مدارگرد اروپایی نشانه های تازه ای از فعالیت های آتشفشانی در مریخ را شناسایی می کند

این مقاله با توجه به روند و سیاست‌های ویرایشی Science X بررسی شده است. ویراستاران ضمن اطمینان از اعتبار محتوا، ویژگی های زیر را برجسته کرده اند:

شواهد جدید از نشت گاز از بالای شکاف های آتشفشانی نشان می دهد که مریخ از نظر زمین شناسی در اعماق درونش مرده نیست، بلکه فقط در خواب است. شکاف های تازه در امتداد منطقه آلبا مونس به نقاط فعال زیر سطح اشاره می کنند، جایی که گازهای داخل سیاره ممکن است راه خود را به سطح بالا برسانند.

یک تیم تحقیقاتی بین‌المللی به رهبری الکساندر تروکیموفسکی پیشنهاد می‌کند که آزاد شدن کلرید هیدروژن از ماگمای داغ زیر سطح می‌آید که نشانه‌ای از آتشفشان خاموش است.

مدارگرد گاز ردیابی اگزومارس (TGO) اولین بار در سال 2021 گاز هیدروژن کلرید را در جو مریخ گزارش کرد. این گاز معمولا در حال خروج از منافذ ماگمایی روی زمین یافت می‌شود و محققان را به این فکر می‌اندازد که آیا همین اتفاق در مریخ نیز رخ می‌دهد یا خیر.

دانیل مگ، استاد مرکز تحقیقات فضایی آکادمی علوم لهستان و یکی از نویسندگان مقاله منتشر شده در Science Advances، می گوید: یافته های ما نشان می دهد که مریخ تا همین اواخر گرمای داخلی کافی برای حمایت از فعالیت های آتشفشانی را حفظ کرده است، و احتمالا هنوز هم حفظ می کند.

اوایل تابستان در نیمکره شمالی مریخ بود که تیمی از محققان متوجه موج‌هایی از کلرید هیدروژن در جایی که نباید می‌بود، و در طول فصلی عجیب و غریب بودند.

این گاز به صورت فصلی در مریخ تغییر می کند، در زمستان نیمکره شمالی به حداکثر خود می رسد، سپس عمدتا در تابستان ناپدید می شود. به نظر می رسد بیشتر این تنوع با چرخه گرد و غبار و آب مریخ مرتبط است. با این حال یک استثنا برای این الگو وجود داشت، همیشه در یک فصل و در یک مکان - بالای شکاف های آتشفشانی در کناره های آتشفشان آلبا مونس، در اوایل تابستان.

مریخ دارای بزرگترین آتشفشان های منظومه شمسی است، اما مشخص نیست که چقدر فعال هستند. تصاویر مداری نشان می‌دهند که به نظر می‌رسد برخی از آتشفشان‌ها در چند میلیون سال گذشته فعال بوده‌اند، و لرزه‌سنج‌ها زمین‌لرزه‌های مریخ را شناسایی کرده‌اند. هر دو واقعیت به احتمال فعال بودن مریخ از نظر آتشفشانی اشاره می کنند.

با این حال، هیچ جریان یا فوران گدازه جدیدی هرگز مشاهده نشده است.

این یافته حاصل تجزیه و تحلیل ترکیبی جو و زمین شناسی است. ابتدا کشف هیدروژن کلرید به شدت در فضا و در زمانی درست پس از تصعید یخبندان زمستانی انجام شد. طیف‌سنج‌های مادون قرمز از مجموعه شیمی اتمسفر TGO روی کیس قرار داشتند.

سپس با نگاهی دقیق به منطقه Alba Mons با استفاده از دوربین CaSSIS TGO، شکاف‌های تازه و باریک، در برخی موارد به طول صدها متر، مرتبط با تغییرات رنگ در سطح، نشان داد.

Mège توضیح می دهد: "مدارگرد گازی ردیابی توانست تفنگ دود را پیدا کند. مثل این بود که به دنبال سوزنی در انبار کاه می گشت. واقعا شگفت انگیز است که تعداد انگشت شماری مولکول را از یک منبع احتمالا متناوب مشاهده کرد، در حالی که به طور مداوم در مدار خود حرکت می کرد تا کل جو مریخ را زیر نظر بگیرد."

دانشمندان پیشنهاد می‌کنند که گازهای ماگمایی ممکن است از میان این شکاف‌ها مانند برخی فومارول‌های روی زمین بالا بروند. این شکاف‌ها که در دمای یخبندان زمستان تا -120 درجه سانتیگراد (184- درجه فارنهایت) توسط یخ مسدود می‌شوند، با تصعید یخ در اوایل تابستان، انتشار کلرید را هدایت می‌کنند.

تغییر رنگ اطراف شکاف ها می تواند ناشی از رسوبات به جا مانده از گازهای خارج شده از درون مریخ باشد، مانند اطراف فومارول ها (منافذ گازهای آتشفشانی) روی زمین.

تیم محققان برای ایجاد ارتباط بین گاز و شکاف ها بر شهود زمین شناسی تکیه کردند. Mège می گوید: «با نگاهی به توزیع فضایی تراوش، فورا برایم آشکار شد که چیزی آتشفشانی در پشت آن وجود دارد، اما باید نشان داده می شد.

بخش بزرگی از کار شامل بررسی تمام فرآیندهای شیمیایی احتمالی بود که در جو مریخ در حال انجام است. ما باید برای توضیح وجود هیدروژن کلرید سخت‌گیرانه، انتقادی و خلاقانه عمل می‌کردیم. داده‌ها پیچیده بودند، اما همچنین غذای مغزی عالی بودند.»

این تیم پیشنهاد می کند که نشت به یک اتاقک ماگمایی خفته، نوعی سیستم لوله کشی آتشفشانی در زیر سطح مریخ متصل است.

گازهای ماگمایی مانند کلرید هیدروژن در گذشته می‌توانستند فراوان‌تر باشند و به جو ضخیم‌تر و آب و هوای گرم‌تر کمک کنند و به آب مایع اجازه دهند بیشتر سطح مریخ را بپوشاند. اگر گدازه‌ای که از میان پوسته بالا می‌رود، با آب‌های زیرزمینی برخورد کند، می‌تواند منجر به ایجاد توله‌های قابل سکونت گرم شود.

Mège می گوید: "جستجوی حیات مریخی در شکاف های تراوش کننده منطقه آلبا مونس بسیار منطقی است. اگر سیستم های گرمابی فعال باشند، می توانند حاوی مواد و انرژی مورد نیاز برای رشد میکروارگانیسم ها باشند و از میکروارگانیسم ها در برابر محیط متخاصم و متغیر بالای سطح محافظت کنند."

کالین ویلسون، دانشمند پروژه ESA برای مدارگرد گازی ExoMars Trace می گوید: «این یافته ها ممکن است بزرگترین موفقیت TGO باشد.

الکساندر تروکیموفسکی، آشکارسازی HCl معمایی به عنوان نشانه بالقوه فعالیت آذرین در مریخ، پیشرفت های علمی (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aeb9422. www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aeb9422

لیسانس زیست شناسی ریاضی، کارشناسی ارشد در نوشتن خلاق. خوش سفر با دیدگاه های منحصر به فرد در علم و زبان. نمایه کامل →