خشم از حکم جنایات جنگی تاچی به اعتراض مقابل ماموریت اتحادیه اروپا در کوزوو رسید

حکم دادگاه ویژه کوزوو که با حمایت بین‌المللی تشکیل شده و حاشم تاچی رئیس‌جمهور پیشین را به ۲۵ سال زندان به دلیل جنایات جنگی محکوم کرد، روز چهارشنبه موجی از شوک و خشم در میان بیشتر مردم کوزوو برانگیخت.قضات اتاق‌های تخصصی کوزوو در لاهه، تاچی و سه تن دیگر از فرماندهان سابق ارتش آزادی‌بخش کوزوو (KLA) را به دلیل بازداشت‌های غیرقانونی، شکنجه، قتل و رفتار بی‌رحمانه در جریان جنگ استقلال‌طلبانه سال‌های ۱۹۹۸ تا ۱۹۹۹ علیه صربستان مجرم شناختند.با این حال برای بسیاری از آلبانی‌تباران کوزوو، تاچی و دیگر متهمان همچنان قهرمانان جنبش استقلال به شمار می‌روند و خشم فروخورده آنان خطر آن را ایجاد کرد که به شورش‌های گسترده خیابانی کشیده شود.در پریشتینا، گروهی از جوانان به سوی مقر هیات اتحادیه اروپا برای حاکمیت قانون در کوزوو (یولکس/EULEX) راهپیمایی کردند، پرچم‌های ارتش آزادی‌بخش کوزوو را در دست داشتند و نام این گروه چریکی را شعار می‌دادند.برخی از آنان با پلیس ضدشورش درگیر شدند و به سوی ساختمان سنگ پرتاب کردند. گروه کوچکی تا شب چهارشنبه مقابل یولکس ماند، راه تردد خودروها را بست و به دستور پلیس برای باز کردن مسیر و پراکنده‌شدن اعتنا نکرد.این گروه در نهایت به فرودگاه پریشتینا رفت تا از فرزندان تاچی و وسلی، اندریت تاچی و کلستور وسلی، که از جلسه صدور حکم بازمی‌گشتند استقبال کند.در لاهه نیز تظاهرکنندگان خشمگینی که در نزدیکی دادگاه تجمع کرده بودند، برای مدتی کوتاه با پلیس درگیر شدند و برخی از آنان در حالی که ماموران مانع نزدیک‌شدنشان به ساختمان دادگاه می‌شدند، روی یک خودروی پلیس بالا رفتند.پلیس با استفاده از خودروهای آب‌پاش جمعیت را متفرق کرد.ساعات پیش از آن، هزاران نفر در پایتخت، پریشتینا، گرد آمده بودند تا رای دادگاه را روی یک صفحه بزرگ تماشا کنند.با اعلام حکم، سکوت سنگینی بر حاضران حاکم شد و بسیاری از آنان پس از هفته‌ها آمادگی و تدارک حامیان تاچی برای احتمال تبرئه، به وضوح شوکه به نظر می‌رسیدند.تاهر بیتیچی بازنشسته که در میان جمعیت بود و پس از پایان جلسه دادگاه به سرعت متفرق شد، گفت: «این روند درباره عدالت نبود، درباره سیاست بود.»«بی‌عدالتی غیرقابل‌قبول»این محاکمه در کشور بالکان غربی با حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر جمعیت، به شدت بحث‌برانگیز بوده است و آلبین کورتی نخست‌وزیر، این حکم را «مجازاتی بزرگ و زیان‌بار» خوانده و خواستار «اصلاح» آن در مرحله تجدیدنظر شده است.آلبین کورتی در پیامی در فیسبوک نوشت: «این یافته‌ها ناعادلانه است، اما نهایی نیست و در مرحله تجدیدنظر مورد بازبینی قرار خواهد گرفت.»او افزود: «دلیلی که ارتش آزادی‌بخش کوزوو برای آن متولد شد، قابل مجازات یا لکه‌دارشدن نیست.»تاچی همراه با یاکوپ کراسنیکی، رجب سلیمی و قدری وسلی دیگر فرماندهان ارشد سابق ارتش آزادی‌بخش کوزوو محکوم شد. کراسنیکی به ۲۵ سال، سلیمی به ۱۳ سال و وسلی به ۱۸ سال زندان محکوم شدند.دادگاه اعلام کرد آنان «سهم چشمگیری» در پیگیری هدف مجرمانه مشترکی داشته‌اند که افراد مخالف با اهداف سیاسی و نظامی ارتش آزادی‌بخش کوزوو را نشانه می‌گرفت.هر چهار نفر از اتهام ارتکاب جنایت علیه بشریت تبرئه شدند و می‌توانند به این حکم اعتراض کنند.تا زمان رسیدگی به درخواست‌های تجدیدنظر، تاچی و دیگر متهمان همچنان در لاهه در بازداشت خواهند ماند. تاچی با محاکمه‌ای دیگر نیز به اتهام ممانعت از اجرای عدالت در ارتباط با همین پرونده روبه‌رو است که دادستان‌ها برای آن شش سال زندان درخواست کرده‌اند.این سیاستمدار ۵۸ ساله پس از صدور کیفرخواست در سال ۲۰۲۰ از مقام ریاست‌جمهوری استعفا داد و خود را در اختیار دادگاه گذاشت. او از آن زمان در لاهه در بازداشت است و مدت بازداشت از محکومیت فعلی‌اش کسر خواهد شد.تاچی پس از جنگ به یکی از چهره‌های اصلی سیاست در کوزوو بدل شد و در اعلام استقلال این سرزمین در سال ۲۰۰۸ نقشی کلیدی ایفا کرد.در جریان محاکمه، تصاویر این سیاستمدار ۵۸ ساله که پیش‌تر نخست‌وزیر و وزیر خارجه نیز بوده، مرتب روی بیلبوردهای بزرگ در شهرهای مختلف کشور دیده می‌شد و هوادارانش تجمع‌هایی برگزار می‌کردند و خواستار تبرئه او بودند.قتل‌ها و ضرب‌وشتم‌های شدیداگرچه دادگاه تخصصی کوزوو (KSC) در هلند مستقر است و قضات بین‌المللی در آن حضور دارند، اما بر اساس قوانین کوزوو و به طور خاص برای رسیدگی به جرایم منتسب به اعضای ارتش آزادی‌بخش کوزوو در جریان جنگ تشکیل شده است.این دادگاه از زمان تاسیس در داخل کشور به شدت نامحبوب بوده و استفاده آن از مدارکی که از سوی بلگراد ارائه شده، اتهام جانبداری سیاسی را بیش از پیش دامن زده است.با این حال ماموریت این نهاد با حمایت قاطع متحدان بین‌المللی همراه است و دادگاه پیش‌تر نیز چند نفر را به دلیل جرایم ارتکابی در دوران جنگ محکوم کرده است.چارلز اسمیت قاضی دادگاه هنگام قرائت حکم گفت که «ابعاد و ماهیت» جرایمی که این مردان مرتکب شده‌اند «بسیار جدی» است، از جمله ۹۶ مورد قتل شهروندان آلبانی‌تبار، صرب و رومانی‌تبار که برخی از آنان مخالفان سیاسی‌شان بودند.او افزود: «قربانیان قتل در این پرونده یا با شلیک گلوله کشته شدند یا بر اثر ضرب‌وشتم‌های شدید جان خود را از دست دادند.»به گفته او، پیکر بسیاری از قربانیان در وضعیتی پیدا شد که خود توهینی مضاعف به کرامت انسانی آنان محسوب می‌شد.این جنایت‌ها بین آوریل ۱۹۹۸ تا ژوئن ۱۹۹۹، در جریان و بلافاصله پس از جنگ کوزوو رخ داد؛ جنگی که حدود ۱۳ هزار کشته بر جا گذاشت و با مداخله ناتو و عقب‌نشینی نیروهای صرب پایان یافت.بلگراد نیز از حکم روز چهارشنبه راضی نیست، اما به دلایلی دیگر.الکساندر ووچیچ رئیس‌جمهور صربستان روز پنجشنبه با انتقاد از این که دادگاه به جنایت‌های ارتکابی علیه غیرنظامیان صرب توجه نکرده و به گفته او رویکردی ضدصرب دارد، گفت: «در این لحظه هیچ دلیلی نه برای شادی داریم و نه برای سوگواری.»او به خبرنگاران گفت: «همان طور که گفتم، در شش اتهامی که مربوط به سنگین‌ترین و مهم‌ترین جرایم علیه بشریت است، متهمان مجرم شناخته نشدند.»ووچیچ افزود: «فرقی نمی‌کند احکام لازم‌الاجرا باشد یا غیرالزام‌آور؛ همیشه صرب‌ها جنایتکاران جنگی خواهند بود و همه دیگران آزادی‌بخش و قهرمان، و همه چیز برای دیگران مجاز خواهد بود جز برای صرب‌ها.»تاچی در تمام این روند بر بی‌گناهی خود پافشاری کرده و اوت گذشته در گفت‌وگو با یک رسانه کوزوویی گفته بود انتظار دارد به طور کامل تبرئه شود.