ساتو: نقض دادرسی عادلانه در ایران ساختاری و نهادینه شده است
گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران میگوید که نقض اصول دادرسی عادلانه در جمهوری اسلامی، پدیدهای مقطعی یا محدود به اعتراضات اخیر نیست، بلکه "سابقهای طولانی" دارد و در ساختار قضایی ایران نهادینه شده است.
خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعهای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است.
در "خبرگاه" میتوانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، با اشاره به چند پرونده مرتبط با معترضان و محکومان به اعدام گفته است که نقض اصول دادرسی عادلانه در جمهوری اسلامی، پدیدهای مقطعی یا محدود به اعتراضات اخیر نیست، بلکه "سابقهای طولانی" دارد و در ساختار قضایی ایران نهادینه شده است.
ساتو در توییتی نوشته است بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و بدرفتاری در جریان بازجویی، استفاده از اعترافاتی که احتمال میرود تحت فشار گرفته شده باشند، محدودیت دسترسی متهمان به وکیل منتخب، دادگاههای غیرعلنی در شعب دادگاه انقلاب و منتشر نشدن احکام، همگی حق برخورداری از دادرسی عادلانه را تضعیف کردهاند.
به گفته او، با آغاز اعتراضات سراسری، این روند آشکارتر شده است. ساتو میگوید برخی معترضان در دادگاههایی که تنها چند ساعت طول کشیده به اعدام محکوم شدهاند و در بعضی موارد، اعترافاتی که پیشتر از تلویزیون دولتی پخش شده، در روند قضایی علیه متهمان مورد استفاده قرار گرفته است.
او همچنین به محدودیت دسترسی بازداشتشدگان به وکیل در مرحله تحقیقات اشاره کرده و نوشته است که گزارشهایی درباره جلوگیری از دسترسی وکلا به پروندهها نیز وجود دارد. به گفته ساتو، فشار تنها متوجه متهمان نیست و وکلایی که دفاع از چنین پروندههایی را میپذیرند، با تهدید، بازداشت یا حتی محرومیت از وکالت روبهرو میشوند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در ادامه به چند پرونده مشخص اشاره کرده است؛ از جمله هادی و فضلالله نیکبخت که به گفته او پس از بازداشت در سال ۲۰۲۵، ماهها بدون ارتباط با خارج نگهداری شدند و سپس در یک جلسه مجازی، که به دلیل مشکلات اینترنتی حتی نتوانستند در آن شرکت کنند، به اتهام "افساد فیالارض»|به اعدام محکوم شدند.
ساتو همچنین از پرونده بنیامین نقدی، ورزشکار ۲۶ ساله در شیراز، نام برده است که به گفته او یک روز پس از بازداشت "اعترافاتش" از تلویزیون دولتی پخش شد و بعداً نیز حکم اعدام گرفت.
یکی دیگر از موارد مورد اشاره او، پرونده "میدان علیخانی" در اصفهان است. ساتو نوشته است رسیدگی به اتهامهای ۳۴ متهم بزرگسال این پرونده در مجموع تنها پنج روز طول کشیده و ۱۲ نفر به اعدام محکوم شدهاند. به گفته او، تاکنون هفت نفر از این افراد اعدام شدهاند.
ساتو تأکید کرده است که این موارد را نباید خطاهای استثنایی دانست. به گفته او، در نظامی که اعتراف اجباری جای مدرک را میگیرد، وکلا برای انجام وظیفه خود مجازات میشوند و دهها نفر در چند روز محاکمه میشوند، نمیتوان از تضمینهای واقعی دادرسی عادلانه سخن گفت.
او در پایان نوشته است که بر اساس حقوق بینالملل، صدور حکم اعدام در یک روند ناعادلانه میتواند مصداق سلب خودسرانه حق حیات باشد و خواستار توقف اجرای همه احکام اعدام شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که به مؤسسات مالی خارجی که با ایران یا بخش مالی این کشور همکاری میکنند هشدار داده است که ممکن است بدون اطلاع قبلی از سوی واشنگتن تحریم شوند.
این وزارتخانه در بیانیهای اعلام کرد، مؤسسات مالی خارجی که همچنان با نهادهای مالی تحریمشده ایرانی معامله میکنند، ممکن است در هر زمانی و بدون اطلاع قبلی هدف تحریم قرار گیرند و "باید فوراً برای پایان دادن به چنین فعالیتها و روابطی اقدام کنند."
در ادامه این بیانیه آمده است: «موسسات مالی خارجی همچنین ممکن است با مجازاتهای مدنی و کیفری روبهرو شوند، اگر معاملات مرتبط با ایران باعث شود مؤسسات مالی آمریکایی یا دیگر اشخاص آمریکایی مقررات تحریمی را نقض کنند.»
"عملیات طرد اقتصادی" در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ از سوی وزارت خزانهداری آمریکا آغاز شد و هدف اعلامشده آن، قطع مسیرهای مالی، شبکههای واسطهای و منابع درآمدی ایران در خارج از کشور است. واشنگتن در چارچوب این کارزار، علاوه بر شبکههای دور زدن تحریمها و فروش نفت، شرکتها، مؤسسات مالی و واسطههایی را که به گفته آمریکا به بخش نظامی و شبکههای نیابتی ایران کمک میکنند نیز هدف قرار داده است.
وزارت خزانهداری همچنین هشدار داده است که دامنه خطر تحریمهای ثانویه برای شرکتها و بانکهای خارجی که به همکاری با نهادهای تحریمشده ایرانی ادامه دهند، افزایش یافته است.
آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعلام کرد که جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به فرانسیس هالزن، استاد دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، فیزیکدان بلژیکی در حیطه فیزیک ذرات و نوترینو اعطا میشود.
بر اساس بیانیه این آکادمی، فرانسیس هالزن، این جایزه را بهدلیل "مشارکتهای تعیینکننده در رصدخانه نوترینوی آیسکیوب و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشا اخترفیزیکی" دریافت خواهد کرد.
کمیته نوبل این نوترینوها را "پیامهای شبحوار از فضا" توصیف کرده است.
این دومین جایزه نوبلی است که در هفته جاری اعلام میشود. پیش از آن، جایزه نوبل پزشکی به سه دانشمندی اعطا شد که پژوهشهایشان درباره اپتوژنتیک به روشنتر شدن چگونگی عملکرد مغز کمک کرده است .
مبلغ جایزه امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار یا یک میلیون یورو است. تا کنون جایزه نوبل فیزیک بین سالهای ۱۹۰۱ تا ۲۰۲۵، ۱۱۹ بار به ۲۳۰ برنده اعطا شده است .
سال گذشته، این جایزه به سه دانشمند برای پژوهشهایشان درباره رفتار عجیب ذرات زیراتمی موسوم به تونلزنی کوانتومی تعلق گرفت؛ پژوهشهایی که اندازهگیریهای فوقحساس انجامشده بهوسیله دستگاههای امآرآی را ممکن کرد و زمینه را برای توسعه تلفنهای همراه بهتر و رایانههای سریعتر فراهم ساخت.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی، ماده ۲۲ طرح موسوم به طرح "نفوذ" را به تصویب رساندند. بر اساس این طرح، مصاحبه شهروندان ایرانی با رسانههایی که از سوی وزارت اطلاعات، "معاند" اعلام شدهاند، و یا "شرکت در گفتوگوهای" این رسانهها از این پس "ممنوع است و شامل ۶ ماه تا ۲ سال حبس میشود".
به گزارش خبرگزاری ایسنا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی ماده ۲۲ این طرح را در جلسه علنی "مجازی" سهشنبه ۱۴ مهر و در جریان بررسی گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درباره طرح "مقابله با نفوذ بیگانگان"، بررسی و در نهایت به تصویب رساندند.
در ماده ۲۲ این طرح با اشاره با این که این اقدام، "مستوجب یک یا چند مورد از مجازاتهای درجه شش موضوع ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی است" آمده است که مقامات حکومت ایران "از مفاد این ماده مستثنا هستند".
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل برای انجام سفری سهروزه وارد اسلامآباد، پایتخت پاکستان شد تا با مقامهای ارشد این کشور در خصوص موضوعاتی همچون تلاشهای میانجیگرایانه پاکستان میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده آمریکا، گفتوگو کند .
در همین رابطه، وزارت امور خارجه پاکستان با انتشار پیامی در شبکه ایکس، اعلام کرد که گوترش پس از ورود به اسلامآباد، با نبیل منیر، سرپرست وزارت خارجه این کشور دیدار کرد.
دبیرکل سازمان ملل همچنین قرار است با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و محمد اسحاقدار، وزیر امور خارجه این کشور نیز دیدار و گفتوگو کند .
پیشتر سخنگوی سازمان ملل متحد نیز این را تایید کرده بود که در این سفر، "تلاشهای دیپلماتیک و میانجیگری" پاکستان میان جمهوری اسلامی و آمریکا مورد بحث قرار خواهد گرفت.
سازمان ملل سفر دبیرکل این سازمان به پاکستان را فرصتی برای گفتوگو درباره "نقش سازنده اسلامآباد در حمایت از مذاکرات میان دو کشور" خوانده است.
این سفر در شرایطی صورت میگیرد که مذاکرات ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی برای خاتمه جنگ ، تعیین تکلیف برنامه اتمی جمهوری اسلامی و نیز مساله امنیت و آزادی تردد دریایی در تنگه هرمز عملا بینتیجه مانده و شکست خورده است.
در تازهترین تحولات، روزنامه اسرائیلی " جورزالم پست " به نقل از یک مقام ارشد دفاعی اسرائیل نوشت، همزمان با توقف مذاکرات هستهای ایران و آمریکا و افزایش فشارهای واشنگتن، تهران در حال بررسی گزینههای خود برای واکنش به شرایط موجود است .
دونالد ترامپ ، رئیس جمهور آمریکا پیشنهاد اعدام نضال مالک حسن، عامل تیراندازی مرگبار سال ۲۰۰۹ از طریق شلیک گلوله را تایید کرد.
دادگاه این موضوع را تایید کرده بود که عامل این حمله در یک پایگاه نظامی که به کشته شدن ۱۳ نفر منجر شد، از ایدئولوژی شبکه تروریستی القاعده الهام گرفته بود .
پیش از این، پیت هگست وزیر دفاع آمریکا پیشنهاد اجرای حکم اعدام عامل این حمله را به شکل اعدام با جوخه آتش مطرح کرده بود. به گفته وزارت دفاع، ترامپ اکنون با این رویه موافقت کرده است. این نخستین بار از سال ۱۹۶۱ است که ارتش ایالات متحده یک حکم اعدام را اجرا خواهد کرد .
در همین رابطه، شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که پیت هگست توصیه کرده است که "تروریست محکومشده، نضال مالک حسن، بهدست جوخه آتش ارتش ایالات متحده اعدام شود" و دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، با این امر "موافقت کرده است " .
پارنل در ادامه گفت که هگست "زمان و مکان" اعدام را تعیین خواهد کرد. او افزود: «اکنون سرانجام روز محاکمه حسن فرا رسیده است.»
نضال حسن که در آن زمان روانپزشک ارتش بود و شهروند مسلمان ایالات متحده با اصالت فلسطینی است، در سال ۲۰۰۹ در جریان تیراندازی خود در پایگاه نظامی فورتهود در ایالت تگزاس، ۱۲ سرباز و یک غیرنظامی را به ضرب گلوله کشت و ۳۰ سرباز را نیز زخمی کرد.
یک دادگاه نظامی ایالات متحده در سال ۲۰۱۳ حسن را مجرم شناخت و به اعدام محکوم کرد. حسن در جریان این تیراندازی، هدف گلوله قرار گرفت و از آن زمان، تا حدی فلج است. او تصمیم گرفته بود که در دادگاه شخصا از خود دفاع کند. با این حال، هیچ شاهدی را فرا نخواند، شهادت نداد و هیچ تلاشی برای رد اتهامها انجام نداد. وکلای تسخیری بر این باورند که او در پی اجرای حکم اعدام است .
حکم اعدام امید گودرزوند چگینی، ۳۷ ساله و از شهروندان بازداشتشده در ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در قزوین، پس از صدور از سوی دادگاه انقلاب، در مرحله تجدیدنظر نیز به تایید رسید.
به گزارش رسانههای حقوق بشری، این زندانی سیاسی که در زندان چوبیندر قزوین به سر میبرد، با تایید حکم اعدام در دادگاه تجدید نظر، اکنون در خطر جدی اجرای حکم اعدام قرار دارد .
اتهام این شهروند، "تخریب در ورودی استانداری قزوین " اعلام شده است. این زندانی سیاسی اتهام وارده را رد و اعلام کرده که با وجود آن که در محل حضور داشته "اما در تخریب یا آتشزدن ساختمان نقشی نداشته است".
امید گودرزوند چگینی پس از بازداشت، حدود ۴۰ روز در سلول انفرادی اطلاعات سپاه محبوس بود و در جریان رسیدگی به پرونده نیز به وکیل دسترسی نداشت.
طبق گزارش رسانههای حقوق بشری، تا کنون دستکم ۲۹ شهروند در ارتباط با اعتراضات دیماه در ایران اعدام شدهاند و روند صدور احکام اعدام شدت گرفته است.
خبرگزاریهای دولتی ایران از معرفی مهرداد اخلاقی به عنوان وزیر پیشنهادی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به مجلس شورای اسلامی توسط مسعود پزشکیان، رئیس دولت جمهوری اسلامی خبر دادند .
به گزارش خبرگزاری ایسنا، پزشکیان در نامهای به محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، اخلاقی را برای تصدی این سمت پیشنهاد داده است. اخلاقی که از مدیران ارشد وزارت دفاع جمهوری اسلامی است، پیشتر مدیرعامل سازمان صنایع هوافضا بوده است .
نام اخلاقی در فهرست افراد تحریمی قطعنامه ۱۷۳۷ سازمان ملل متحد سال ۲۰۰۶ دیده میشود. این قطعنامه که توسط فرانسه، آلمان و بریتانیا پیشنهاد شده بود، به دنبال قطعنامه ۱۶۹۶، تحریمهایی را علیه جمهوری اسلامی به دلیل متوقف نکردن برنامه غنیسازی اورانیوم وضع کرد .
وزیر پیشنهادی پزشکیان برای تصدی سمت وزارت دفاع، در آن زمان مدیرعامل "گروه صنعتی شهید باقری" بود و به دلیل نقشش در برنامه موشکهای بالستیک تحریم شده بود .
نام اخلاقی همچنین در اسناد رسمی تحریمی اتحادیه اروپا و وزارت خزانهداری آمریکا ثبت شده است .
هرچند نام او پیشتر در جریان انقضای تحریمهای هدفمند علیه جمهوری اسلامی، از فهرست سازمان ملل متحد حذف شده بود اما اخلاقی سال گذشته و پس از بازگرداندن تحریمها علیه ایران، دوباره در فهرست سازمان ملل قرار گرفت .
پیش از او عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع پیشین جمهوری اسلامی بود که در حملات ایالات متحده و اسرائیل در ۹ اسفند سال ۱۴۰۴ کشته شد. پس از کشته شدن نصیرزاده، مجید ابنالرضا سرپرستی وزارت دفاع جمهوری اسلامی را برعهده داشت.
ارتش اوکراین با صدها پهپاد به مسکو، پایتخت روسیه، حمله کرد . طبق گزارشهای رسانهای منتشر شده، در جریان این حملات، یک نفر کشته و شش نفر نیز زخمی شدند. بر اساس گزارشها، اوکراین با ۶۵۰ پهپاد علاوه بر پایتخت روسیه، مناطق اطراف آن را نیز هدف حمله قرار داده است. بنا بر این اطلاعات، سامانه پدافند هوایی روسیه اما موفق شده است که بیشتر این پهپادها را منهدم کند .
از سوی دیگر جبهه جنگ، در اوکراین نیز گزارش شده که حمله دیگری توسط روسیه به یک پل، این بار در منطقه زاپوریژیا در جنوبشرق این کشور انجام شده است. ارتش روسیه اخیرا چند پل را در کییف، پایتخت اوکراین، هدف حمله قرار داده بود .
اوکراین از چهار سال و نیم پیش درگیر جنگ تهاجمی روسیه است و تلاشها برای دستیابی به صلح و پایان این جنگ تا کنون بینتیجه مانده است.
به گزارش رسانههای داخلی ایران، علی رفیعی، رئیس اداره نظارت بر اماکن پلیس تهران بزرگ در یک نشست خبری با اشاره به آنچه که "ضوابط فعالیت کافهها" خوانده گفته است: «این واحدها باید صرفا در چارچوب رسته صنفی و مجوز صادرشده فعالیت کنند و ارائه قلیان، اجرای موسیقی زنده، استفاده از دیجی و فعالیتهای مرتبط با قمار از جمله مواردی است که با آن برخورد میشود . »
رفیعی با اشاره به وضعیت فعالیت کافهها اضافه کرده است که "کافهها و کافیشاپها ذیل اتحادیه آبمیوه، بستنی و کافیشاپ فعالیت میکنند و نمیتوان صرفا به دلیل انتخاب عنوان کافه، حقوق صنفی فعالان این حوزه را نادیده گرفت".
او همچنین با تاکید بر این که "براساس دستورالعملهای ابلاغی، کافهها نمیتوانند در فاصله یک کیلومتری مراکز آموزشی فعالیت خود را آغاز کنند"، گفت: «این محدودیتها نیز براساس بررسیهای کارشناسی و آسیبشناسی و با درخواست دستگاههای مرتبط اعمال شده است . »
پیش از این سرپرست مرکز امور اجتماعی استانداری تهران با استناد به رصدهای اجتماعی انجامشده گفته بود که حدود سههزار کافه در سطح استان تهران فعال است و روزانه بیش از ۴۵۰ هزار نفر-ساعت از وقت جوانان استان در این اماکن صرف میشود .
به گمان برخی کارشناسان، تحلیل آماری وضعیت کافهها از سوی استانداری تهران نشان میدهد که حکومت نسبت به کافهها نگاهی فراتر از نگاه صنفی دارد وضعیت آنها را مدام پایش میکند و زیر نظر دارد.
ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد نیروهای دریایی این ائتلاف، عملیاتی نظامی را در استان حدیده انجام دادهاند .
همزمان نیروهای دولت یمن مورد حمایت عربستان سعودی نیز گفتهاند که تهاجم گستردهای را علیه حوثیهای مورد حمایت حکومت ایران آغاز کردهاند .
در تازهترین تحولات، نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در یمن اعلام کردند که شهر بندری المخا در ساحل دریای سرخ را پس از چند هفته درگیری از کنترل حوثیها خارج کردهاند. این شهر در اوایل سپتامبر به دست حوثیها افتاده بود و تصرف آن نگرانیهایی درباره امنیت یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان ایجاد کرده بود .
خبرگزاری رسمی سبا به نقل از یک منبع نظامی گزارش داده است که نیروهای "سپر ملت"، تیپهای "عمالقه جنوبی" و نیروهای "مقاومت تهامه" با پشتیبانی هوایی وارد المخا شدهاند. به گفته این منبع، در اطراف شهر درگیریهای شدیدی رخ داده و شماری از نیروهای حوثی کشته یا زخمی شدهاند. تعدادی نیز به اسارت درآمداند .
همزمان حوثیها مدعی شدهاند که فرودگاه بینالمللی ریاض، یک پالایشگاه آرامکو و چند نقطه در جنوب عربستان را هدف قرار دادهاند .
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها با بیان این ادعا گفت که این حملات که شامل پهپادها و موشکهای بالستیک و کروز بود، "فرودگاه بینالمللی ملکخالد در ریاض" را هدف قرار داد. او همچنین مدعی شد که "پالایشگاه آرامکو در رابغ" نیز همراه با مواضع نظامی و فرودگاههای کوچکتر در جنوب هدف قرار گرفته است .
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، در پاسخ به پرسش خبرنگاران در خصوص حادثه امنیتی اخیر در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا که منجر به بازداشت چند نفر شد، گفت که جمهوری اسلامی با این پرونده مرتبط است . رئیس جمهور آمریکا در بخش دیگری از پاسخ خود همچنین به دلیل خروج هواپیماهای این کشور از پایگاه فرفورد اشاره کرد و گفت: «ما با یک تهدید روبهرو بودیم و اگر بنا باشد ما را تهدید کنند، هواپیماها را جابهجا میکنیم. این کار تا حدی مشکل را برطرف میکند.»
ترامپ افزود: «ما کسانی که این تهدید را طراحی کردهاند، میشناسیم و آنها خود را با دردسر بزرگی مواجه کردهاند.»
رئیس جمهور آمریکا روز دوشنبه ۵ اکتبر (۱۳ مهر) در کاخ سفید در پاسخ به این سوال که آیا احتمال میدهد ایران پهپادهای تهاجمی را به بریتانیا انتقال داده باشد، گفت: «نمیتوانم این را به شما بگویم، اما اگر چنین کاری کرده باشند، بهای سنگینی بابت آن خواهند پرداخت.»
والاستریت ژورنال پیشتر برای نخستینبار گزارش داده بود که ایالات متحده، در پی دستیابی به اطلاعاتی درباره احتمال یک حمله پهپادی که سپاه پاسداران آن را سازماندهی کرده بود، همه بمبافکنهای بی-۱ خود را از یک پایگاه هوایی در بریتانیا خارج کرده است .
این گزارش با استناد به اظهارات مقامهای ایالات متحده و اروپایی میگوید جمهوری اسلامی قصد داشت این هواپیماها را هدف قرار دهد و شماری از نیروهای نظامی ایالات متحده مستقر در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فرفورد را نیز به قتل برساند. برخی مقامهای مسئول به نیویورک تایمز گفتهاند که به باور آنها، "این حمله برنامهریزیشده بهطور کلی از حمله پهپادیای الگوبرداری شده بود که اوکراین سال گذشته از داخل روسیه انجام داد و در آن بمبافکنهای راهبردی روسیه منهدم شدند".
افزون بر این، ترامپ هنگام ترک کاخ سفید، در پاسخ به پرسش خبرنگار فاکسنیوز به موضوع حادثه پرواز فلایدبی نیز پرداخت و گفت: «شخصا بر این باور است که ایران مسئول حمله تروریستی فلایدبی بوده است.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا پیش از آن به خبرنگاران گفته بود که هنوز مدرک مستدلی مبنی بر دخالت جمهوری اسلامی در این حمله دریافت نکرده است .