اختلاف بر سر مذاکرات اوکراین؛ پیام اروپا به روسیه: معماری امنیتی‌مان را خودمان تعیین می‌کنیم

رهبران اروپا به روسیه گفته‌اند که آینده معماری امنیتی قاره اروپا نمی‌تواند بدون حضور اروپایی‌ها بر سر میز مذاکره تعیین شود؛ این پیام پس از دوری از گفت‌وگوهای صلح مطرح شد که در آن، هیئت روسیه قالب چندجانبه را رد کرد.روسیه موضوع معماری امنیتی را در بالاترین سطح اولویت‌های خود قرار داده است، اقدامی که با واکنش منفی اروپایی‌ها روبه‌رو شده؛ اروپایی‌هایی که معتقدند این یک ترفند برای منحرف کردن توجه‌ها از جنگ اوکراین و پیشبرد آرزوی دیرینه مسکو برای تثبیت دوباره خود به عنوان یک قدرت بزرگ است.امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، روز پنج‌شنبه در آغاز نشست سران در دوبلین، ایرلند، گفت: «در نهایت، این ما خواهیم بود که به عنوان اروپایی، امنیت آینده خود را تعریف و درباره آن تصمیم می‌گیریم. در این مورد هیچ تردیدی ندارم.»او افزود: «اروپا ابتدا باید روشن کند چه می‌خواهد. در حال حاضر، اروپا در حمایت از اوکراین کاملا صریح است. اکنون باید یک چشم‌انداز مشخص برای طرح صلح خود و برای معماری امنیتی آینده ترسیم کنیم.»در تایید سخنان ماکرون، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان نیز از روسیه خواست رو در رو با نمایندگان اروپایی وارد گفت‌وگو شود؛ چیزی که مسکو تاکنون با آن موافقت نکرده است.در آخرین دور گفت‌وگوها در ابوظبی، مقام‌های ارشد فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایتالیا، کمیسیون اروپا، شورای اروپا و ناتو حضور داشتند، اما هیچ‌یک با تیم روسیه تعامل نکردند.مرتس هنگام ورود گفت: «اوکراین باید بر سر میز بنشیند. اروپایی‌ها باید بر سر میز بنشینند. آمریکایی‌ها و البته روسیه باید بر سر میز بنشینند.»او تاکید کرد: «مهم است که روسیه بر سر میز بیاید و آماده گفت‌وگو باشد.»کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با تأکید بر اهمیت «زمان‌بندی» در روند دیپلماتیک، مراحل آن را نخست، آتش‌بس در اوکراین؛ دوم، توافق صلح؛ و در مرحله پایانی، بحث درباره معماری امنیتی اروپا ذکر کرد.او گفت: «ما همین حالا هم معماری امنیتی اروپایی داریم»، و به توافق‌نامه ۱۹۷۵ هلسینکی، منشور ۱۹۹۰ پاریس و یادداشت تفاهم ۱۹۹۴ بوداپست اشاره کرد. او افزود: «مشکل این است که روسیه به آن توافق‌ها پایبند نیست.»کریستن میخال، نخست‌وزیر استونی، گفت طرح دوباره موضوع معماری امنیتی «تله‌ای» است که مسکو برای دستیابی به «همه چیزهای ناممکن» گذاشته، از جمله عقب‌نشینی ناتو؛ شکایتی که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، آن را به هدف راهبردی تبدیل کرده است.در هفته‌های منتهی به آغاز تهاجم تمام‌عیار علیه اوکراین، کرملین اولتیماتومی به ناتو داد تا گسترش خود به سمت شرق را متوقف کرده و نیروهایش را از کشورهای عضوی که پس از سال ۱۹۹۷ میلادی به این پیمان پیوسته‌اند خارج کند. این خواسته‌ها قاطعانه رد شدند. چند ماه بعد، فنلاند و سوئد، دو کشور تاریخیِ بی‌طرف، برای پیوستن به ناتو درخواست دادند.گیتاناس ناوسدا، رئیس‌جمهوری لیتوانی، تاکید کرد که مذاکرات باید در «شرایط عادلانه» و با حضور اروپایی‌ها انجام شود. او به خبرنگاران گفت: «نباید بدون حضور اوکراینی‌ها درباره سرنوشت کشورشان مذاکره کرد و البته بحث‌ها درباره آینده معماری امنیتی اروپا باید با مشارکت اتحادیه اروپا باشد.»این واکنش جمعی یک روز پس از آن صورت می‌گیرد که ولادیمیر مدینسکی، مذاکره‌کننده ارشد روسیه در گفت‌وگوهای صلح، بار دیگر بر علاقه مسکو برای گسترش دامنه دیپلماسی فراتر از اوکراین و دربرگرفتن کل معماری امنیتی تاکید کرد.مدینسکی در ابوظبی با استفاده از تعابیری خشن گفت: «تمام این پیکره بیمار است و اوکراین تنها جایی بود که دمل چرکین آن سر باز کرد. بنابراین، باید کل پیکره را درمان کرد؛ یک چسب زخم ساده کافی نیست.»با این حال، مدینسکی به دلیل حمایت نظامی و مالی اروپایی‌ها از اوکراین از تعامل با آن‌ها خودداری کرد. این مخالفت البته به معنی یک تحریم کامل نیست زیرا ماه گذشته، پوتین در یک تماس تلفنی ۹۰ دقیقه‌ای با رهبران فنلاند و نروژ گفتگو کرد.تمرکز بر معماری امنیتی با مواضع دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، و فرستاده ویژه‌اش، جرد کوشنر، تشدید شده است؛ آن‌ها اخیرا با یک پست مفصل در شبکه‌های اجتماعی که اصول یک چارچوب پساجنگ را تشریح می‌کرد، اروپایی‌ها را شوکه کردند.کوشنر در ابوظبی از روس‌ها خواست «پیشنهادهایی» آماده کنند که رو در رو با اروپایی‌ها بررسی شود. او سپس به مسکو پرواز کرد تا برای تبدیل مذاکرات به قالب چندجانبه، «تایید» پوتین را به دست آورد.ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، این رویکرد را «کمی عجیب» خواند و به اروپایی‌ها توصیه کرد «با دقت زیادی» به آن توجه کنند.