چرا مراکش شکست قطعنامه سازمان ملل درباره صحرای غربی را جشن می گیرد؟

مراکش از شکست پیش نویس قطعنامه ای که ایالات متحده به دنبال تمدید مأموریت مأموریت سازمان ملل در صحرای غربی مورد مناقشه بود، استقبال کرده است.

ماموریت هیأت سازمان ملل متحد برای همه پرسی در صحرای غربی (MINURSO) روز شنبه پس از وتوی روسیه به پایان رسید و آینده این ماموریت حافظ صلح را در هاله ای از ابهام قرار داد. در سال 1991، سازمان ملل متحد MINURSO را برای نظارت بر آتش بس و تدارک همه پرسی در مورد آینده منطقه تأسیس کرد.

مراکش از سال 1975، زمانی که اسپانیا از منطقه بیابانی در شمال غربی آفریقا که تقریبا به اندازه بریتانیا است، خارج شد، صحرای غربی را قلمرو خود در نظر گرفت. جبهه پولیساریو مورد حمایت الجزایر به دنبال ایجاد یک کشور مستقل به نام جمهوری صحراوی است.

پس چرا مراکش قطعنامه شکست خورده سازمان ملل را جشن می گیرد؟ چه معنایی برای آینده منطقه مورد مناقشه دارد؟

روز جمعه، ایالات متحده که عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل است، قطعنامه ای را برای حمایت از اصل خودمختاری در صحرای غربی مورد مناقشه پیشنهاد کرد.

روسیه این قطعنامه را علیرغم حمایت 11 عضو از 15 عضو شورا، از جمله اعضای دائمی فرانسه و بریتانیا، وتو کرد.

پیش نویس ایالات متحده ماموریت را برای یک سال تمدید می کرد، "رفراندم" را از نام خود حذف می کرد و پیشنهاد خودمختاری مراکش را تنها مبنای گفتگوهای بیشتر قرار می داد.

اکتبر گذشته، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه ای را تصویب کرد که به صحرای غربی خودمختاری واقعی ارائه می کرد. بر اساس این طرح، این سرزمین امور داخلی خود را مدیریت می کند، اما تحت حاکمیت مراکش باقی می ماند.

شورای امنیت پیش از این سال گذشته این پیشنهاد را مبنایی برای مذاکرات قرار داده بود و از آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد خواسته بود تا بررسی ماموریت حفظ صلح را ارائه کند.

مایک والتز، سفیر ایالات متحده پس از رای گیری، گفت: واقعا مایه تاسف است که در سال 2026 از حق وتو برای "حفظ حرف R (در نام ماموریت) برای همه پرسی استفاده شد.

وی افزود که پیشنهاد واشنگتن "مناقشه 50 ساله را به جلو می برد" و افزود که وضعیت موجود قابل قبول نیست.

واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه در سازمان ملل، در همان جلسه گفت که مسکو با این پیش نویس مخالفت می کند زیرا به نفع یک طرف است.

او گفت: «ما بر این واقعیت تأکید می‌کنیم که شورای امنیت نمی‌تواند به طور خودکار مسائل مربوط به حاکمیت را از پیش تعیین کند.

در عوض، روسیه تمدید ماموریت موجود را بدون آن تغییرات پیشنهاد کرد. اما این پیش نویس همچنین نتوانست 9 رای لازم برای تصویب را به دست آورد و دو رای موافق، یک رای مخالف و 11 رای ممتنع دریافت کرد.

کاخ سلطنتی مراکش از عدم تمدید MINURSO استقبال کرد و روز جمعه گفت که پرسنل و تجهیزات سازمان ملل باید در روزهای آینده این منطقه را ترک کنند و اکنون موضوع صحرای غربی باید از بررسی شورای امنیت خارج شود. مراکش اعلام کرد که به آتش بس پایبند است.

بر اساس بیانیه رسانه ای سازمان ملل، نماینده مراکش در سازمان ملل همچنین این سوال را مطرح کرد که چرا نماینده الجزایر در شورای امنیت درباره صحرای غربی «سخنرانی» می کند.

او گفت: «اجازه دهید این مردم [در صحرای غربی] به مراکش برگردند، بگذارید به خانه بروند.

الجزایر روز شنبه از عدم تمدید مأموریت MINURSO ابراز تاسف کرد. وزارت خارجه این کشور از آنچه به عنوان تعصب بیش از حد پیش نویس آمریکا در قبال مراکش توصیف کرد، انتقاد کرد.

بر اساس بیانیه رسانه ای سازمان ملل، نماینده الجزایر در سازمان ملل از روسیه به خاطر پیش نویس قطعنامه و سایر کشورهای عضو "که تصمیم گرفتند خود را با یک بی عدالتی فاحش و حمله آشکار به "بنیاد سازمان ما همراهی نکنند" تشکر کرد.

نماینده الجزایر در سازمان ملل خاطرنشان کرد که این کشور پناهگاه صدها هزار نفر از مردم صحرا بوده است که از حق تعیین سرنوشت خود محروم شده اند.

وی افزود: "تراژدی که مردم صحرا متحمل شده اند به طرز عجیبی با مفهوم جمعیت پناهنده رقیق شده است."

سیدی عمر، نماینده جبهه پولیساریو در سازمان ملل روز جمعه به خبرنگاران گفت که از وتوی روسیه استقبال می کند، زیرا پیشنهاد آمریکا باعث تضعیف حق تعیین سرنوشت صحراوی می شود.

جبهه پولیساریو، نماینده سیاسی و نظامی، الحاق مراکش به قلمرو را پس از خروج اسپانیا در سال 1975 به رسمیت نمی شناسد. این جبهه به دنبال برگزاری همه پرسی تحت نظارت سازمان ملل برای تعیین سرنوشت خود بوده است.

در سال 1976 جمهوری دموکراتیک عربی صحرای مستقل را اعلام کرد.

دهه‌ها جنگ، حداقل 170000 نفر از مردم بومی را به اردوگاه‌های پناهندگان در تندوف در کشور همسایه الجزایر، که از جبهه پولیساریو حمایت می‌کند، سوق داد.

جبهه پولیساریو در سال 1991 با میانجیگری سازمان ملل متحد آتش بسی را با مراکش امضا کرد. خواستار برگزاری همه پرسی ظرف شش ماه شد، اما هرگز برگزار نشد.

مراکش که کنترل منابع پرسود فسفات و ماهیگیری خود را در صحرای غربی حفظ می کند، مدعی پیوندهای تاریخی و پیش از استعمار با این سرزمین است و این منطقه را بخشی جدایی ناپذیر از قلمرو خود ["مراکش بزرگ"] می داند.

برای چندین دهه، ایالات متحده از مراکش حمایت نظامی و دیپلماتیک کرده است. اما در سال 2020، دونالد ترامپ در اولین دوره ریاست جمهوری خود، حاکمیت مراکش بر این سرزمین را به رسمیت شناخت. مراکش به زودی روابط دیپلماتیک با اسرائیل را به عنوان بخشی از به اصطلاح توافقنامه ابراهیم برقرار کرد.

این منطقه اکنون آخرین "سرزمین غیر خودگردان" تعیین شده توسط سازمان ملل در آفریقا است که بین 100000 تا 140000 پرسنل نظامی مراکشی در آن مستقر هستند.

از زمانی که جبهه پولیساریو اعلام کرد در سال 2020 مبارزه مسلحانه را از سر می گیرد، نبردهای سطح پایین نیز ادامه یافته است.

MINURSO برای نظارت بر آتش بس سال 1991 و برگزاری همه پرسی در صحرای غربی ایجاد شد. انقضای مأموریت آن احتمالا موضع مراکش را در مورد موضوع همه پرسی تقویت می کند، اگرچه پیشنهاد خودمختاری آن قبلا توسط سازمان ملل تصویب شده است.

بر اساس گزارش تصویری خبرگزاری رویترز، روز شنبه، فضای جشنی در خیابان های ال عیون، پایتخت صحرای غربی حاکم شد.

در میدان مرکزی مکوآ، ده‌ها نفر ملفاس، لباس‌های سنتی زنانه صحرای و لباس‌های بلند معروف به دارا پوشیده بودند و پرچم‌های مراکش را به اهتزاز درآوردند و پرتره‌هایی از محمد ششم پادشاه مراکش را به نمایش گذاشتند.

سلیم بلواتی لخلوفی، مورخ و محقق مقیم مراکش، گفت که مراکش خرسند است زیرا «تحولات دیپلماتیک در سازمان ملل متحد از استراتژی آن در مورد صحرای [غربی مورد مناقشه] حمایت می کند».

او به الجزیره گفت: «حمایت قدرت‌هایی مانند ایالات متحده، فرانسه و بریتانیا از پیشنهاد خودمختاری مراکش، موقعیت بین‌المللی آن را تقویت می‌کند و به تدریج بحث را از حق تعیین سرنوشت و امکان استقلال به سمت راه‌حلی مبتنی بر خودمختاری تحت حاکمیت مراکش تغییر می‌دهد».

به گفته سازمان‌های امدادی، سقوط مأموریت MINURSO می‌تواند اختلافات در صحرای غربی را تشدید کند.

آکسفام هشدار داده است که از دست دادن عملکردهای نظارت و تنش زدایی MINURSO خطر تضعیف امنیت و ثبات را به همراه دارد.

لخلوفی گفت که انقضای ماموریت سازمان ملل برای آرمان های استقلال صحرای نیز نامطلوب است.

وی در مورد آینده صحرای غربی گفت که مراکش به احتمال زیاد به تحکیم کنترل ارضی، اقتصادی و اداری خود ادامه خواهد داد، در حالی که جبهه پولیساریو در تامین حمایت بین المللی با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد.

او افزود: «پیشنهاد خودمختاری می‌تواند به چارچوب اصلی مذاکرات تبدیل شود و استقلال را بیش از پیش از دسترس خارج کند».