وعده فراموش شده برابری جمهوری فرانسه

Liberté، égalité، fraternité (آزادی، برابری، برادری). هر کودک فرانسوی این شعار را مدتها قبل از اینکه بداند عمل به آن به چه معناست یاد می گیرد. این یک وعده قدرتمند است. عادت فرانسه به شکستن آن نیز همینطور است.

فرانسه بیش از دو قرن را صرف تلاش برای تحقق اصول اساسی جمهوری فرانسه در برابری، آزادی و برادری کرده است. قرار است همه شهروندان در برابر قانون برابر باشند و نهادهای عمومی صرف نظر از منشاء و پیشینه اجتماعی باید در خدمت خیر عمومی باشند.

بنابراین، هنگامی که دانش‌آموزان در مدارسی که در حومه‌های پاریس یا مناطق روستایی کم منابع هستند، علیه معلمان غایب، وخامت اوضاع در ساختمان‌های مدارس و سال‌ها بی‌توجهی اعتراض می‌کنند، نارضایتی‌های آنها فراتر از کلاس درس می‌رود. آنها سیستمی را به چالش می کشند که نوید فرصت های برابر را می دهد در حالی که بسیاری از جوانان را با منابع کمتری نسبت به سایرین به دنبال آن می گذارند.

با جلب حمایت کارگران، اتحادیه ها و سایر معترضان، این جنبش به بخشی از یک رویارویی گسترده تر بر سر هزینه های زندگی، برچیده شدن خدمات عمومی و عقب نشینی دولت از مسئولیت های اجتماعی خود تبدیل شده است.

وعده قانون اساسی صریح است. اعلامیه 1789 حقوق بشر و شهروند برابری در حقوق را برقرار می کند، در حالی که مقدمه قانون اساسی فرانسه در سال 1946 آموزش عمومی را در هر سطحی وظیفه دولت می داند.

یک جمهوری نمی تواند به طور نامحدود مدارسی را تحمل کند که کیفیت آنها به محل زندگی کودکان و توانایی های خانواده آنها بستگی دارد. وقتی برابری در متون قانون اساسی وجود داشته باشد اما از زندگی روزمره دور شود، دولت اعتبار خود را به عنوان ضامن l’intérêt general (منافع عمومی) از دست می دهد.

یک دلیل تاریخی وجود دارد که این تناقض در فرانسه اهمیت خاصی دارد. انقلاب 1789 نظم اجتماعی را به چالش کشید که در آن امتیاز به تولد تعلق داشت. طبقه سوم، که اکثریت قریب به اتفاق جمعیت را در بر می گرفت، بسیاری از بار اقتصادی کشور را به دوش می کشید، در حالی که اشراف و روحانیون از مزایایی برخوردار بودند که برای مردم عادی محروم بود. انقلاب فرانسه مبانی حقوقی این نظام را ملغی کرد و شهروندی برابر را به عنوان یک اصل پایه گذاری کرد.

بیش از دو قرن بعد، چیزی شبیه یک دژاوو وجود دارد. دولت فرانسه رژیم باستانی نیست و دانش‌آموزان امروزی طبقه سوم جدیدی نیستند. با این حال، این سوال که انیمیشن 1789 هرگز به طور کامل ناپدید نشده است: وقتی فرصت تا این حد به شرایطی که کسی در آن متولد می شود بستگی دارد برابری به چه معناست؟

امتیاز ارثی به عنوان یک اصل قانونی لغو شده است، اما امتیاز اجتماعی می تواند خود را از طریق ثروت خانوادگی، جغرافیا، دسترسی به مدارس خوب و شبکه های حرفه ای بازتولید کند. ممکن است مکانیسم ها تغییر کرده باشند، اما مشکل از بین نرفته است.

این همان چیزی است که مدرسه را در مرکز جنبش فعلی قرار می دهد. مدارس دولتی شهروندان را تشکیل می دهند. آنها باید تحرک اجتماعی را ممکن سازند و شایستگی را مهمتر از تولد بدانند. وقتی دانش‌آموزان به دلیل نداشتن معلم و امکانات کافی اعتراض می‌کنند، با شکست مؤسسه‌ای مواجه می‌شوند که ظاهرا برای تحقق برابری طراحی شده است. سیستمی که به جوانان می گوید آینده آنها به تلاش آنها بستگی دارد، نمی تواند آنها را به طور منطقی مسئول عدم موفقیت در مدارسی که در تجهیز آن ناکام مانده است بداند.

در حالی که اعتراض ریشه های عمیقی در تاریخ فرانسه دارد، نباید آن را به یک کلیشه فرهنگی تقلیل داد. این یک مبارزه مکرر بر سر اقتدار یک دولت متمرکز است که ادعا می کند منافع عمومی را نمایندگی می کند. در ماه مه 1968، ناآرامی های دانشجویی به یک بحران سراسری گسترش یافت که میلیون ها کارگر اعتصابی را درگیر کرد. این جنبش دولت را سرنگون نکرد، اما نشان داد که چگونه درگیری در دانشگاه ها می تواند سؤالات گسترده تری را در مورد سلسله مراتب، کار و اقتدار سیاسی آشکار کند.

در سال 2018، جنبش جلیقه زردها شورش متفاوت و ناهمگونی را علیه تصمیماتی که تصور می‌شد برای تحمیل هزینه‌های نامتناسب بر خانوارهای عادی ابراز می‌کردند. این حرکات قابل تعویض نیستند. آنچه آنها را به هم مرتبط می‌کند، تقاضای مکرر این است که نهادها اقتدار خود را توجیه کنند و به وعده‌هایشان احترام بگذارند.

امروز معترضان دانشجویی ضمن بیان مطالبات خود، زبان فرهنگی مشخصی در اعتراضات ایجاد کرده اند. انیمیشن ها، مانگا، میم ها و رسانه های اجتماعی به راه هایی برای ابراز همبستگی و سرپیچی تبدیل شده اند. ارجاع به One، Dragon Ball، Avengers، Batman و دیگر دنیاهای خیالی نیز در تظاهرات، در کنار شعارهای خلاقانه، لباس ها و جوک های بصری ظاهر شده است.

این نوع نمادها به تظاهرکنندگان جوان اجازه می دهد تا یکدیگر را بشناسند، در مدارس و شهرها ارتباط برقرار کنند و هویت جمعی را که به سازمان های سیاسی سنتی وابسته نیست، بیان کنند.

با این حال، طنز آنها را نباید با سطحی بودن سیاسی اشتباه گرفت. این یکی از راه‌های ملموس و قابل مشاهده ایده‌های انتزاعی درباره بی‌عدالتی، آزادی و همبستگی در فرانسه و فراتر از مرزهای آن است.

نارضایتی های مشروع دانشجویان با دولتی مواجه شده است که به طور فزاینده ای تمایل دارد که اعتراضات را به عنوان یک مشکل امنیتی در نظر بگیرد و از خشونت به عنوان پاسخ استفاده کند، نه هشداری در مورد وضعیت نهادهای عمومی.

امنیت و نظم عمومی بهانه ای برای سرکوب مخالفان شده است. تجربه فرانسه پس از حملات تروریستی 2015 نشان می‌دهد که چگونه قدرت‌های استثنایی می‌توانند از شرایطی که برای توجیه آن‌ها استفاده می‌شود دوام بیاورند: برخی از اقدامات مرتبط با وضعیت اضطراری در سال 2017 در قوانین عادی گنجانده شد. زمانی که یک دولت به نظر می‌رسد توانایی بیشتری در مهار پیامدهای شکست نهادی با زور دارد تا اصلاح آنها، خطر تضعیف مشروعیت خود را دارد.

فرانسه به آرمان های انقلابی خود باز می گردد نه به این دلیل که هیچ چیز تغییر نکرده است. به آنها برمی گردد زیرا معنای آنها مورد بحث باقی می ماند.

این جمهوری بیش از دو قرن پیش امتیاز را به عنوان یک اصل قانونی لغو کرد. هنوز باید هر راهی را که از طریق آن امتیاز خود را بازتولید می کند از بین ببرد. دانش‌آموزان آن سؤال ناتمام را به زندگی عمومی باز می‌گردانند. و هنگامی که آنها این کار را انجام می دهند، به نظر می رسد که دولت توانایی بیشتری برای مهار پیامدهای شکست های خود با وحشیانه دارد، نه ترمیم آنها. این تضاد در قلب این جنبش و آزمونی است که برای جمهوری فرانسه ایجاد می کند.

بسیاری از دانشجویان در خیابان ها در میان رای دهندگان در انتخابات ریاست جمهوری آوریل 2027 حضور خواهند داشت. اگر تاریخ راهنما باشد، پاسخ تحقیرآمیز ماکرون و دولتش تنها عزم دانشجویان را برای مشارکت در روند انتخابات سخت تر خواهد کرد. مشارکت بیشتر جوانان می تواند به نفع چپ باشد. با این حال، این وظیفه چپ است که از این فرصت استفاده کند، دوباره با نسل های جوان ارتباط برقرار کند و خلاء سیاسی را با یک جایگزین محکم پر کند.

نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده موضع تحریریه الجزیره نیست.