افزایش قیمت نفت بر نیاز به کمک به کشورهای فقیر برای استفاده از انرژی های تجدیدپذیر تاکید می کند

بر اساس گزارش ماه اکتبر صندوق بین المللی پول درباره اقتصاد جهانی، افزایش قیمت نفت و ورود هوش مصنوعی به دلیل جنگ، شکاف اقتصادی بین کشورهای ثروتمند و فقیر را افزایش می دهد. بر اساس این گزارش، کشورهای فقیرتری که بیشتر سوخت‌های فسیلی خود را وارد می‌کنند، متحمل بدترین پیامدهای جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران شده‌اند، در حالی که کشورهای ثروتمندتر به لطف رشد اقتصادی مرتبط با هوش مصنوعی و سیستم‌های انرژی متنوع، بهتر در برابر شوک‌های مربوط به جنگ مقاومت کرده‌اند.

انرژی های تجدیدپذیر و پاک می تواند به کشورهای فقیرتر کمک کند تا اقتصاد خود را در برابر تلاطم های اقتصادی آینده تقویت کنند، اما انتقال انرژی که به خوبی برنامه ریزی شده باشد نیازمند منابعی است که این کشورها ندارند. در عوض، خانواده‌ها و شرکت‌ها در کشورهای در حال توسعه، انتقال انرژی مورد نیاز خود را با موتورسیکلت‌های الکتریکی ارزان قیمت و پنل‌های خورشیدی روی پشت بام دنبال می‌کنند. کارشناسان می گویند تقاضا برای انتقال انرژی در اقتصادهای فقیر اینجاست، اما هیچ کس برنامه ریزی و پولی را برای منظم یا عادلانه کردن آن فراهم نمی کند.

ربکا ری، اقتصاددانی که در حال مطالعه توسعه پایدار جهانی در دانشگاه بوستون است، گفت: «خروج نفت تنها راه حل برای این آسیب پذیری اقتصادی طولانی مدت، اما در حال حاضر بسیار حاد است. "سوال این است که چه کسی هزینه آن را پرداخت می کند؟"

قیمت نفت و گاز که با جنگ‌های خاورمیانه و اوکراین و نابودی پالایشگاه‌ها و بسته شدن مسیرهای کشتیرانی افزایش یافته است، باعث گران‌تر شدن انواع محصولات از جمله کود و کالاهایی شده است که باید با موتورهای سوخت فسیلی حمل شوند. این قیمت‌های بالا در کشورهای فقیر، جایی که مردم و دولت‌ها برای تامین مایحتاج خود در تلاش هستند، بیشترین ضربه را می‌زند.

قیمت‌های بالای سوخت‌های فسیلی همچنین می‌تواند اثرات منفی ناخواسته‌ای در کشورهای فقیر داشته باشد، مانند سخت‌تر کردن وام گرفتن برای دولت‌ها. افزایش قیمت سوخت اقتصاد را کند می کند، به این معنی که دولت ها پول مالیات کمتری دریافت می کنند. سپس سرمایه گذاران در مورد وام دادن به آن دولت ها به دلیل درآمدهای ضعیف آن ها دچار تردید می شوند. پس از آن، دولت ها باید وام های پرریسک تر با نرخ های بهره تندتر را برای ادامه حیات خود بپذیرند و به هزینه های وام گیری بالا می افزایند. این می تواند آنها را در مشکلات مالی قرار دهد و خرج کردن برای افراد خود را برای آنها دشوارتر کند.

گزارش صندوق بین‌المللی پول می‌گوید: «فقیرترین کشورهای جهان احتمالا شاهد کاهش بهره‌وری و شتاب رشد و شکاف در درآمد سرانه‌شان نسبت به کشورهای پیشرفته در اوایل دهه 2030 خواهند بود». این گزارش بازتاب هشدارهای مکرر سازمان‌های بین‌المللی درباره تأثیرات جهانی جنگ در ایران از اوایل سال جاری است.

با این حال، ساکنان کشورهای کم درآمد با جستجوی فرصت هایی برای تاب آوری به بحران پاسخ می دهند. حتی قبل از افزایش قیمت سوخت ناشی از جنگ در خاورمیانه، شهروندان و شرکت های خصوصی در کشورهای فقیر در انرژی های تجدیدپذیر خود سرمایه گذاری می کردند. به نظر می رسد که جنگ این روندها را تسریع کرده یا ارزش آنها را نشان داده است.

به عنوان مثال، موتور سیکلت‌ها و موتورسیکلت‌های برقی اکنون از چهارراه‌های شلوغ ویتنام عبور می‌کنند، جایی که فروش آن‌ها پس از شروع جنگ تقریبا دو برابر شد و اکنون 28 درصد از وسایل نقلیه جدید دو چرخ فروخته شده را تشکیل می‌دهند. در شهرهای پاکستان، خورشیدی روی پشت بام، ظرفیت برق کشور را در دو سال منتهی به جنگ دو برابر کرده بود. پس از شروع جنگ، تمام آن پنل‌های خورشیدی قیمت برق کشور را نسبتا ثابت نگه داشتند و کشور را در برابر شوک‌های اقتصادی مشابهی که پس از حمله روسیه به اوکراین در سال 2022 تجربه کرد، محافظت کردند.

یک انتقال انرژی در حال وقوع است، اما این یک تغییر سیستماتیک نیست. و بین مردم کشورهای فقیر به طور مساوی توزیع نمی شود. نصب برنامه‌ریزی نشده خورشیدی روی پشت بام، خانوارهای ثروتمندتر را از شبکه‌های برق خارج می‌کند و خانواده‌های فقیرتر را مجبور می‌کند هزینه بهبود شبکه‌ها را بپردازند. رشد EV می تواند شبکه ها را بدون برنامه ریزی مناسب و بهبود زیرساخت ها تحت فشار قرار دهد. و سازماندهی و هزینه های مورد نیاز برای انتقال انرژی عمده فروشی برای بسیاری از دولت ها امکان پذیر نیست.

به عنوان مثال، اتیوپی از دیگر کشورهای آفریقایی پیشی گرفته و به یک رهبر جهانی در پذیرش خودروهای الکتریکی تبدیل شده است، اما این کشور هنوز تنها 13 ایستگاه شارژ عمومی دارد و به طور منظم از خاموشی رنج می برد، که باعث می شود عرضه خودروهای برقی آن به طور بالقوه مخاطره آمیز باشد. این کشور با پروژه برق آبی سد رنسانس بزرگ اتیوپی که سال گذشته آنلاین شد، تولید برق ملی خود را دو برابر کرده است، اما همچنان به یک شبکه قابل اعتماد نیاز دارد تا این افزایش نیرو معنادار شود.

نپال، که همچنین از انرژی آبی برای حمایت از پذیرش گسترده EV - بیش از 70 درصد از وسایل نقلیه جدید فروخته شده - استفاده می کند، به طور مشابه شاهد رشد سریعتر موجودی خودروهای الکتریکی خود از شارژرها و فناوری شبکه مورد نیاز برای پشتیبانی است.

بازدیدکنندگان یک ریکشا با باتری را در طول نمایشگاه NAIMA Nepal Mobility Expo 2025 در کاتماندو، نپال بررسی می کنند. کوی نان / سرویس اخبار چین / VCG از طریق گتی ایماژ

ایجاد زیرساخت‌های ضروری مانند شبکه‌های برق دقیقا همان پروژه‌ای است که مؤسسات توسعه بین‌المللی مانند صندوق بین‌المللی پول قرار است در آن سرمایه‌گذاری کنند. صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، که مقر آنها در واشنگتن دی سی است، توسط بیش از 40 کشور متحد در سال 1944 تأسیس شد. توانمندی ها و مشاوره مالی به کشورهای در حال توسعه تا بتوانند پروژه های مورد نیاز برای رشد اقتصاد خود را بسازند.

با این حال، در طول تاریخ خود، هر دو سازمان به دلیل اولویت دادن به بازپرداخت بدهی بر رفاه در کشورهای وام گیرنده، به طور بالقوه بدتر شدن نابرابری و سودجویی شرکت ها، انتقاداتی را دریافت کرده اند.

امروزه، بزرگ‌ترین این سازمان‌ها برای تعمیرات اساسی سیستم‌های انرژی در کشورهای در حال توسعه قدمی نمی‌گذارند - در واقع، بانک جهانی هدف بلندپروازانه وام‌دهی مرتبط با آب و هوا را در ماه ژوئن، به دنبال درخواست‌های دولت ترامپ از آن و صندوق بین‌المللی پول برای تمرکز مجدد از مسائل آب و هوایی کنار گذاشت. و کشورهای بزرگی که به تامین مالی این سازمان ها کمک می کنند، مانند ایالات متحده، کشورهای اروپایی و چین، اخیرا بودجه خود را برای توسعه زیرساخت ها در کشورهای فقیر کاهش داده اند.

شخار آیار، مدیر شورای هند برای تحقیقات روابط اقتصادی بین‌الملل، در رویدادی که در ماه جاری توسط مرکز توسعه جهانی برگزار شد، گفت: «کشورهای در حال توسعه در مارپیچ کاهش رشد و افزایش آسیب‌پذیری گرفتار شده‌اند. "در عین حال، کاهش گسترده ای از کمک های دوجانبه صورت گرفته است" - یعنی کمک های کشورهای ثروتمند به کشورهای فقیرتر.

کشورهای ثروتمند قول داده اند تا سال 2035 بیش از یک تریلیون دلار به پروژه های مرتبط با آب و هوا در کشورهای در حال توسعه کمک کنند، اما قرار است پرداخت های سالانه افزایش یابد و هنوز به طور کامل در دسترس نیست. به علاوه، کشورهای ثروتمند از لحاظ تاریخی نتوانسته‌اند به وعده‌های مشابهی عمل کنند.

اگر خط نقره ای وجود داشته باشد، این است که پیامدهای اقتصادی ناشی از جنگ ایران، اهمیت اقتصادی دور کردن کشورهای فقیر از سوخت های فسیلی را غیرقابل انکار کرده است.

ری گفت: «اکنون به طور گسترده‌تری درک شده است که کربن‌زدایی یک هدف حیاتی برای ثبات اقتصاد کلان است و این شناخت یک گام واقعا تشویق‌کننده است.

این داستان در ابتدا توسط Grist با عنوان افزایش قیمت نفت بر نیاز به کمک به کشورهای فقیر در پذیرش انرژی های تجدیدپذیر در 22 اکتبر 2026 منتشر شد.