حملات کشتیرانی عزم ترکیه برای دور نگه داشتن کشتی های جنگی از دریای سیاه را تهدید می کند

موجی از حملات مرگبار به کشتی‌های باری در آب‌های بلغارستان و رومانی اعضای ناتو، این ائتلاف را به برگزاری نشست اضطراری در مورد امنیت دریای سیاه واداشت. با این حال، هرگونه اقدامی برای اعزام کشتی‌های ناتو به این بستگی دارد که ترکیه از اجازه قاطعانه خود به ورود کشتی‌های جنگی به دریای سیاه خودداری کند.

روز پنجشنبه دو تانکر مواد شیمیایی توسط پهپادها در نزدیکی یک بندر رومانی مورد اصابت قرار گرفتند.

این به دنبال دو حمله مشابه در آب های بلغارستان در هفته گذشته صورت گرفت. بیش از 20 ملوان کشته یا مفقود شده اند.

یوروک ایسیک، تحلیلگر دریانوردی که اداره مشاوره Bosphorus Observer مستقر در استانبول را بر عهده دارد، گفت: «جنگ اکنون با قدرت کامل به دریای سیاه رسیده است. با تغییر فناوری در مقایسه با آغاز جنگ، هواپیماهای بدون سرنشین واقعا ترافیک دریایی را مختل کردند.

به گفته ایسیک، حملات اخیر بر گسترش روزافزون درگیری بین روسیه و اوکراین تاکید دارد. بنادر روسیه و بنادر اوکراین به شدت هدف قرار گرفته‌اند، اما اکنون حتی در آب‌های ناتو نیز کشتی‌ها، در آب‌های بلغارستان، آب‌های رومانی مورد اصابت قرار می‌گیرند.

ما در نقطه ای هستیم که هیچ مکان امنی وجود ندارد.»

حملات اخیر کشتی‌هایی را در امتداد مسیر اصلی کشتیرانی اوکراین هدف قرار دادند و روسیه را به عنوان مظنون اصلی ناتو معرفی کردند، زیرا مسکو حملات خود را به تجارت اوکراین تشدید می‌کند.

مارک روته، دبیرکل سازمان ناتو، پس از دیدار روز پنجشنبه با رهبران بلغارستان و رومانی، هر دو عضو ناتو، گفت که ائتلاف نظامی "به همکاری نزدیک با متحدان خود در دریای سیاه ادامه خواهد داد و در صورت لزوم، وضعیت بازدارندگی و دفاعی خود را تنظیم خواهد کرد."

نیکوسور دان، رئیس جمهور رومانی گفت که ناتو هفته آینده یک نشست بحران برگزار خواهد کرد تا در مورد این وضعیت گفتگو کند.

ناتو می‌تواند برای محافظت از آب‌های بلغارستان و رومانی، سامانه‌های دفاع هوایی علیه هواپیماهای بدون سرنشین مستقر کند.

اما هرگونه استقرار کشتی‌های دریایی به ترکیه، عضو ناتو بستگی دارد، که دسترسی به دریای سیاه را از طریق تنگه ترکیه تحت یک معاهده بین‌المللی طولانی مدت، کنوانسیون 1936 مونترو، کنترل می‌کند.

از زمانی که روسیه در فوریه 2022 به اوکراین حمله کرد، آنکارا با استدلال برای راه حل دیپلماتیک، ورود کشتی های جنگی روسیه و اوکراین یا کشتی های نظامی متعلق به اعضای ناتو را بدون ساحل دریای سیاه مسدود کرده است.

در هفته‌های اخیر، دولت ترکیه به دنبال میانجی‌گری برای برقراری آتش‌بس در کشتی‌های تجاری بوده است، اما موفق نشد. ایسیک ادعا می کند که شکست، همراه با تشدید اخیر حملات، اتکای آنکارا به تنهایی به دیپلماسی را به طور فزاینده ای زیر سوال می برد.

این تحلیلگر گفت: "یا آنها به یک پیشرفت دست می یابند و کرملین تنش ها را کاهش می دهد، یا آنکارا این واقعیت را می پذیرد که باید نیروی معتبرتری در اینجا وجود داشته باشد - کشتی های بزرگتر باید بیایند."

وی خاطرنشان کرد که نیروی دریایی رومانی و بلغارستان به تنهایی برای انجام چنین عملیاتی مجهز نیستند و کشتی های دوران جنگ سرد به پایان عمر خود نزدیک می شوند.

بنابراین تعامل ترکیه برای هر برنامه ریزی موفق ناتو در دریای سیاه کلیدی است.

با وجود اینکه کشتی‌های باری متعلق به ترکیه در هفته‌های اخیر مورد حمله قرار گرفته‌اند و اتکای عمیق ترکیه به تجارت دریای سیاه، آنکارا تاکنون نیروی دریایی قدرتمند خود را در حاشیه نگه داشته است.

حسین باگچی، کارشناس روابط بین‌الملل، از دانشگاه فنی خاورمیانه آنکارا، می‌گوید که ترکیه از تشدید درگیری‌ها می‌ترسد و از ورود کشتی‌های ناتو به دریای سیاه محتاط خواهد بود.

باگچی گفت: "من فکر نمی کنم دولت جرات کند." احتمالا دولت این را تحریکی برای کشاندن ترکیه به جنگ می‌داند... ترکیه از درگیر شدن در دریای سیاه علیه روسیه می‌ترسد، این به نوعی یک آسیب در ذهن ترکیه است.

او پیشنهاد کرد که مسکو همچنین اهرم قدرتمندی بر آنکارا دارد.

شرکت اتمی دولتی روسیه روساتوم در آستانه تکمیل یک نیروگاه هسته ای چند میلیارد دلاری در آکویو در جنوب ترکیه است. آنکارا آن را برای کاهش وابستگی شدید خود به انرژی وارداتی حیاتی می داند. باگچی گفت: «اکنون مخالفت با روسیه در حالی که اجازه می‌دهید روس‌ها نیروگاه هسته‌ای را تکمیل کنند، غیرمنطقی است».

اردوغان به مشارکت هسته ای بزرگتر با روسیه اشاره می کند که متحدان ترکیه را ناراحت می کند

آنکارا همچنین می‌داند که اجازه ورود کشتی‌های ناتو در حالی که کشتی‌های جنگی روسیه را ممنوع می‌کند، می‌تواند مسکو را تحریک کند تا موقعیت ارزشمند ترکیه به عنوان دروازه‌بان دریای سیاه را به چالش بکشد.

با این حال، سلیم کونرالپ، دیپلمات بازنشسته ترکیه، کارشناس کنوانسیون مونترو، هشدار می دهد که کنترل ترکیه بر دسترسی به دریای سیاه احتمالا از قبل در نظر ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه است.

کونرالپ گفت: «این احتمالا بر توانایی روسیه برای هدایت جنگ تأثیر گذاشته است و من شک دارم که پوتین از این وضعیت بسیار راضی باشد». بنابراین اگر او در جنگ پیروز شود، این خطر بسیار قوی وجود دارد که ابتکار عمل را به دست بگیرد و بگوید: «این غیرقابل قبول است و ما می‌خواهیم از این به بعد کشتی‌های جنگی را آزاد کنیم، صرف نظر از اینکه جنگی رخ دهد».

مسکو به عنوان یکی از امضاکنندگان، حق دارد هر پنج سال یکبار خواستار تجدید نظر در کنوانسیون مونترو شود.

برای قرن ها، روسیه برای کنترل تنگه های ترکیه با امپراتوری عثمانی آن زمان جنگ های مکرری داشت. در سالهای اولیه جنگ سرد، حتی جوزف استالین هم دست خود را امتحان کرد، اما ایالات متحده مداخله کرد و او را ناکام گذاشت.

اکنون آنکارا برای جلوگیری از احیای آن رقابت‌های تاریخی، روی طناب محکمی بین مسکو و شرکای ناتو خود راه می‌رود.

با دانلود برنامه RFI از اخبار بین المللی به روز باشید