نظر - یک سال پس از سقوط الفاشر: جهان به اندازه کافی دیده است

دکتر تونج دمیرتاش، محقق سیاست خارجی در بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی (SETA) مستقر در آنکارا است.

در بهار سال 2026، یک مرد 38 ساله به الفاشر بازگشت تا وسایل را از خانه خود بازیابی کند. سازمان عفو ​​بین‌الملل از او به عنوان حاتم برای حفظ هویتش یاد می‌کند. حاتم هنوز از اصابت ترکش شدید به فک خود رنج می برد که جنگجویان نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) او را بازداشت کردند و به مدرسه بردند. او می گوید که حدودا چهار ماه در آنجا در کنار حدود 300 نفر دیگر که بیشتر آنها زن بودند، نگهداری می شد. هنگامی که او قصد فرار داشت، او را مورد ضرب و شتم قرار دادند و ضرباتی به زخم های موجودش وارد شد.

این هفته یک سال از تصرف الفاشر، پایتخت دارفور شمالی توسط نیروهای RSF در 26 اکتبر 2025، پس از 18 ماه محاصره می گذرد. این شهر آخرین پایگاه اصلی ارتش سودان در دارفور بود. قتل عام های انجام شده در اولین روزهای پس از سقوط آن توجه گسترده رسانه های بین المللی را به خود جلب کرد. با این حال، گزارش حاتم تنها بخشی از خشونت و سوء استفاده‌هایی را نشان می‌دهد که در دوازده ماه بعد ادامه یافت، تا حد زیادی فراتر از توجه جهانیان.

شواهدی از جنایات انجام شده در الفاشر به سرعت آشکار شد. بر اساس گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، حداقل 6000 نفر در سه روز اول پس از سقوط شهر کشته شدند. تصاویر ماهواره‌ای که توسط آزمایشگاه تحقیقات بشردوستانه دانشگاه ییل مورد بررسی قرار گرفت، علائم قرمز رنگ روی زمین و اشیایی مطابق با بدن انسان را در 24 ساعت اول نشان داد. کمیته تحریم‌های سودان شورای امنیت سازمان ملل متعاقبا گزارش داد که یکی از فرماندهان RSF معروف به ابو لولو فیلمی را از کشتن مردم هنگام درخواست رحمت خود ضبط کرده است.

در فوریه 2026، مأموریت حقیقت یاب مستقل بین‌المللی سازمان ملل برای سودان به این نتیجه رسید که اقدامات نیروهای RSF در الفاشر دارای نشانه‌های نسل‌کشی علیه جوامع زاغاوا و خز است که شامل حداقل سه مورد از اقدامات زمینه‌ای است که جنایت نسل‌کشی را تشکیل می‌دهند.

گزارش عفو بین‌الملل در 23 اکتبر 2026، آنچه باقی مانده را نشان می‌دهد. اکنون کمتر از 70000 نفر در شهری زندگی می کنند که جمعیت آن قبل از جنگ بیش از یک میلیون نفر بود. کسانی که تابستان امسال از شهر گریختند، بازداشت خودسرانه، شکنجه و کار اجباری را توصیف می کنند. یکی از ساکنان که در ماه ژوئن بازگشته بود به عفو بین الملل گفت: "الفاشری که من می شناختم از بین رفته است." RSF معتقد است که غیرنظامیان می توانند با خیال راحت به شهر بازگردند. شواهد عفو بین الملل خلاف این را نشان می دهد.

روانشناس پل اسلوویچ نشان داده است که مردم برای نجات یک فرد قابل شناسایی به سختی تلاش خواهند کرد، اما زمانی که همان فرد یکی از هزاران قربانی شود، حساسیت زدایی می شود. اعداد بزرگ اغلب در ایجاد پاسخ احساسی که ممکن است انتظار داشته باشیم، شکست می خورند. سوزان سونتاگ مشاهدات مشابهی در مورد تصاویر رنج انجام داد. او استدلال می‌کرد که مردم وقتی به این باور می‌رسند که وقایع هیچ ربطی به آن‌ها ندارند و نمی‌توانند کاری انجام دهند، از چنین تصاویری دور می‌شوند.

همچنین ممکن است وسوسه انگیز باشد که جنگ سودان را به عنوان یک تراژدی ناشی از یک شرور مجرد به تصویر بکشیم. با این حال، واقعیت در زمین به طور قابل توجهی پیچیده تر است. دفتر حقوق بشر سازمان ملل حداقل 306 کشته بر اثر حملات هواپیماهای بدون سرنشین منتسب به ارتش سودان و RSF در سه هفته اول اکتبر 2026 ثبت کرده است.

گزارش ماه سپتامبر ماموریت حقیقت یاب نشان داد که سلاح‌ها، پهپادها و پرسنل خارجی توانایی‌های نظامی هر دو طرف را گسترش داده‌اند و همچنین نحوه رسیدن حمایت خارجی به الفاشر را ردیابی کرده است. این نشان داد که افراد و نهادهایی که از امارات متحده عربی (امارات متحده عربی) یا مرتبط با آن هستند، نقش مهمی در حمایت از RSF ایفا کردند. بار و پیمانکاران خارجی از طریق بوساسو در پونتلند سومالی، جایی که نهادهای مستقر در امارات یک پایگاه نظامی داشتند، و همچنین از طریق کوفره و بنغازی در لیبی و چاد حرکت کردند.

جنگجویان RSF که در لیبی آموزش دیده بودند، بعدا در حملات به اردوگاه زمزم و الفاشر شرکت کردند و پیمانکاران کلمبیایی قبل، حین و پس از سقوط در اطراف شهر حضور داشتند. امارات همه این اتهامات را رد می کند.

مسیر از طریق چاد جدید نبود. در ژانویه 2024، یک گزارش فاش شده توسط ناظران تحریمی سازمان ملل، شواهدی را که نشان می‌داد امارات متحده عربی از طریق Amdjarass در چاد حمایت نظامی به نیروهای RSF ارسال می‌کرد، موثق توصیف کرد. امارات متحده عربی گفت که پروازهایش در آنجا کمک های بشردوستانه را به یک بیمارستان صحرایی منتقل می کند.

اسرائیل نیز در این تصویر تعلق دارد، اگرچه سازمان ملل از آن به عنوان تامین کننده نامی نبرده است. در ماه مه 2022، تحقیقاتی توسط لایت هاوس ریپورتز و هاآرتص هواپیمای مرتبط با کسب و کار جاسوسی خصوصی یک افسر اطلاعاتی سابق اسرائیل به خارطوم را ردیابی کردند. منابع به بازرسان گفتند که دارای فناوری نظارتی برای RSF است. در حالی که نیروهای RSF غیرنظامیان را در الفاشر کشتند، حساب رسمی اسرائیل به زبان عربی به صداهای اماراتی در تشبیه ارتش سودان به اخوان المسلمین و حماس پیوست.

جنگی که با حمایت خارجی تداوم یابد، صرفا به این دلیل پایان نخواهد یافت که مردمی که از دور تماشا می کنند، اندوه خود را ابراز می کنند.

شفقت و همبستگی تنها زمانی نتیجه می دهد که به خواسته های ملموس و دست یافتنی تبدیل شود که معطوف به کسانی است که قادر به عمل هستند. شواهد موجود به سه مرحله اشاره دارد.

اول، تحریم تسلیحاتی که در حال حاضر دارفور را پوشش می دهد باید اجرا شود. حداقل بخشی از ترافیکی که در بالا توضیح داده شد می‌تواند در محدوده خود متوقف شود، زیرا مأموریت پیمانکاران خارجی را که از طریق فرودگاه نیالا در دارفور جنوبی وارد سودان می‌شدند، ردیابی کرد. اقدامات تحریمی کنونی قرار است در 11 دسامبر به پایان برسد. تمدید آنها باید ابزار نظارت بر این مسیرها را به هیئت کارشناسان سازمان ملل بدهد.

دوم، شبکه های عرضه کننده سلاح و کمک نظامی باید با پیامدهای ملموسی مواجه شوند. در ماه فوریه، کمیته تحریم های سازمان ملل چهار فرمانده نیروهای RSF را در ارتباط با جنایات مرتکب شده در الفاشر، از جمله برادر رهبر RSF، منصوب کرد. تحریم‌ها بر فرماندهان میدانی تا زمانی که مسیرهای تدارکاتی که آنها را حفظ می‌کنند باز بماند، تأثیر محدودی خواهد داشت. مأموریت حقیقت یاب اتیوپی، لیبی، سومالی و سودان جنوبی را از جمله کشورهایی معرفی کرد که به درخواست های آن برای دریافت اطلاعات پاسخ نداده بودند. این کشورها باید پاسخ دهند.

سوم، باید گامی قابل مشاهده و ملموس به سمت پاسخگویی برداشته شود. دادگاه کیفری بین المللی (ICC) بر اساس ارجاع شورای امنیت سازمان ملل در سال 2005، صلاحیت رسیدگی به جنایات ارتکابی در دارفور را دارد. در ژانویه 2026، معاون دادستان دادگاه به شورای امنیت اطلاع داد که دفتر او به این نتیجه رسیده است که جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در الفاشر انجام شده است. به گزارش میدل ایست آی، دادستانی از آوریل 2023 تاکنون حتی یک درخواست برای حکم بازداشت در رابطه با جنایات ارتکابی در دارفور ارائه نکرده است.

دفتر دادستانی می گوید که چنین درخواست هایی تحت مهر و موم نگه داشته می شوند. برای بازماندگان، عدالتی که در خفا انجام می شود نمی تواند پیشرفت کند.

افرادی که دور از سودان زندگی می کنند نیز می توانند یک گام عملی بردارند. آنها می توانند از دولت های خود بپرسند که در مورد این سه خواسته کجا ایستاده اند. آزمایش بعدی از قبل مشخص است. از ماه ژوئن، مقامات سازمان ملل هشدار داده اند که العبید، شهری با جمعیتی حدود نیم میلیون نفر، ممکن است به سرنوشت الفاشر دچار شود.

حاتم زنده ماند. برای اینکه اولین سالگرد سقوط الفاشر معنای واقعی داشته باشد، شهادت او باید به عنوان مدرکی تلقی شود که نیازمند پاسخگویی است.

*نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده خط مشی تحریریه آنادولو نیست.