پاکستان و تروریسم: وقتی جدول ها برمی گردد

شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، در سخنرانی خود در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، افغانستان را بهشتی برای گروه های تروریستی که علیه پاکستان حملات انجام می دهند، توصیف کرد. وی مشخصا از تحریک طالبان پاکستان یا TTP و ارتش آزادیبخش بلوچستان (BLA) نام برد و از طالبان افغانستان خواست تا برای جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه پاکستان و سایر کشورها اقدام قاطعانه انجام دهند. این خواسته که از سوی یک مقام پاکستانی می آید، سؤالات بسیاری را برمی انگیزد.

اولین مورد این است: از چه زمانی پاکستان تصمیم گرفته است که حمایت از گروه های مسلح در یک کشور همسایه خطرناک است؟ وقتی طالبان در افغانستان علیه حکومت جمهوری می جنگیدند و مردم افغانستان قربانی می شدند، این نگرانی کجا بود؟ چرا همان دولتی که سال ها از طالبان حمایت می کرد، اکنون در مورد پناهگاه های تروریستی صحبت می کند که گویی هیچ نقشی در ایجاد این وضعیت نداشته است؟ حمایت پاکستان از طالبان صرفا ادعایی نیست که افغان‌ها از روی عصبانیت یا بدون دلیل مطرح می‌کنند.

حمایت های مالی، آموزش و جذب جنگجویان، انتقال مهمات و سوخت، و همکاری بین مقامات نظامی و اطلاعاتی پاکستان و طالبان در طول سال ها به طور گسترده توسط سازمان های معتبر بین المللی مستند شده است. در بیشتر 25 سال گذشته، پاکستان به تقویت نیرویی کمک کرد که جنگ و سرکوب را بر مردم افغانستان تحمیل کرد. شبکه حقانی نمونه بارز این رفتار است.

پناهگاه های آن در وزیرستان شمالی و ارتباط آن با دستگاه اطلاعاتی پاکستان سال ها موضوع گزارش ها و اعتراضات رسمی بوده است. در سال 2011، مایک مولن، رئیس وقت ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، این شبکه را عملا بازوی اطلاعات پاکستان توصیف کرد، ادعایی که اسلام آباد آن را رد کرد. اکنون که پاکستان از پناهگاه های آن سوی مرز شکایت می کند، باید توضیح دهد که چرا بیش از یک دهه پیش از پاسخگویی به همان خواسته در مورد شبکه حقانی خودداری کرد.

حتی پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال 2021، عمران خان، نخست وزیر وقت پاکستان از شکستن قید بردگی توسط افغان ها صحبت کرد. معنای سیاسی این پاسخ روشن بود: پیروزی طالبان در اسلام آباد مورد استقبال قرار گرفت. اما اکنون که طالبان آنطور که پاکستان انتظار داشت رفتار نمی کنند، همین پیروزی به یک تهدید تبدیل شده است. آیا ماهیت طالبان به تازگی آشکار شده است، یا اینکه محاسبات پاکستان مبنی بر اینکه می تواند رفتار طالبان را کنترل کند، به سادگی ثابت شده است؟ به نظر من، این معکوس نشان می دهد که مشکل اصلی، تعریف گزینشی از تروریسم است.

زمانی که طالبان در افغانستان می‌جنگیدند و به گسترش نفوذ پاکستان کمک می‌کردند، می‌توان توجیهاتی برای حمایت از آنها پیدا کرد. اکنون که گروه‌های نزدیک به طالبان علیه پاکستان می‌جنگند، اسلام‌آباد ناگهان نگران پناه‌گاه‌ها، حمایت‌ها و مسئولیت دولت میزبان است. زندگی انسان ها نباید ناگهان با ارزش شود، صرفا به این دلیل که مکان کشته شدن افراد تغییر کرده است. البته مردم پاکستان در واقع قربانی تروریسم هستند. هیچ مخالفتی با سیاست های اسلام آباد نمی تواند کشتار شهروندان پاکستانی را توجیه کند.

TTP یک تهدید واقعی است و باید با آن مقابله کرد. اما همین استاندارد باید برای قربانیان گروه های تحت حمایت پاکستان در افغانستان و هند نیز اعمال شود. دولت پاکستان نمی تواند از رنج مردم خود برای پاک کردن سابقه خود در حمایت از نیروهایی که زندگی در کشورهای دیگر را ویران کرده اند استفاده کند. خصومت پاکستان با تحریک طالبان پاکستان جدید نیست. این کشور عملیات هایی را علیه تحریک طالبان پاکستان و سایر گروه هایی که پاکستان را هدف قرار می دهند، انجام داده است.

بنابراین مسئله این نیست که اسلام آباد هرگز با تروریسم مبارزه نکرده است. به همین دلیل است که واکنش آن به گروه های مسلح بسته به اینکه حملات آنها به کجا انجام می شود، متفاوت بوده است. اگر مخالفت با تروریسم یک موضوع اصلی است، شبکه‌هایی که جنگجویان را جذب می‌کنند، کمک مالی می‌کنند و حملاتی را علیه کشورهای همسایه سازماندهی می‌کنند، باید به همان اندازه غیرقابل قبول تلقی شوند. تا زمانی که این تناقض وجود دارد، اظهارات پاکستان در مورد تروریسم را نمی توان جدی گرفت.

این تنها در صورتی می تواند تغییر کند که پاکستان از اظهارات عمومی فراتر رفته و در واقع با تروریسم مبارزه کند، چیزی که به نظر می رسد قصد انجام آن را ندارد. لشکر طیبه یکی از مصادیق بارز آن است. کمیته تحریم شورای امنیت سازمان ملل این گروه مستقر در پاکستان را مسئول حملات متعدد علیه اهداف نظامی و غیرنظامی از جمله حملات بمبئی در سال 2008 معرفی می کند. همین سوابق، جماعت الدعوه، مستقر در پاکستان را نیز به عنوان جبهه ای برای تأمین مالی، آموزش و حمایت از لشکر طیبه معرفی می کند. جیش محمد (JeM) نمونه دیگری است.

این گروه که توسط مسعود ازهر پس از آزادی از زندان در هند تأسیس شد، در فهرست تحریم‌های سازمان ملل نیز قرار دارد. شورای امنیت ارتباط آن با القاعده و طالبان و همچنین نقش آن در حملات در کشمیر را مستند کرده است. در ماه مه 2025، گزارش شد که JeM در باهاوالپور، در استان پنجاب پاکستان مستقر است. حزب مجاهدین یکی دیگر از گروه های قدیمی فعال در کشمیر است که برای پایان دادن به حکومت هند و متحد کردن منطقه با پاکستان مبارزه می کند. به گفته U.S.

وزارت امور خارجه گزارش می دهد که این گروه حملات متعددی را علیه پرسنل امنیتی و سیاستمداران هند انجام داده و در آدم ربایی و قتل دست داشته است. گزارش های ژوئن 2026 همچنین رهبر آن سید صلاح الدین را در پاکستان توصیف می کند. حرکت المجاهدین نمونه دیگری از این شبکه های فرامرزی است. سوابق شورای امنیت مظفرآباد و راولپندی را به‌عنوان پایگاه‌های این گروه معرفی کرده و حملات علیه اهداف نظامی و غیرنظامی در کشمیر، آموزش جنگجویان و همکاری با گروه‌های دیگر را ثبت کرده است.

ربودن یک هواپیمای هندی در سال 1999 نیز به این گروه نسبت داده شده است. این تاریخ نشان می دهد که ارتباط بین گروه های مستقر در پاکستان و خشونت در سراسر منطقه به طالبان افغانستان محدود نشده است و در طول دهه ها کشیده شده است. در آوریل 2025، خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان در مصاحبه ای با اسکای نیوز در مورد سابقه این کشور در حمایت، آموزش و تامین مالی گروه های تروریستی سوال شد.

وی پاسخ داد: ما حدود سه دهه است که این کار کثیف را برای آمریکا و غرب از جمله انگلیس انجام می دهیم. وی این سیاست را اشتباه خواند و از هزینه های آن برای پاکستان صحبت کرد. اما بهایی که مردم افغانستان پرداخته اند چیست؟ اشاره به نقش ایالات متحده و بریتانیا چگونه مسئولیت مقامات پاکستانی را از بین می برد؟ اگر پاکستان می‌خواهد سخنانش جدی گرفته شود، باید همان چیزی را که از طالبان می‌خواهد در داخل خود نشان دهد: اقدام علیه تروریسم بین‌المللی و اقداماتی که می‌توان آن را تأیید کرد.

مبارزه با تروریسم زمانی اعتبار دارد که روابط سیاسی گذشته با یک گروه مانع اقدام علیه آن نباشد. اظهارات پاکستان در مورد تروریسم تنها زمانی جدی گرفته می شود که این کشور برای قطع کمک های مالی، توقف جذب نیرو و از بین بردن ساختارهای عملیاتی گروه های تروریستی شناخته شده در خاک خود اقدام کند. تا آن زمان، این سخنان در حد کلمات باقی می مانند. نه مشکل تروریسم در پاکستان و نه تهدیدی که آن را به بیان این اظهارات سوق داده است، از بین نخواهد رفت. در غیر این صورت، خطر بسیار پس از U.S.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا در سال 2011 هشدار داد: «شما نمی توانید مارها را در حیاط خلوت خود نگه دارید و انتظار داشته باشید که آنها فقط همسایه هایتان را گاز بگیرند». ادامه همین سیاست است که جدی گرفتن زبان پاکستان در مورد تروریسم را در سال 2026 دشوار می کند. اسلام آباد خواهان پایان دادن به تهدیدی است که متوجه خود می شود، اما باید نشان دهد که امنیت همسایگان خود را با همان معیار قضاوت می کند. تروریسم زمانی که به گسترش نفوذ پاکستان کمک کرد کمتر خطرناک یا جنایتکار نبود.

پاکستان برای اعتبار بخشیدن به سخنان خود باید نشان دهد که نگرانی اش خود تروریسم است، حتی زمانی که تروریست ها علیه کشور دیگری می جنگند. تا اینجا، آنچه می‌توانیم ببینیم این است که مناقشه کنونی پاکستان با طالبان به خودی خود به این معنا نیست که این کشور از سیاست دیرینه خود در استفاده از گروه‌های مسلح برای پیشبرد اهداف خود دست کشیده است. آزمون تغییر پایانی برای منطق استفاده از چنین گروه هایی است.

اگر اسلام آباد تنها زمانی صدای خود را بلند کند که این گروه ها خواسته هایش را نادیده بگیرند، آنچه تغییر کرده است، رابطه بین حامی و گروه است. ارزش زندگی انسان هنوز با همان معیار انتخابی مورد قضاوت قرار می گیرد. قبل از اینکه شریف افغانستان را بهشت ​​تروریسم توصیف کند، باید توضیح دهد که کشورش چه نقشی در رساندن افغانستان به این نقطه ایفا کرده است. مردم افغانستان هرگز پاکستان را به حمایت از طالبان دعوت نکردند و اکنون نباید مجبور به پرداخت بهای آن محاسبه ناموفق باشند.