ایسلند در حال بازی جنگی و فروپاشی جریان اقیانوسی است

مقامات سراسر دولت ایسلند در اواسط اکتبر برای اجرای یک تمرین سناریویی بسیار مهم برای امنیت ملی این کشور نوردیک تشکیل جلسه دادند. اما هدف آنها این نبود که پاسخی به مثلا یک حمله سایبری فرضی علیه زیرساخت‌های اصلی ایسلند یا نفوذ احتمالی یک زیرساخت روسی به آب‌های سرزمینی آن داشته باشند.

سیاستگذاران ایسلند در 15 اکتبر در رویدادی به میزبانی وزارت محیط زیست، انرژی و آب و هوا این کشور ملاقات کردند تا برای فروپاشی احتمالی چرخش واژگونی نصف النهار اقیانوس اطلس (AMOC) به دلیل افزایش دمای جهانی آماده شوند. این گردش آب دریای سرد، شور و غنی از مواد مغذی را از اعماق اقیانوس اطلس در نزدیکی مناطق استوایی لایروبی می‌کند، زیرا آب سطحی گرم‌تر آن به سمت شمال می‌چرخد، جایی که این چرخه می‌چرخد - آب سردتر و شورتر را به سمت پایین و جنوب هدایت می‌کند که توسط همرفت حرارتی و تفاوت در شوری اقیانوس هدایت می‌شود.

برخی از مدل‌سازان اقلیم پیش‌بینی می‌کنند که از دست دادن گرمایی که به شمال منتقل می‌کند، برای ارائه زمینه‌ای در مورد آنچه که کاهش جدی در AMOC ممکن است انجام دهد، می‌تواند اسکاندیناوی را در زمستان -58- درجه فارنهایت (50- درجه سانتیگراد) فرو برد. اما حتی با وجود اینکه اختلال در آن منجر به کاهش میانگین دمای ماهانه زمستان در سراسر اروپای شمالی می‌شود، پایان دادن به AMOC مناطقی را به خط استوا نزدیک‌تر می‌کند، فصل‌های موسمی را در غرب آفریقا و هند تضعیف می‌کند و شبح خشکسالی را در عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر افزایش می‌دهد.

یوهان پال یوهانسون، وزیر محیط زیست، انرژی و آب و هوای ایسلند در بیانیه ای که از طریق گوگل ترجمه شده است، توضیح داد: "یکی از نقش های کلیدی دولت شناسایی تهدیدها و آماده سازی جامعه برای آنها است. ما به این روش به فوران های آتشفشانی و اپیدمی ها نزدیک می شویم و همین امر باید در مورد خطرات آب و هوایی نیز صدق کند."

یوهانسون ادامه داد: «با بررسی سناریوها، نقشه‌برداری از آسیب‌پذیری‌ها و تمرین پاسخ‌ها، بهتر می‌توانیم ببینیم که در کجا ایستاده‌ایم و چه مواردی باید فورا تقویت شوند.»

به گفته جیم هال و برندن جونگمن، محققین آب و هوای دانشگاه آکسفورد، تنها دو کشور از 91 کشوری که برنامه‌های سازگاری ملی را به کنوانسیون آب و هوای سازمان ملل ارائه می‌کنند، تاکنون زحمت ذکر AMOC را در ملاحظات خود داشته‌اند.

هال و جونگمن هفته گذشته در مقاله‌ای برای The Conversation خاطرنشان کردند: «طرح برزیل یک جعبه اختصاصی را به هشدار اختصاص می‌دهد که تعطیلی [AMOC] می‌تواند کمربند باران اقیانوس اطلس را به سمت جنوب سوق دهد و جنگل‌های بارانی آمازون را به سمت فروپاشی سوق دهد».

ایرلند - که برای حفظ آب و هوای معتدل خود به آموک متکی است - اشاره می کند که «تکیه صرف به سازگاری ممکن است ناکافی باشد» و به این نتیجه می رسد که هیچ طرح ملی نمی تواند آماده شود.» (با وجود تمرینات امنیت ملی، ایسلند هنوز برنامه سازگاری خود را به سازمان ملل ارائه نکرده است.)

هال و جونگمن اذعان داشتند که تغییرات اساسی در این جریانات اقیانوس اطلس کاملا جدید نیست. طبق یک مطالعه در سال 2004، اختلال قبلی، تقریبا یا به طور کامل AMOC را که از حدود 17500 سال پیش شروع شد، متوقف کرد. حدود 12700 سال پیش در دوران درایاس جوان، کاهش شدید و مختصری رخ داد.

اما با توجه به آنچه گفته شد، فروپاشی دیگر چیزی نیست که آنها فکر می‌کنند بشریت نیز باید آن را سهل‌انگیز بداند، به‌ویژه برای کشورهای در حال توسعه نزدیک خط استوا که در آن‌ها تغییرات آب و هوایی ناامنی غذایی را بدتر کرده و دسترسی به آب سالم را تهدید می‌کند. همانطور که هست، هال و جونگمن در تحلیل ریسک جدید خود برای Nature Sustainability نوشتند، "فاجعه های مرتبط با آب و هوا به تنهایی هر سال 26 میلیون نفر را به فقر می کشاند."

بر اساس گزارش رویترز در مورد تمرینات سناریوی قبلی، اگرچه پیامدهای سرد ناشی از سقوط AMOC در ایسلند به طور قابل توجهی متفاوت به نظر می رسد، برنامه ریزان آن نیز به موضوعاتی مانند امنیت غذایی و همچنین تهدیدات زیرساختی و حمل و نقل بین المللی نگاه می کنند.

یوهانسون در سال 2025 از طریق ایمیل به رویترز گفت: این اولین بار است که یک پدیده خاص مرتبط با آب و هوا به طور رسمی به عنوان یک تهدید وجودی بالقوه در شورای امنیت ملی مطرح می شود. این یک تهدید مستقیم برای مقاومت و امنیت ملی ما است.»

یک سیستم جریان اقیانوس بحرانی ممکن است سریعتر از آنچه فکر می کردیم در حال باز شدن باشد

طبق گزارش ها، تمرین اکتبر امسال چهارمین تمرین از مجموعه بود که با همکاری واحد اقدام اقلیمی دانشگاه کالج لندن و موسسه سیستم های جهانی دانشگاه اکستر تهیه شد.