هزینههای جنگ ایران؛ از زیان ۷۹۰ میلیارد دلاری کشورهای عرب خلیج فارس تا پرسش درباره سهم اسرائیل
جنگ با ایران، علاوه بر پیامدهای نظامی و امنیتی، هزینهای سنگین بر اقتصاد منطقه تحمیل کرده است. هزینهای که آثار آن ممکن است تا سالها پس از پایان درگیریها ادامه پیدا کند.
برآورد شرکت بیمه اعتبار تجاری «آلیانتس ترید» نشان میدهد خسارتهای اقتصادی کشورهای عربی خلیج فارس در پی جنگ میتواند تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۷۹۰ میلیارد دلار برسد.همزمان، بحث درباره هزینههای مالی جنگ برای آمریکا و اسرائیل نیز بالا گرفته است؛ بهویژه این پرسش که آیا واشنگتن، پس از صرف منابع گسترده برای حمایت از اسرائیل در جنگ با ایران، ممکن است بخشی از این هزینهها را از تلآویو بازپس بگیرد؟به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندیدخسارت مستقیم بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار؛ هزینههای بلندمدت بسیار سنگینتربر اساس گزارش آلیانتس ترید، خسارت فیزیکی واردشده به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در جریان جنگ از ۲۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. بیش از ۸۰ تاسیسات انرژی در این کشورها هدف حمله قرار گرفتهاند که حدود یکسوم آنها بهشدت آسیب دیدهاند.کویت، قطر و بحرین، به دلیل وابستگی بیشتر به تنگه هرمز، از آسیبپذیرترین اقتصادهای منطقه بودهاند. با این حال، پیامدهای جنگ به تخریب زیرساختها محدود نمیشود. اختلال در کشتیرانی، کاهش فعالیتهای تجاری، آسیب به صنعت گردشگری و رکود بازار املاک، چشمانداز رشد اقتصادی منطقه را نیز تضعیف کرده است.آلیانتس ترید برآورد میکند که مجموع تولید اقتصادی ازدسترفته کشورهای خلیج فارس در فاصله سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به حدود ۷۹۰ میلیارد دلار برسد. رقمی معادل شکاف انباشته ۵.۹ درصدی تولید ناخالص داخلی منطقه در مقایسه با روندی که پیش از جنگ برای اقتصاد این کشورها پیشبینی شده بود.بر اساس همین ارزیابی، اقتصاد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ با انقباض چهاردرصدی روبرو خواهد شد. این وضعیت دولتهای منطقه را به بازنگری در اولویتهای اقتصادی از جمله انتقال بخشی از سرمایه صندوقهای ثروت ملی به پروژههای داخلی و افزایش هزینهکرد برای زیرساختها و دفاع وادار میکند. به این ترتیب، جنگ نهفقط خسارتهای فوری، بلکه هزینه فرصت و عقبماندگی اقتصادی چندسالهای برای کشورهای منطقه به همراه خواهد داشت.ترامپ به دنبال دریافت هزینه جنگ از متحدان؛ اسرائیل هم در فهرست قرار گرفت؟در سوی دیگر ماجرا، هزینههای جنگ به موضوعی بحثبرانگیز در سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا اعلام کرده کشورهایی که ایالات متحده در جریان جنگ از آنها محافظت کرده، باید تمام هزینههای نظامی واشنگتن را جبران کنند.او برای نخستین بار اسرائیل را نیز در کنار کشورهای عربی خلیج فارس نام برد و مدعی شد اگر آمریکا وارد جنگ نمیشد، اسرائیل ممکن بود از میان برود. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که هزینه نظامی جنگ برای آمریکا، بنا بر اعلام ارتش این کشور، تا اواسط اکتبر به ۴۷.۱ میلیارد دلار رسیده بود. رقمی که هزینه بازسازی خسارتهای واردشده به پایگاههای آمریکایی را شامل نمیشود.با این حال، هنوز هیچ رقم مشخص، توافق رسمی یا سازوکار اجرایی برای دریافت غرامت از اسرائیل یا کشورهای عربی اعلام نشده است. این مطالبه از نظر سیاسی نیز با پیچیدگیهایی روبروست زیرا اسرائیل یکی از طرفهای اصلی آغاز حملات به ایران بود، اما کشورهای عربی خلیج فارس میگویند در تصمیم واشنگتن برای آغاز جنگ نقشی نداشتند و خود نیز هدف حملات تلافیجویانه ایران قرار گرفتند.از سوی دیگر، اسرائیل طی دههها یکی از دریافتکنندگان اصلی کمکهای نظامی آمریکا بوده و مطالبه بازپرداخت هزینه جنگ میتواند نشانهای از تغییر احتمالی در مناسبات مالی دو متحد باشد. برخی تحلیلگران اظهارات ترامپ را بیش از آنکه طرحی اجرایی بدانند، پیامی سیاسی با مخاطب داخلی ارزیابی میکنند.به عبارت دیگر اظهارات دونالد ترامپ تلاشی است برای پاسخ به انتقادها درباره هزینههای جنگ و انتقال بخشی از بار مالی آن به متحدان. در مجموع میتوان گفت که جنگ ایران اکنون دو صورتحساب سنگین بر جای گذاشته است: یکی خسارت اقتصادی بلندمدت برای کشورهای منطقه و مناقشهای سیاسی در آمریکا بر سر اینکه چه کسی باید هزینه عملیات نظامی را بپردازد.