور اروپای غربی مخالفت خود را با از سرگیری احتمالی جنگ ایران ابراز کرده‌اند، زیرا قیمت‌های مارپیچی جهانی نفت باعث تشدید بحران هزینه زندگی در سراسر اروپا شده است.

کشورهایی مانند آلمان و بریتانیا، در میان دیگر قدرت‌های بزرگ، که در ابتدا در مورد بمباران آمریکا و اسرائیل به ایران سکوت کردند، نظرات خود را اعلام کرده و خواستار دیپلماسی برای پایان دادن به جنگی شدند که عرضه جهانی نفت را مختل کرده است.

ادامه اختلال در تامین انرژی هزینه‌های خانوار را با نزدیک شدن به فصل زمستان در اروپا بالا می‌برد و به اعتراضات نسبت به استانداردهای زندگی که در هفته‌های اخیر پایتخت‌های اروپایی را فراگرفته است، دامن می‌زند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز یکشنبه به آنچه به عنوان تغییر موضع آلمان در قبال حملات علیه ایران توصیف کرد، توجه کرد.

بقایی در پستی در ایکس اظهارات فردریش مرز، صدراعظم آلمان را در جریان لشکرکشی اسرائیل در ژوئن 2025 یادآور شد: «این کار کثیفی است که اسرائیل برای همه ما انجام می‌دهد».

او قبل از استناد به کتاب خدمتکار اورلئان اثر فریدریش شیلر با هشدارهای اخیر مقامات آلمانی در مورد حملات مجدد و درخواست برای جلوگیری از تشدید بیشتر، این سخنان را در مقابل هشدارهای اخیر مقامات آلمانی نسبت به حملات مجدد قرار داد و به نقل از قطعه‌ای اشاره کرد که عقل را بدون درماندگی به سوی پرتگاهی توسط نیروهای جنون کشیده می‌شود.

کارشناسان می گویند اظهارات بقایی منعکس کننده یک تغییر گسترده تر در سراسر اروپا است، جایی که رهبران به طور فزاینده ای حمایت خود را از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران زیر سوال می برند.

با توجه به اینکه واشنگتن گزینه‌هایی را برای حملات مجدد آماده می‌کند، تشدید بیشتر برای اروپا چه معنایی خواهد داشت و آیا جنگ می‌تواند روابط از قبل تیره‌شده با ایالات متحده را بیشتر تیره کند؟

زمانی که آمریکا و اسرائیل حملات خود را در 28 فوریه آغاز کردند، رهبران بریتانیا، فرانسه و آلمان بیانیه مشترکی صادر کردند و حملات تلافی جویانه ایران به کشورهای منطقه را محکوم کردند. کایر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه و مرتز گفتند: ما حملات ایران به کشورهای منطقه را با شدیدترین عبارات محکوم می کنیم.

بیانیه آنها حملات آغازین آمریکا و اسرائیل را محکوم نکرد. با این حال، خواستار ادامه مذاکرات شد. با گذشت نزدیک به هشت ماه از جنگ، دولت های اروپایی اکنون به صراحت نسبت به یک حمله نظامی دیگر هشدار می دهند.

روز جمعه وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا با همتایان خود از ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول دیدار کردند تا در مورد مناقشه و تنگه هرمز گفتگو کنند. ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه گفت: تنش بیشتر بین ایران و آمریکا «چیزی جز بازنده‌ها ایجاد نخواهد کرد و بدون شک پیامدهای بسیار جدی برای قیمت‌های هیدروکربن خواهد داشت».

وی افزود: «اولین کاری که این گروه متشکل از هشت کشور انجام خواهند داد این است که از هر دو طرف بخواهند حداکثر خویشتنداری را اعمال کنند، زیرا ما نمی توانیم تنش دیگری را در منطقه تحمل کنیم.»

هشدارها نسبت به حملات جدید لزوما به این معنی نیست که دولت‌های اروپایی مواضع خود را در قبال برنامه هسته‌ای یا فعالیت‌های منطقه‌ای ایران کنار گذاشته‌اند، اما نشان‌دهنده تغییر موضع هستند و نشان داده‌اند که دولت‌های اروپایی در رویکرد خود نسبت به جنگ ایران متحد نیستند.

پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا به طور مداوم با کمپین آمریکا و اسرائیل مخالفت کرده است. در اجلاس سران اروپا در این ماه، او بار دیگر جنگ را "غیرقانونی، ناعادلانه و غیرقابل توجیه" توصیف کرد و آن را به هزینه های اقتصادی فزاینده اروپا مرتبط کرد.

کشورهای غربی با برنامه هسته ای ایران که تهران می گوید فقط برای اهداف غیرنظامی است، مخالفت کرده اند. کشورهای اروپایی بخشی از توافق هسته‌ای تاریخی 2015 با ایران بودند که برنامه هسته‌ای تهران را در ازای لغو تحریم‌ها محدود کرد. اما در اولین دوره ریاست جمهوری خود در سال 2018، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده از این توافق خارج شد. هم ایالات متحده و هم اسرائیل برنامه هسته ای ایران را برای حمله در فوریه استناد کردند.

تقسیمات اروپا به ویژه بر سر دسترسی به پایگاه های نظامی و حریم هوایی مشهود بوده است. در بیانیه 28 فوریه بریتانیا، فرانسه و آلمان آمده است: "ما در این حملات شرکت نکردیم، اما در تماس نزدیک با شرکای بین المللی خود از جمله ایالات متحده، اسرائیل و شرکای منطقه هستیم."

اما عدم مشارکت در حملات افتتاحیه به این معنا نیست که کشورهای اروپایی به طور یکسان از حمایت از عملیات های بعدی خودداری می کنند. آلمان در اوایل جنگ گفت که استفاده ایالات متحده از پایگاه های خود، از جمله رامشتاین، یک مرکز بزرگ نظامی آمریکا را محدود نخواهد کرد.

بریتانیا در ابتدا اجازه حملات افتتاحیه را نداد. با این حال، اجازه استفاده ایالات متحده از پایگاه های بریتانیا را برای آنچه لندن به عنوان حملات دفاعی خاص و محدود علیه تأسیسات ایران درگیر در حملات به متحدان منطقه ای توصیف کرد، صادر کرد. سپس، پس از عدم تمایل اولیه، بریتانیا این مجوز را گسترش داد تا شامل عملیات علیه سایت‌های موشکی و قابلیت‌های مورد استفاده برای حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز شود.

فرانسه به هواپیماهای پشتیبانی ایالات متحده در ایسترس اجازه داد، در حالی که گفت آنها به جای مشارکت در حملات به ایران، از دفاع از شرکای منطقه ای حمایت خواهند کرد. بعدا یک پرواز تسلیحاتی به اسرائیل را که به این کمپین مرتبط بود، مسدود کرد. اسپانیا جلوتر رفت. مادرید پس از رد اجازه حملات از پایگاه های مشترک روتا و مورون، حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای آمریکایی درگیر در جنگ بست.

اینها محدودیت‌های متفاوت با اهداف متفاوت بود، نه یک امتناع اروپایی از همکاری، اما ترامپ را تحریک کردند. او اسپانیا را "وحشتناک" خواند و تهدید کرد که تجارت را قطع خواهد کرد و گفت واشنگتن "هیچ ارتباطی با اسپانیا" نمی خواهد.

بنابراین، این اختلاف بحث گسترده‌ای را در مورد اینکه آیا تعهدات اتحاد دولت‌های اروپایی را ملزم می‌کند جنگی را که انتخاب نکرده‌اند تسهیل کنند، آشکار کرده است.

مارک هیلبورن، مدرس ارشد دانشکده مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت: «در مورد اینکه آیا جنگ ممکن است رهبران اروپایی را مجبور کند آشکارا ترامپ را به چالش بکشند و حمایت را محدود کنند، مطمئنا امکان پذیر است.

پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، رهبر ایران در حملات آغازین، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا گفت: «امید دوباره‌ای برای مردم ایران وجود دارد». او همچنین هشدار داد که بی ثباتی می تواند منطقه را به سمت مارپیچ خشونت سوق دهد. اما در 16 اکتبر، هزینه‌های اروپا برای پیام او در کانون توجه قرار گرفت. او پس از نشست سران اتحادیه اروپا گفت: «خانواده‌ها و صنعت بهای جنگی فراتر از مرزهای ما را می‌پردازند.

به گفته فون در لاین، قبض اروپا برای سوخت های فسیلی وارداتی 106 میلیارد یورو افزایش یافته است، در حالی که قیمت گاز از اواخر فوریه حدود 140 درصد افزایش یافته و قیمت گازوئیل دو برابر شده است.

جولی نورمن، یکی از همکاران در چتم هاوس، به الجزیره گفت: «برای اروپا، منافع اقتصادی نیز وجود دارد، زیرا می‌دانند که این امر باعث افزایش قیمت‌ها در زمانی که کشورهای اروپایی وارد زمستان می‌شوند و عقب‌نشینی از آن، بیشتر بر بازارهای انرژی خواهد بود».

هیلبورن اضافه کرد که "بر روی مواد غذایی و کود نیز تاثیر دارد... خلیج فارس مرکز کودهای نیتروژنی است و اختلالات قیمت اوره را حدود 70 درصد افزایش داده است. همچنین زنجیره‌های تامین نیز این تاثیر را احساس می‌کنند، زیرا شرکت‌های کشتیرانی با افزایش زیادی در حق بیمه خود و/یا نیاز به سفرهای طولانی‌تر مواجه هستند."

وی افزود: می‌توانم بگویم که جنگ ایران تأثیر مستقیم، قابل اندازه‌گیری و کاملا سریعی بر قیمت‌های اروپا داشته است.

جست‌وجوی رهایی از بحران انرژی اصطکاک بیشتری ایجاد کرده است و واشنگتن به دولت‌های اروپایی فشار می‌آورد تا ذخایر اضطراری گازوئیل را آزاد کنند، در حالی که ترامپ در تلاش برای کاهش قیمت‌ها، محدودیت‌های دیزل روسیه را کاهش داد. این اقدام انتقاد اوکراین و حامیانش را برانگیخت و هشدار دادند که درآمدهای انرژی تجدید شده تلاش‌های جنگی مسکو را تقویت می‌کند.

اما برخی از شدیدترین پیامدهای سیاسی در حال آشکار شدن هستند. اعتراضات به هزینه های زندگی، مسکن، دستمزد و خدمات عمومی در سراسر فرانسه، بلژیک، ایتالیا، اسپانیا، پرتغال، یونان و آلبانی دیده شده است. دلایل آنها متفاوت است، و آنها یک جنبش هماهنگ واحد را تشکیل نمی دهند، اما کارشناسان می گویند که بحران هزینه های زندگی، مرکب با افزایش قیمت ها ناشی از جنگ ایران، موضوع مشترکی است که معترضان را در سراسر قاره متحد می کند.

دوناتلا دلا پورتا، جامعه شناس و دانشمند علوم سیاسی، به الجزیره گفت که مخالفت با جنگ در اعتراضات اخیر جوانان در سراسر اروپا، در کنار خشم نسبت به هزینه های نظامی به قیمت رفاه، محوریت اصلی اعتراضات اخیر جوانان در سراسر اروپا است.

او به مخالفت با استخدام نظامی در مدارس، تحقیقات دانشگاهی مرتبط با سلاح و استفاده از بنادر برای حمل اسلحه اشاره کرد و این نگرانی‌ها را با ترس‌های گسترده‌تر در مورد آینده مرتبط کرد.

او گفت: «به‌ویژه جوانان معترض می‌ترسند که آینده آنها نه تنها با گرم شدن کره زمین، بلکه با جنگ‌هایی که در آن برای جان باختن در میدان جنگ فرستاده می‌شوند، ربوده شود.

جوانان همچنین جنگ‌ها را با نسل‌کشی مرتبط می‌کنند، که اغلب در جریان تظاهرات بزرگ علیه نسل‌کشی فلسطینی‌ها توسط اسرائیل اجتماعی شده‌اند.