بقایی: ایران خواهان لغو تحریم‌ها، رفع محاصره دریایی و توقف جنگ پیش از مذاکره است
به گفته اسماعیل بقایی ایران پیگیر توافق بر سر طرح دو روزه است. این طرح شامل رفع محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های ایران، بازگشایی تنگه هرمز و احیای مذاکرات هسته‌ای است. پزشکیان بر لزوم پایان "نه جنگ و نه صلح" تأکید کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز دوشنبه ۱۸ آبان (۹ نوامبر) با بیان این که تهران پیشنهاد تازه‌ای در پرونده هسته‌ای ارائه نکرده گفت که جمهوری اسلامی همچنان بر اجرای طرح دو روزهای اصرار دارد که "در صورت پذیرش و اجرای مطالبات ایران از سوی آمریکا می‌تواند زمینه کاهش تنش و بازگشت امنیت به تنگه هرمز را فراهم کند".
بقایی در نشست خبری خود تأکید کرد تهران پیشنهاد تازه‌ای در پرونده هسته‌ای ارائه نکرده و طرح دو روزه کنونی را چارچوب اصلی پیشنهاد ایران برای کاهش تنش و بازگشت به مذاکرات می‌داند. به گفته او، اجرای این طرح به اراده سیاسی آمریکا و پذیرش مطالبات ایران بستگی دارد.
بر اساس جزئیاتی که از پیش‌نویس این پیشنهاد در رسانه‌ها منتشر شده، طرح قرار است در دو مرحله و طی دو روز اجرا شود. در روز نخست، آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را لغو و بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد می‌کند. در مقابل، تهران دعوت رسمی از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای اعزام بازرسان به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در حملات را صادر خواهد کرد؛ اقدامی که قرار است بر مبنای توافق قاهره انجام شود.
در روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی می‌شود و پس از آن مذاکرات هسته‌ای میان تهران و واشنگتن از سر گرفته خواهد شد. ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران نیز از موضوعات اصلی این مذاکرات خواهد بود. این طرح با میانجیگری قطر و مشارکت کشورهای دیگری از جمله پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه دنبال شده است.
بقایی در توضیح شروط ایران گفت تا زمانی که آمریکا محاصره دریایی را لغو نکند، حملات را متوقف نسازد، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد نکند و تحریم‌ها را برندارد، امکان پیشرفت در مسیر صلح وجود نخواهد داشت. او افزود پایان جنگ در همه جبهه‌ها نیز از مطالبات تهران است.
سخنگوی وزارت خارجه مدعی شد همه این موارد پیش‌تر از سوی آمریکا در چارچوب تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای اسلام‌آباد پذیرفته شده بود، اما واشنگتن بعداً تعهدات خود را نقض کرد. او گفت ایران پیش‌تر حسن نیت خود را در اجرای تعهدات نشان داده و اکنون تنها توافقی را امضا و اجرا خواهد کرد که منافع ملی و حقوق مشروع کشور را به‌طور کامل تأمین کند. به گفته بقایی، هرگونه عدول از این حقوق نه‌تنها به منافع ملی ایران آسیب می‌زند، بلکه امنیت منطقه را نیز تضعیف خواهد کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز روز یکشنبه اعلام کرده بود تهران همچنان منتظر پاسخ آمریکا به پیشنهاد دو روزه است. او تأکید کرده بود این پیشنهاد همچنان پابرجاست، اما اجرای آن به برآورده شدن الزامات ایران، از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها، بستگی دارد.
هم‌زمان با تأکید وزارت خارجه بر ادامه مسیر دیپلماسی، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز روز دوشنبه در مراسم هفتادودومین سالروز تأسیس شرکت صنایع شیر ایران، از ضرورت پایان دادن به وضعیت «نه جنگ و نه صلح» سخن گفت.
پزشکیان با اشاره به دستور رهبر جمهوری اسلامی برای پایان دادن به این وضعیت گفت: «مقام معظم رهبری دستور دادند وضعیت نه جنگ نه صلح را پایان دهیم. ما می‌توانیم با عزت گفت‌وگو کنیم و با عزت موضوع را تمام کنیم.»
او افزود: «ما اهل گفت‌وگو و مذاکره هستیم و منطق حکم می‌کند، اگر می‌توانیم حق خود را با گفت‌وگو بگیریم، خودمان را درگیر جنگ نکنیم. اما در مقابل زور و قلدری هم تسلیم نخواهیم شد.»
اظهارات بقایی و پزشکیان در حالی بیان می‌شود که تلاش‌های میانجی‌گرانه کشورهای منطقه برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن ادامه دارد. محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، قرار است روز دوشنبه در کاخ سفید با دونالد ترامپ دیدار کند. او پیش از این ملاقات نیز به‌طور جداگانه با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، گفت‌وگو خواهد کرد.
قطر در هفته‌های اخیر به کانال اصلی انتقال پیام‌ها و پیشنهادها میان دو طرف تبدیل شده است. به گزارش اکسیوس، نخست‌وزیر قطر می‌خواهد ترامپ را متقاعد کند فرصت بیشتری به تلاش‌های دیپلماتیک داده شود. منابع این رسانه گفته‌اند که ونس نیز در دو هفته گذشته شخصاً در گفت‌وگوهای غیرمستقیم با ایران مشارکت داشته و تقریباً هر روز با نخست‌وزیر قطر در تماس بوده است.
دونالد ترامپ فعلاً اجازه داده است تلاش‌های میانجی‌گرانه ادامه پیدا کند، اما مشخص نیست تا چه زمانی برای دستیابی به توافق منتظر خواهد ماند.
در سوی مقابل، اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نشان می‌دهد واشنگتن هنوز با شروط تهران همراه نشده است. روبیو روز یکشنبه گفت مذاکرات تاکنون چندان ثمربخش نبوده و طرفین در آستانه یک پیشرفت دیپلماتیک قرار ندارند. او مطالبات ایران را "غیرقابل‌قبول"، "غیرواقع‌بینانه" و در برخی موارد "مضحک" توصیف کرد.
روبیو در عین حال گفت ترامپ همچنان راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد، اما ممکن است دستیابی به توافق امکان‌پذیر نباشد.
ترامپ نیز در گفت‌وگویی با شبکه سی‌ان‌ان اعلام کرد اگر مذاکرات پیشرفت کند و دو طرف به توافقی قوی برسند، احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران بسیار کم خواهد بود. او با این حال هشدار داد ارتش آمریکا اهداف زیرساختی تازه‌ای، از جمله ۳۸ پل، را برای حمله احتمالی شناسایی کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا همچنین در گفت‌وگو با برنامه "۶۰ دقیقه" شبکه سی‌بی‌اس گفت به دنبال تشدید جنگ نیست و مدعی شد مواد هسته‌ای ایران زیر هزاران تن سنگ و آوار مدفون شده است.
بقایی در مصاحبه مطبوعاتی روز دوشنبه به اظهارات روبیو نیز واکنش نشان داد و گفت که "درخواست‌های تهران نه غیرقانونی است و نه غیرمنطقی. او اقدام آمریکا به حمله به ایران در جریان مذاکرات را "غیرمنطقی و جنایتکارانه" خواند و گفت که آمریکا در کمتر از ۹ ماه، دو بار به ایران حمله کرده و" حتی تعهدات خود در تفاهم اسلام‌آباد را نیز زیر پا گذاشته است".
به موازات این اظهارات رسانه‌ای حملات محدود آمریکا به مواضع پدافندی ایران در روزهای اخیر ادامه داشته است. ارتش آمریکا همچنین روز شنبه یک کشتی تجاری را هدف قرار داد و از کار انداخت. واشنگتن مدعی است این کشتی قصد داشته محاصره دریایی بنادر ایران را نقض کند.
بقایی در بخش دیگری از نشست خبری خود درباره تنگه هرمز گفت موضع ایران درباره امنیت این آبراه روشن است. به گفته او، تنگه هرمز همواره یک مسیر آبی امن بوده و بی‌ثباتی اخیر "نتیجه مستقیم اقدامات مداخله‌جویانه و تهاجمی آمریکا و اسرائیل" است.
او افزود همه کشتی‌هایی که از این منطقه عبور می‌کنند، برای تأمین امنیت خود باید با مراجع ذی‌صلاح جمهوری اسلامی هماهنگ باشند. بقایی همچنین گفت تا زمانی که اقدامات آمریکا ادامه داشته باشد، نمی‌توان انتظار بازگشت امنیت به این آبراه را داشت.
سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین اعلام کرد بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی چند روز پیش از نیروگاه هسته‌ای بوشهر بازدید کرده‌اند و ارتباط حرفه‌ای میان نمایندگی ایران در وین و آژانس همچنان ادامه دارد.
بقایی مدعی شد ایران تعهدات خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و توافق پادمان را متوقف نکرده است، اما حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران، اجرای عادی ترتیبات پادمانی را با مشکل روبه‌رو کرده است.
او از شورای حکام و مدیرکل آژانس نیز انتقاد کرد و گفت آنها با اتخاذ مواضعی که به گفته او مسئولیت و تخلف طرف‌های حمله‌کننده به تأسیسات هسته‌ای ایران را نادیده می‌گیرد، به تعهدات حقوقی خود عمل نکرده‌اند. بقایی خواستار پاسخ‌گو شدن طرف‌هایی شد که به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرده‌اند و افزود همکاری با آژانس در شرایط غیرعادی کنونی نمی‌تواند مانند گذشته ادامه یابد.
این در حالی است که ادامه عادی بازرسی‌ها و نظارت‌های آژانس در ایران از خواست‌های اولیه و محوری آمریکا در مذاکرات معطوف به پایان جنگ است.
بقایی در واکنش به طرح جدید آمریکا با عنوان "دروازه آهنین" برای مختل کردن مسیرهای زمینی تجارت و تأمین کالاهای ایران، این اقدام را تلاشی برای منحرف کردن توجه افکار عمومی آمریکا از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای و جبران شکست‌های واشنگتن توصیف کرد.
طرح "دروازه آهنین" که به گفته مقام‌های آمریکایی با هدف مختل کردن شبکه‌های تأمین نظامی ایران طراحی شده، مسیرهای زمینی و مرزهای ایران را نیز در کانون اقدامات واشنگتن قرار می‌دهد و دامنه فشارها را فراتر از محاصره بنادر ایران گسترش می‌دهد. ایران با هفت کشور افغانستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، عراق، پاکستان، ترکیه و ترکمنستان مرز زمینی دارد.
بقایی در واکنش به ادعای سنتکام مبنی بر استقرار نیروهایی در اطراف ایران برای اجرای این طرح گفت اقدامات جدید آمریکا نیز مانند اقدامات پیشین آن با شکست روبه‌رو خواهد شد. او با لحنی طعنه‌آمیز به فرمانده سنتکام اشاره کرد و گفت ظاهراً او پس از عملیات نظامی، به سراغ ساخت پادکست و قسمت جدید "لاک‌پشت‌های نینجا" رفته است.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین درباره اجرای پروژه موسوم به "مسیر ترامپ" در ارمنستان گفت ایران با هرگونه تغییری در ژئوپلیتیک منطقه یا استقرار نیروهای آمریکایی در این مسیر مخالف است.
او افزود تهران نگرانی‌های خود را به ایروان منتقل کرده و از سوی ارمنستان اطمینان داده شده است که این پروژه موجب تغییر مرزها یا استقرار نیروهای آمریکایی نخواهد شد و اجرای آن بر عهده شرکت‌های ارمنستانی خواهد بود. بقایی گفت ایران روند اجرای این پروژه را از نزدیک زیر نظر دارد.