دیگر نیازی به گرم‌کردن موتور پیش از حرکت نیست؛ عادت قدیمی رانندگان منسوخ شد

برای سال‌های طولانی، رانندگان عادت داشتند پس از روشن‌کردن خودرو، چند دقیقه منتظر بمانند تا موتور گرم شود و سپس حرکت کنند. این کار به‌ویژه در صبح‌های سرد زمستانی، اقدامی ضروری برای محافظت از موتور محسوب می‌شد؛ اما پیشرفت فناوری خودروها باعث شده است که این توصیه دیگر برای بیشتر خودروهای امروزی ضرورتی نداشته باشد. چرا خودروهای قدیمی به گرم‌کردن موتور نیاز داشتند؟ در خودروهای قدیمی، سیستم سوخت‌رسانی اغلب از کاربراتور استفاده می‌کرد. این قطعه نمی‌توانست به‌خوبی خود را با تغییرات دما تطبیق دهد و به همین دلیل، موتور در هوای سرد برای حفظ نسبت مناسب سوخت و هوا با مشکل مواجه می‌شد. در نتیجه، رانندگان مجبور بودند پیش از حرکت چند دقیقه موتور را در حالت درجا روشن نگه دارند. اما در خودروهای مدرن، سیستم انژکتور الکترونیکی و واحد کنترل موتور (ECU) با استفاده از حسگرهای مختلف، میزان سوخت‌رسانی را متناسب با دمای موتور، جریان هوا و شرایط کاری تنظیم می‌کنند. به همین دلیل، موتورهای امروزی حتی در دماهای پایین نیز مدت کوتاهی پس از روشن شدن می‌توانند عملکرد پایداری داشته باشند. روغن موتور تقریباً بلافاصله به گردش درمی‌آید یکی از دلایل رایج برای گرم‌کردن خودرو این است که روغن موتور برای رسیدن به قطعات مختلف به زمان نیاز دارد. بااین‌حال، به‌محض روشن شدن موتور، پمپ روغن فعالیت خود را آغاز می‌کند و روانکار را به بخش‌های مهمی مانند یاتاقان‌های میل‌لنگ، میل‌بادامک و مجموعه سوپاپ‌ها می‌رساند. همچنین روغن‌های موتور مدرن برای عملکرد در بازه گسترده‌ای از دما طراحی شده‌اند. البته این موضوع به معنای آماده بودن کامل موتور برای رانندگی پرفشار نیست؛ زیرا روغن سرد غلظت بیشتری دارد و قطعات موتور هنوز به دمای کاری مطلوب نرسیده‌اند. بنابراین، پس از روشن کردن خودرو می‌توان حرکت کرد، اما باید در چند دقیقه ابتدایی از شتاب‌گیری شدید و دور موتور بالا پرهیز کرد. چرا روشن گذاشتن طولانی‌مدت خودرو درجا مناسب نیست؟ روشن نگه داشتن خودرو به مدت 10 تا 15 دقیقه ممکن است فضای کابین را گرم‌تر کند، اما روش مناسبی برای گرم کردن موتور نیست. بر اساس توصیه وزارت انرژی آمریکا، درجا کار کردن غیرضروری موتور باعث هدررفت سوخت می‌شود و لزوماً مصرف سوخت کمتری نسبت به حرکت خودرو ندارد. موتور در حالت درجا معمولاً دیرتر از زمانی که با بار سبک حرکت می‌کند به دمای کاری مطلوب می‌رسد. از طرف دیگر، در زمان روشن شدن سرد، سوخت بیشتری مصرف می‌شود و ادامه کار موتور بدون طی کردن مسافت، تنها به افزایش مصرف سوخت و آلایندگی منجر خواهد شد. در برخی شرایط، درجا کار کردن طولانی‌مدت می‌تواند باعث رقیق شدن روغن موتور با سوخت نیز شود؛ به‌خصوص زمانی که خودرو مرتباً مسیرهای کوتاه را طی می‌کند. علاوه بر این، قطعات دیگری مانند گیربکس و دیفرانسیل نیز با این روش دیرتر به دمای مناسب می‌رسند. روش صحیح روشن‌کردن خودرو در هوای سرد چیست؟ برای بیشتر خودروهای مدرن، رعایت چند نکته ساده کافی است: پس از روشن کردن موتور کمی صبر کنید: معمولاً 20 تا 30 ثانیه برای گردش اولیه روغن و تثبیت دور موتور کافی است؛ البته دفترچه راهنمای خودرو اولویت دارد. از دید کافی اطمینان حاصل کنید: پیش از حرکت، برف و یخ را از شیشه‌ها، آینه‌ها و چراغ‌ها پاک کنید. در صورت نیاز، برای عملکرد سیستم بخارزدایی شیشه‌ها منتظر بمانید. آرام رانندگی کنید: در چند دقیقه ابتدایی از شتاب‌گیری شدید، دور موتور بالا و وارد کردن بار سنگین به موتور خودداری کنید. به گیربکس نیز فرصت گرم شدن بدهید: تا زمانی که روغن و سیالات مجموعه انتقال قدرت به دمای مناسب نرسیده‌اند، از رانندگی پرفشار پرهیز کنید. به آمپر آب اکتفا نکنید: رسیدن دمای مایع خنک‌کننده به محدوده طبیعی الزاماً به معنای گرم شدن کامل روغن موتور نیست؛ روغن معمولاً به زمان بیشتری برای رسیدن به دمای کاری مطلوب نیاز دارد. البته در مناطق بسیار سرد، برخی خودروهای دیزلی و موتورهای خاص ممکن است دستورالعمل متفاوتی برای استارت سرد داشته باشند. بنابراین، توصیه سازنده خودرو در این شرایط باید ملاک قرار بگیرد. آیا این موضوع درباره خودروهای برقی هم صدق می‌کند؟ خودروهای تمام‌برقی یک گام جلوتر هستند؛ زیرا موتور احتراق داخلی و روغن موتور متداول ندارند که به گرم شدن نیاز داشته باشد. بااین‌حال، باتری‌های این خودروها نیز در محدوده دمایی مشخصی بهترین عملکرد را ارائه می‌کنند. به همین دلیل، بسیاری از خودروهای برقی به سیستم پیش‌گرمایش باتری (Battery Preconditioning) مجهز شده‌اند تا پیش از حرکت یا شارژ سریع، دمای باتری را به محدوده مناسب برسانند. در نهایت، آیا باید گرم‌کردن خودرو را فراموش کنیم؟ این توصیه عمدتاً درباره خودروهای مدرن، به‌ویژه مدل‌های تولیدشده پس از سال 2015، صدق می‌کند که به سیستم‌های انژکتوری پیشرفته، مدیریت الکترونیکی موتور و روغن‌های مدرن مجهز هستند. بنابراین، نباید این قاعده را به موتورهای قدیمی‌تری که همچنان در ناوگان خودرویی ایران استفاده می‌شوند تعمیم داد؛ چراکه برخی از آن‌ها ممکن است به زمان بیشتری برای رسیدن به شرایط کاری مناسب نیاز داشته باشند. در خودروهای مدرن، معمولاً کافی است پس از روشن کردن موتور حدود 20 تا 30 ثانیه صبر کنید، از دید کافی اطمینان حاصل کنید و سپس با رانندگی آرام حرکت کنید. در هر صورت، دستورالعمل سازنده خودرو و شرایط آب‌وهوایی باید ملاک نهایی باشند.