موزه MUZEU پرتغال با شعار «واقع بین باشید، ناممکن را بخواهید» از بازدیدکنندگان می‌خواهد فکر کنند

یک تجمع انقلابی الهام‌بخش موزئو، موزه تازه‌تاسیس هنر معاصر در شهر براگا در پرتغال است.شعار این موزه، «واقع‌بین باشید، ناممکن را مطالبه کنید (منبع به زبان انگلیسی)»، مستقیما از عکس مشهور ژرار ـ ئیمه از ناآرامی‌های مدنی ماه مه ۱۹۶۸ در پاریس گرفته شده‌است؛ عکسی که گرافیتی روی پل نویی را ثبت می‌کند که روی آن نوشته شده بود «Soyez réalistes, demandez l’impossible».خوزه تیشیرا، بنیانگذار موزئو، در گفت‌وگو با یورونیوز کالچر می‌گوید: «ماه مه ۱۹۶۸ دوره رهایی در کشوری بود که در پی آزادی حرکت بود؛ نه واقعا آزادی سیاسی، بلکه آزادی برای شکستن دیوارهای اجتماعی و اخلاقی آن زمان.»او ادامه می‌دهد: «امروز نسخه تازه‌ای از مه ۱۹۶۸ را زندگی می‌کنیم؛ از نظر اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی. این یک رهایی است که هم خود ما و هم جامعه را به سوی جوامع دیگر و زندگی جمعی می‌گشاید. چون امروز، در لحظه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، به‌ویژه در پرتغال، شایسته‌سالاری و فردگرایی را ارزش می‌گذاریم. لازم است بحث تازه‌ای درباره جوامع شکل بگیرد و این‌که چگونه باید فهم و شفقت را هم به‌عنوان ابزاری برای حل این مسائل وارد گفتگو کرد.»۱۰۰ اثر هنری از ۸۴ هنرمند در پنج طبقهخوزه تیشیرا، بنیانگذار موزئو، مدیرعامل (CEO) گروه dst، یکی از شرکت‌های پیشرو صنعتی پرتغال است. به‌نوشته فوربز (منبع به زبان انگلیسی) او سی‌وپنجمین فرد ثروتمند پرتغال به‌شمار می‌رود.این مجموعه که در پنج طبقه و در فضایی حدود سه‌هزار مترمربع گسترده شده، بیش از صد اثر هنری از ۸۴ هنرمند را در خود جای داده‌است؛ ۴۵ هنرمند از پرتغال و ۳۹ هنرمند از دیگر کشورها. در مجموع آثار هنرمندانی از ۱۶ کشور به نمایش درآمده و ۵۷ مرد و ۲۷ زن در آن نمایندگی شده‌اند.در میان نام‌های بسیار دیگر، مجموعه تیشیرا شامل آثاری از پابلو پیکاسو، الکس کتز، آرتور لشِر، کاندیدا هوفر، نان گولدین و ادواردو باتاردا است.یک گالری ویژه به آثار انسلم کیفر اختصاص یافته‌است.عکاسی جایگاهی به‌ویژه مهم در این مجموعه دارد و یکی از شورهای بزرگ تیشیرا را بازتاب می‌دهد. او بر این باور است: «عکاسی لحظه را ثبت می‌کند بی‌آنکه آن را از بین ببرد.»خواندن، اندیشیدن و زندگی در جامعهتیشیرا در چهار دهه گذشته مجموعه‌داری پرشور بوده‌است و پردیس شرکت او در براگا پر است از آثار هنری بزرگ‌مقیاس، کتابخانه‌ها و تجهیزات ورزشی که کارکنانش می‌توانند از آنها استفاده کنند.با وجود ثروت عظیم و امتیازهایی که برایش به‌همراه دارد، تیشیرا خود را مردی کارگر می‌داند که می‌خواهد با عمل خود الگو باشد.تیشیرا می‌گوید: «سیمون وی فیلسوف فرانسوی بود که در دوران اشغال فرانسه توسط نازی‌ها در این کشور زندگی می‌کرد. او می‌خواست درباره کار بنویسد، بنابراین تدریس را کنار گذاشت، برای رنو درخواست کار فرستاد و آنجا به‌عنوان اپراتور پرس و اپراتور دستگاه فرز مشغول شد.»او ادامه می‌دهد: «بعدتر، پس از این تجربه کاری، کتابی درباره آن نوشت. اگر می‌خواهید درباره کار حرف بزنید باید بلد باشید کار کنید و آن را مثل سیمون وی انجام دهید؛ یعنی پرسش‌های واقعی را مطرح کنید. این اهمیت واقعی ادبیات، شعر، هنر و همه چیزهایی است که از آنها سخن گفتم. شاعران از طریق استعاره حرف می‌زنند و من از طریق آثاری که جمع‌آوری کرده‌ام سخن می‌گویم.»تیشیرا دوست دارد خود را به‌مثابه راهنمای مسیر ببیند؛ کسی که جهت را برای کسانی که با او و برای او کار می‌کنند نشان می‌دهد تا بخوانند، به موزه‌ها بروند، تامل کنند و درباره چگونگی زندگی در جامعه فکر کنند.به‌اندازه قربانیانش شکنندهعنصر مهمی در نمایشگاه تازه موزئو که پنج‌شنبه گذشته گشایش یافت، اثر Handle with care از الیاس نفاع، هنرمند لبنانی-کانادایی است. این کار شامل ۳۰۰ نمونه شیشه‌ای دست‌ریخته از سلاح‌هایی است که در مناقشه‌های امروز به‌کار می‌روند و امسال برای نخستین بار در بینال شهر کبک به نمایش درآمده‌است.برای نفاع، Handle with care ابزارهای ویرانگری را به اشیای ظریف تامل تبدیل می‌کند. او به یورونیوز کالچر می‌گوید: «می‌خواستم آنها [سلاح‌ها] را از جنسی بسیار شکننده بسازم تا به‌اندازه چیزهایی که نابود می‌کنند شکننده باشند.»او اضافه می‌کند: «می‌خواستم معادله قدرت را وارونه کنم، به‌جای آنکه آنها از بالا به من نگاه کنند، من از بالا به آنها نگاه کنم و می‌خواستم اندازه‌شان را کوچک‌تر کنم تا دیگر آن‌قدر نیرومند یا ویرانگر به‌نظر نرسند. این نقطه آغاز کاری شد که اینجا می‌بینید.»نفاع می‌گوید: «تا پایان سال ۲۰۲۵، ۱۸ هزار سلاح استفاده شده بود و فکر می‌کنم حالا بیش از ۲۰ هزار سلاح علیه لبنان توسط ارتش اسرائیل به‌کار رفته‌است. آنچه اینجا می‌بینید ۳۰۰ قطعه است. من شش مدل را تحقیق و شناسایی کردم که بیشتر مورد استفاده بوده‌اند.»او توضیح می‌دهد: «بسامد استفاده از هر مدل در این فضا متناسب با میزان استفاده آن در واقعیت است؛ برای نمونه، از سلاح‌های کوچک‌تر که بیشتر استفاده می‌شوند، تعداد بیشتری را در این مکان می‌بینید و از سلاح‌های بزرگ‌تر که کمتر به‌کار می‌روند، نمونه‌های کمتری در این فضا وجود دارد.»بازدیدکنندگان باید از دشواری‌هایی آگاه باشند که نفاع برای به‌نمایش گذاشتن اثر خود پشت سر گذاشت؛ این مجموعه بیش از دو هفته در توقیف ماند و تنها در شب گشایش نمایشگاه آزاد شد.نفاع با کنایه می‌گوید: «در حالی که سلاح‌های واقعی، قانونی و غیرقانونی، معمولا سریع و آزادانه در جهان جابه‌جا می‌شوند، اثر هنری من برای مدت بسیار طولانی‌تری نگه داشته شده بود.»«Handle with Care» بخشی از برنامه افتتاحیه موزئو با عنوان Abrir Abril است و تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ پذیرای بازدیدکنندگان خواهد بود.