دولت طرابلس محموله قرصهای با نقش قذافی را کشف کرد؛ کاپتاگون اسد در شرق لیبی

نیروهای امنیتی دولت طرابلس حدود ۱۰۰ هزار قرص اکستازی را که به شکل چهره رهبر پیشین لیبی، معمر قذافی، قالب‌گیری شده بود، ضبط کرده‌اند؛ همزمان، در شرق کشور که تحت کنترل رقیبان است، در عملیات جداگانه‌ای محموله‌ای از قرص‌های کاپتاگون کشف شد؛ ماده مخدری که زمانی به عنوان مخدر مورد علاقه رژیم دیکتاتور برکنار شده سوریه، بشار اسد، شناخته می‌شد.به گزارش خبرگزاری لیبیایی لنا، این قرص‌ها در طرابلس روز شنبه توسط دستگاه بازدارندگی برای مقابله با تروریسم و جرایم سازمان‌یافته موسوم به رادا توقیف شد؛ قرص‌هایی که روی آنها نیم‌تنه قذافی با پوشش ویژه و شناخته‌شده او نقش بسته بود.رادا اعلام کرده‌است که مامورانش اطلاعاتی درباره یک شبکه جنایی دریافت کرده‌اند که این قرص‌ها را از طریق یک کشور اروپایی نامشخص وارد می‌کرد. این محموله از راه دریا و از طریق بندری نامعلوم به لیبی رسیده و داخل یک خودروی ون رنو مستر پنهان شده بود.گزارش‌ها حاکی است مظنونان بازداشت و به دفتر دادستانی عمومی معرفی شده‌اند.مقام‌های لیبیایی این قرص‌ها را اکستازی شناسایی کردند؛ ماده‌ای که معمولا با ام‌دی‌ام‌آی (MDMA) مرتبط است؛ محرکی محبوب در مهمانی‌ها و کلوب‌های شبانه که به ایجاد احساس سرخوشی و گرمای عاطفی معروف است.طرابلس ارزش این قرص‌ها در بازار را اعلام نکرد، اما بر اساس داده‌های موجود و منابع غیررسمی، ۱۰۰ هزار قرص می‌تواند در بازار گسترده منطقه مدیترانه بین ۵۰۰ هزار تا ۱.۵ میلیون ارزش داشته باشد.آژانس تحقیقات جنایی در بنغازی، شهری که تحت کنترل نیروهای هم‌پیمان با مارشال خلیفه حفتر و گروه مسلح وابسته به او یعنی ارتش ملی لیبی است، این هفته اعلام کرد که تعداد نامشخصی قرص توقیف کرده که آنها را کاپتاگون توصیف کرده و برآوردش این است که سوریه به احتمال زیاد نقطه مبدا تولید آنها بوده‌است.کاپتاگون یک محرک ارزان و بسیار اعتیادآور از خانواده آمفتامین‌ها است که در طول جنگ داخلی سوریه بازارهای خاورمیانه را سرازیر کرد و خیلی زود به یکی از مهمترین منابع درآمد رژیم اسد بدل شد.به برآورد تحلیلگران موسسه نیو لاینز، تجارت کاپتاگون در سوریه در اوج خود سالانه تا ۱۰ میلیارد دلار (۸.۶ میلیارد یورو) درآمد ایجاد می‌کرد و شبکه‌های نزدیک به خانواده اسد حدود ۲.۴ میلیارد دلار (۲ میلیارد یورو) در سال از این تجارت به دست می‌آوردند.کل درآمد رژیم از این تجارت که از حدود سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ صنعتی شد، همچنان به طور دقیق قابل محاسبه نیست.چندین دولت، از جمله ایالات متحده و بریتانیا، ماهر اسد، برادر بشار اسد، و شبکه‌ای از همدستان او را به اتهام نقش داشتن در نظارت بر تولید و صادرات این ماده مخدر از تاسیسات تحت کنترل رژیم در لاذقیه و کوه‌های قلمون در همکاری با حزب‌الله تحریم کرده‌اند.پیوند تجارت مواد مخدر میان لاذقیه و بنغازی از مدت‌ها پیش شناخته شده‌است. در دسامبر ۲۰۱۸، مقام‌های یونانی یک کشتی را که بیش از ۳ میلیون قرص کاپتاگون را از لاذقیه به سوی بندر شرقی بنغازی حمل می‌کرد، توقیف کردند؛ همزمان گزارش‌های جداگانه‌ای از ورود کانتینرهایی از سوریه به بنغازی منتشر شد که حامل میلیون‌ها قرص بود.اکستازی با چهره قذافیاین نخستین بار نیست که قرص‌های قالب‌گیری شده به شکل قذافی در لیبی ظاهر می‌شود. در اوت ۲۰۲۵، مقام‌های بنغازی مقدار نامشخصی قرص از نوع کاپتاگون را کشف و ضبط کردند که آنها هم تصویر قذافی را بر خود داشتند.کارشناسان پزشکی قانونی این قرص‌ها را به عنوان مواد مخدر از نوع ام‌دی‌ام‌آی شناسایی کردند و تحقیقات نشان داد که به باور آنان، منبع تولید این قرص‌ها سوریه بوده‌است. ام‌دی‌ام‌آی و کاپتاگون هر دو محرک‌هایی مبتنی بر آمفتامین هستند.در عملیات جداگانه‌ای در همان ماه، مقامات بنغازی اعلام کردند که ۴۵ قرص اکستازی با تصویر قذافی را در میان محموله‌ای شامل ۱٬۳۵۵ قرص از انواع مختلف پیدا کرده‌اند.هنوز روشن نیست که آیا مجموعه‌های مختلف قرص‌های حاوی تصویر قذافی به یک شبکه تولید یا قاچاق واحد مرتبط هستند یا خیر.قذافی که ۴۲ سال به عنوان «رهبر برادرانه» لیبی را اداره کرد، در اکتبر ۲۰۱۱ پس از قیام مردمی و مداخله هوایی ناتو در جریان بهار عربی، توسط نیروهای شورشی دستگیر و کشته شد.تصویر قذافی اکنون و ۱۵ سال پس از سقوط او در بخش‌هایی از کشور بیش از پیش دیده می‌شود؛ از جمله روی لباس‌ها و در گردهمایی‌های عمومی که به مناسبت سالگرد انقلاب اول سپتامبر ۱۹۶۹ او برگزار می‌شود.دفتر نظارت بر مواد مخدر و جرم سازمان ملل (یونودوک) در ارزیابی سال ۲۰۲۶ خود اعلام کرد که به دلیل چندپاره شدن سیاسی لیبی و ضعف کنترل مرزی، این کشور به طور فزاینده به یکی از نقاط ترانزیت مهم منطقه‌ای برای مواد مخدر صنعتی بدل شده‌است.پس از سقوط اسد در دسامبر ۲۰۲۴، مقام‌های جدید سوریه به رهبری احمد الشرع، رئیس موقت، چندین تاسیسات بزرگ تولید و انبار کاپتاگون را از جمله آنهایی را که در پایگاه‌های سابق رژیم اسد کشف شده بود، تخریب کردند.با این حال، بخشی از تولید و تجارت پس از فروپاشی به شبکه‌های کوچک‌تر همچنان ادامه دارد؛ شبکه‌هایی که عمدتا به وفاداران اسد با ارتباطات نزدیک به حزب‌الله در لبنان همسایه پیوند خورده‌اند. کارشناسان سازمان ملل اواخر سال ۲۰۲۵ گزارش دادند که ذخایر قابل توجهی از این ماده در سطح وسیع منطقه همچنان در گردش است.