از ثبت داده تا اقدام هوشمند؛ نسل نوین ERP در عصر هوش مصنوعی

در نخستین روز از رویداد «باهم 1405»، سمینار «سفر به سازمان‌های هوشمند؛ از Co-Pilot تا Agentic ERP» با استقبال شرکت‌کنندگان برگزار شد. سهراب صادقی‌زاده، مدیر گروه محصول همکاران سیستم، در این کارگاه با اشاره به تحول نقش سیستم‌های ERP در عصر هوش مصنوعی، از حرکت سازمان‌ها به سمت سیستم‌هایی گفت که علاوه بر ثبت و تحلیل داده‌ها، امکان پیش‌بینی، تصمیم‌گیری و اقدام را نیز فراهم می‌کنند. او یکپارچگی داده‌ها، توسعه ایجنت‌های هوش مصنوعی و نقش تعهد مدیران را از عوامل کلیدی حرکت کسب‌وکارها به سمت سازمان‌های هوشمند دانست. سهراب صادقی‌زاده، مدیر محصول همکاران سیستم در ابتدای کارگاه سفر به سازمان‌های هوشمند با اشاره به این که خیلی از شرکت‌ها سال‌هاست وارد فاز یا فرایند دیجیتال ترنسفورمیشن شدن یا همان تحول دیجیتال شده‌اند، گفت: «تقریباً از سال 2016 و 2017 این موضوع باز شده و شرکت‌ها تجربه خودشان را در دیجیتالی‌سازی پیش می‌برند. ERP، Supply chain، CRM، IoT خیلی از شرکت‌ها مجموعه‌ای از دیتا، یا آن چیزی که در دنیا آن را Big data می‌گویند، دارند. امروز خیلی از سازمان‌ها استراتژی‌های AI را نیز دارند و روی آن سرمایه‌گذاری هم می‌کنند.» او با اشاره به مشکلات امروزی شرکت‌ها، توضیح داد: «مسئله‌ای که این روزها شرکت‌ها با وجود پایگاه‌های داده با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، آن است که اطلاعات وجود دارد اما پیدا کردنش زمان‌بر است. از طرف دیگر داده وجود دارد اما تصمیم‌گیری درستی گرفته نمی‌شود. سیستم هست اما برای اقدام همچنان وجود نیروی انسانی ضروری است.» مدیر محصول همکاران سیستم با اشاره به نگرانی افراد نسبت به از دست دادن شغل خود در پی گسترش هوش مصنوعی در سازمان‌ها، گفت: «اگر AI بتواند 30 درصد ظرفیت را آزاد کند، سازمان بزرگ‌تر می‌شود؛ چرا به این بعد ماجرا نگاه نکنیم؟ کدام تصمیم مهم را می‌توانستیم بگیریم اما از انجام آن بازماندیم؟ روزانه چند نفر از نیروهای ما فقط به دنبال جمع‌آوری اطلاعات هستند؟ اگر بتوانیم مشکلات را پیش از وقوع شناسایی کنیم، چه تغییری رخ خواهد داد؟ این دقیقاً همان نقطه‌ای است که نسل نوین ERPها وارد میدان می‌شوند.» او با تأکید بر این که سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع سازمان تا به امروز ابزارهای کارآمدی برای ثبت اطلاعات بوده‌اند، گفت: «اما امروزه در حال پیشرفت، درک عمیق‌تر، پیش‌بینی آینده و اقدام پیش‌دستانه هستند تا معنا و مفهوم واقعی این داده‌ها را آشکار کنند. اما چرا این تحول دقیقاً در همین زمان رخ می‌دهد؟ دلایل متعددی دارد؛ نخستین و مهم‌ترین دلیل نیز انفجار داده‌ها در شرکت‌هاست.» صادقی‌زاده در نهایت افزود که امروزه بسیاری از کسب‌وکارها داده‌های کافی در اختیار دارند و زیرساخت داده‌های آن‌ها تا حد زیادی فراهم است. حالا بسیاری از کسب‌وکارهایی که فعالیت می‌کنند، مشکل داده در آن‌ها تقریباً با مهاجرت به پلتفرم‌های نوین ERP حل شده است. او همچنین به این موضوع اشاره کرد ورود AI و Agentic AI به کسب‌وکارها سبب شده که شرکت‌ها بتوانند روش‌های خودشان را تغییر دهند. صادقی‌زاده در همین راستا اظهار داشت: «بررسی‌ها نشان می‌دهد که کامپیوتر حدود ده سال زمان برد تا 30 الی 40 درصد به کار گرفته شود و اینترنت نیز طی ده سال به نفوذ حدود پنجاه درصدی رسید، اما هوش مصنوعی این مسیر را در مدت یک الی دو سال طی کرده است.» هوش مصنوعی؛ از یکپارچگی داده تا تحول سازمانی صادقی‌زاده در ادامه این کارگاه اظهار کرد که سازمان‌ها از نظر نحوه به‌کارگیری هوش مصنوعی به چهار دسته تقسیم می‌شوند. او در این باره توضیح داد: «دسته اول سازمان‌هایی هستند که هنوز در حال آزمایش هستند تا ببینند هوش مصنوعی چه کمکی می‌تواند به آن‌ها بکند. دسته دوم سازمان‌هایی هستند که هوش مصنوعی را در برخی فرایندها مانند فروش، پشتیبانی و امور مرتبط با مشتریان به‌صورت آزمایشی به کار گرفته‌اند. به‌عنوان مثال، در همکاران سیستم، هوش مصنوعی ابتدا در واحد پشتیبانی برای کاهش زمان خدمات‌دهی به‌صورت آزمایشی به کار گرفته شد و اکنون در حال گسترش به کل فرایندهای شرکت است. دسته سوم آنهایی هستند که دارند از تجربه موفق یک بخش آن را به بخش های دیگر توسعه می دهند. دسته چهارم هم سازمان‌هایی هستند که تعدادشان کمتر است و توانسته‌اند هوش مصنوعی را به‌طور کامل مقیاس‌پذیر و عملیاتی کنند.» مدیر محصول همکاران سیستم همچنین به قابلیت‌های ایجنت‌ها اشاره کرد و گفت این ابزارها امروزه می‌توانند با داده‌ها کار کنند، مستندات ایجاد کنند، گردش کار را به جریان بیندازند، تحلیل انجام دهند و در نهایت کاربران را به اهدافشان برسانند. او در این باره افزود: «ما در آینده همکاران دیجیتال و ایجنت‌ها را در سازمان‌ها خواهیم داشت؛ یعنی همکار خرید، همکار فروش، همکار برنامه‌ریز تولید، همکار جبران خدمات و غیره. این ایجنت‌ها هدف ما و کاربران را درک می‌کنند و کارها را به‌سادگی انجام می‌دهند؛ کارهایی که تا امروز یا امکان اجرای آن‌ها وجود نداشته یا انجامشان بسیار سخت بوده است. به‌عنوان مثال، من می‌توانم به‌عنوان کاربر درخواست کنم که هزینه تأمین در ماه آینده 10 درصد کاهش پیدا کند، بدون اینکه موجودی کاهش یابد یا به صفر برسد.» او در توضیح تغییرات موردنیاز سازمان‌ها برای حرکت به سمت ایجنتیک شدن اظهار کرد: «اولاً سازمان‌ها باید پایگاه داده به‌روزی داشته باشند؛ هوش مصنوعی نمی‌تواند بدون داده کار کند و ابتدا باید وضعیت داده‌های خودشان را به‌روز کنند. قطعاً شرکت‌هایی که به‌صورت یکپارچه کار نمی‌کنند، نمی‌توانند به‌راحتی بگویند که می‌خواهند هوش مصنوعی را وارد فرایندهایشان کنند. بنابراین، سطح صفر هوش مصنوعی، یکپارچگی و داده است. ابتدا باید فرایندها را اصلاح و بهبود دهید و سپس هوش مصنوعی را روی آن‌ها سوار کنید، چون هوش مصنوعی قرار است فرایندها را بهبود دهد.» صادقی‌زاده با تأکید بر پررنگ بودن نقش انسان در این فرایند ادامه داد: «جایگاه انسان تغییر می‌کند، اما نقشش همچنان بسیار پررنگ است. بسیاری از سازمان‌ها هنوز هوش مصنوعی را نپذیرفته‌اند و باید روی توانمندی نیروی انسانی و تغییر نگرش کارکنان کار کنیم. قطعاً اگر می‌خواهیم هوش مصنوعی را پیاده‌سازی کنیم، فناوری حرف اول را می‌زند. این فناوری هنوز برای بسیاری از افراد در دسترس نیست و معماری هوش مصنوعی و یکپارچه شدن آن با پایگاه‌های داده و سیستم‌های ما، از موضوعات مهم در این حوزه است.» مدیر محصول همکاران سیستم معتقد است که در نهایت، مدیران و تعهد آن‌ها می‌توانند استراتژی هوش مصنوعی را در سازمان به جریان بیندازند؛ چراکه بدون تعهد مدیریت، تحقق این هدف امکان‌پذیر نیست. او در ادامه با بیان اینکه در آینده نزدیک، هوش مصنوعی به معیاری برای سواد تبدیل خواهد شد، گفت: «طبق مطالعات گارتنر، سه دسته از افراد در سازمان‌ها وجود دارند. دسته اول کسانی هستند که کنار کشیده‌اند، نمی‌خواهند با هوش مصنوعی کار کنند و در برابر آن مقاومت می‌کنند. دسته دوم کسانی هستند که به‌خوبی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و جزو افراد پیشرو هستند. دسته سوم کسانی هستند که احتمالاً هنوز نمی‌دانند هوش مصنوعی واقعاً چه کمکی می‌تواند به آن‌ها بکند. در این مطالعه تأکید شده است که وظیفه رهبران و مدیران سازمان‌ها این است که افراد را به این سمت سوق دهند؛ چراکه هوش مصنوعی در آینده معیاری برای سواد خواهد بود.» زیرساخت ابری؛ بستری برای توسعه هوش مصنوعی  صادقی‌زاده در این کارگاه به نقش بسیار مهم زیرساخت‌های ابری نیز اشاره کرد و گفت: « زیرساخت‌های ابری یا همان Cloud، نقش بسیار مهمی در کاهش هزینه‌ها و توسعه هوش مصنوعی در شرکت‌ها ایفا می‌کنند. در گذشته، شرکت‌ها مجبور بودند برای راه‌اندازی سیستم‌ها و سرورها هزینه‌های سنگینی متحمل شوند، اما امروزه می‌توانند از خدمات دیتاسنترها و زیرساخت‌های آماده‌ی کلود بهره‌مند شوند.» او با تاکید براین که این زیرساخت‌ها به ویژه برای سرویس‌های هوش مصنوعی بسیار کاربردی هستند، افزود: « اکثر ابزارهای هوش مصنوعی بر بستر پلتفرم‌های ابری میزبانی و ارائه می‌شوند. در نتیجه، استفاده از کلود به شرکت‌ها کمک می‌کند تا بدون نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین اولیه، هزینه‌های خود را کاهش دهند و به راحتی از راهکارهای ابری برای شروع و توسعه‌ی کارهای خود استفاده کنند.» مدیر محصول همکاران سیستم در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا می‌توان تمام کارها را به هوش مصنوعی سپرد؟ گفت: « هوش مصنوعی در جاهایی که کم‌ریسک‌تر است می‌تواند سازمان را اتوماتیک کند، اما در نقاطی که ریسک وجود دارد، حضور انسان در کنار هوش مصنوعی ضروری خواهد بود.» صادقی‌زاده با اشاره به موضوع حکمرانی هوش مصنوعی ادامه داد: « در بحث حکمرانی هوش مصنوعی، یکی از چالش‌های مهم پدیده‌ای به نام توهم است. گاهی سیستم‌های هوش مصنوعی پاسخ‌هایی می‌دهد که کاملا دقیق نیست یا اطلاعات نادرستی تولید می‌کند. شرکت‌ها برای حل این مسئله و کاهش خطای مدل‌های هوش مصنوعی، سیستم‌های خود را به دانش سازمانی مجهز می‌کنند و مدل‌ها را آموزش می‌دهند تا با تحلیل دقیق داده‌ها و دسترسی به اطلاعات واقعی، ریسک خطا و توهم سیستم را به حداقل برسانند.» او همچنین تاکید کرد که موضوع دسترسی و امنیت داده‌ها در استفاده از هوش مصنوعی بسیار حیاتی است و سازمان‌ها باید با پیاده‌سازی مدیریت دسترسی دقیق، از اطلاعات خود محافظت کنند.