مطالعه جدید نشان می دهد که شیمی درمانی دوران کودکی بی سر و صدا با DNA کودکان چه می کند
نویسنده اصلی این مطالعه به نیوزویک گفت که این یافته ها ممکن است به توضیح عوارض طولانی مدت سلامتی که در بازماندگان دیده می شود کمک کند.
درمانهایی که جان یک کودک را نجات میدهند، ممکن است یک رکورد بیولوژیکی به جای بگذارند که برای چندین دهه ادامه دارد.
دانشمندان کشف کردهاند که داروهای شیمیدرمانی مبتنی بر پلاتین که معمولا برای درمان سرطانهای دوران کودکی استفاده میشوند، میتوانند باعث آسیب گسترده به DNA در سلولهای سالم شوند و سطوح جهشی را ایجاد کنند که معمولا فقط در بزرگسالان دیده میشود و الگوی ناشناخته قبلی از آسیب ژنتیکی در کبد را نشان میدهد.
آنا ونگر، سرپرست تیم تحقیق، به نیوزویک گفت: «یافتههای ما یک توضیح بیولوژیکی بالقوه ارائه میکند که درمان سرطان دوران کودکی را با برخی از عوارض سلامتی درازمدت مشاهده شده در میان بازماندگان مرتبط میکند.
ونگر گفت: «با این حال، مطالعه ما برای تعیین اینکه آیا این جهشها مستقیما به چنین پیامدهایی در کودکان کمک میکنند یا خیر طراحی نشده است، و برای درک اهمیت بالینی آنها به تحقیقات بیشتری نیاز است.»
این مطالعه که در Science منتشر شد، بافت های سالم کودکانی را که داروهای شیمی درمانی مبتنی بر پلاتین مانند سیس پلاتین و کربوپلاتین دریافت کرده بودند، مورد بررسی قرار داد.
محققان دانشگاه گوتنبرگ دریافتند که این درمان باعث افزایش بار جهش در چندین اندام و سلولهای خونی میشود و به طور موثر بافتهای کودکان را در سطح ژنتیکی پیر میکند.
این تیم با استفاده از روش تعیین توالی DNA فوق حساس به نام NanoSeq، بیش از 200 نمونه در معرض پلاتین و 61 نمونه از کودکانی را که این درمان را دریافت نکرده بودند، تجزیه و تحلیل کردند.
آنها بافت کبد، خون و چندین اندام دیگر را بررسی کردند و به دنبال جهشهایی از جهشهای ناشی از شیمیدرمانی بودند که روشهای توالییابی مرسوم اغلب آنها را از دست میدهند.
در حالی که شیمی درمانی پلاتین آثار جهشی را در سراسر بدن به جا گذاشت، محققان الگوی آسیب DNA ناشناخته قبلی را شناسایی کردند که آن را "SBSA" نامیدند که به طور خاص در بافت کبد ظاهر می شد.
این امضا در خون و سایر اندام های سالم وجود نداشت، علیرغم اینکه داروها در سراسر بدن در گردش بودند.
این تیم دریافت که قرار گرفتن در معرض پلاتین بار جهش را در بافت های سالم چندین برابر افزایش می دهد، در حالی که بافت طبیعی کبد در مقایسه با نمونه های درمان نشده تقریبا 12 برابر افزایش می یابد.
متوسط نمونه کبد در معرض پلاتین حاوی حدود 2200 جایگزینی DNA بود که با سطوح موجود در بافت کبد بزرگسالان قابل مقایسه است.
محققان همچنین شواهدی یافتند که نشان میدهد حتی قرار گرفتن در معرض محدود میتواند اثرات قابل اندازهگیری داشته باشد.
در یک نوزاد، یک چرخه کربوپلاتین تنها با افزایش چهار برابری جهشهای DNA در مقایسه با کودکان ساده پلاتین در یک سن مشابه همراه بود.
شاید نگران کننده ترین، محققان هزاران جهش در ژن های مرتبط با سرطان را شناسایی کردند.
آنها تنها در بافت کبد در معرض پلاتین، حدود 22000 جهش غیرمترادف را شناسایی کردند، تغییراتی که DNA کدکننده پروتئین را تغییر میدهد، از جمله تقریبا 1500 نوع که در زمینه سرطان بیماریزا محسوب میشوند.
با این حال، محققان هشدار میدهند که وجود چنین جهشهایی به معنای توسعه سرطان نیست.
ونگر که محققی در مرکز Sahlgrenska برای تحقیقات سرطان در دانشگاه گوتنبرگ و وابسته به موسسه Wellcome Sanger در کمبریج است، گفت که شیمی درمانی مبتنی بر پلاتین همچنان یک درمان موثر و اغلب نجات بخش برای کودکان مبتلا به سرطان است و جایگزین های به همان اندازه موثر وجود ندارد.
او گفت: «با بهبود درک خود از نحوه تأثیر این درمانها بر بافتهای سالم، امیدواریم از تحقیقات آینده با هدف کاهش عوارض جانبی بلندمدت و در عین حال حفظ اثربخشی آنها در برابر سرطان حمایت کنیم.»
این کشف ممکن است به توضیح این موضوع کمک کند که چرا بازماندگان سرطان دوران کودکی با نرخ بالای برخی از مشکلات سلامتی در آینده مواجه می شوند.
مطالعات قبلی افزایش خطر ابتلا به سرطانهای ثانویه و شرایط سلامت مزمن را در میان بازماندگان ثبت کردهاند، اما مکانیسمهای بیولوژیکی پشت این نتایج اغلب نامشخص باقی ماندهاند.
جهش های ناشی از شیمی درمانی می تواند یک توضیح احتمالی باشد.
امضای جهش ویژه کبد که به تازگی شناسایی شده است، یکی از غیرمنتظره ترین یافته های این مطالعه بود.
محققان بارها آن را در نمونه های کبد انسان، آزمایشات سلول های کبدی و مطالعات موش شناسایی کردند، در حالی که نتوانستند آن را در خون، کلیه ها، طحال، ریه ها یا چندین بافت دیگر پیدا کنند.
محققان دریافتند که امضای SBSA بر بسیاری از نمونههای کبدی که در معرض پلاتین قرار گرفتهاند غالب است در حالی که در خون وجود ندارد.
ونگر گفت: "این مشاهدات این احتمال را افزایش می دهد که آسیب DNA مربوط به درمان می تواند به مشکلات سلامت کبد در مراحل بعدی زندگی کمک کند." پیامدهای بالینی این یافته هنوز روشن نیست و تحقیقات بیشتری برای تعیین ارتباط این تغییرات DNA با خطر ابتلا به بیماری کبدی در آینده مورد نیاز است.
آنا ونگر و همکاران جهش زایی گسترده و افتراقی شیمی درمانی پلاتین در کبد کودکان. Science 393, eady0339 (2026). DOI: 10.1126/science.ady0339
در مورد این داستان با سردبیران نیوزویک تماس بگیرید: کارا دولمن و اما لی سانگ
متن اصلی (انگلیسی)
New Study Reveals What Childhood Chemo Quietly Does to Kids' DNA
The lead author of the study told Newsweek the findings may help explain long-term health complications seen in survivors.