توافق پاریس چیست و چرا 1.5C اهمیت دارد؟

نپال اولین کشوری بود که پس از سیل ناگهانی در آگوست 2026 از صندوقی برای خسارات ناشی از تغییرات آب و هوایی دریافت کرد.

در پاریس در سال 2015، تقریبا 200 کشور توافقنامه ای را امضا کردند که برای محدود کردن گرمایش زمین به 1.5 درجه سانتیگراد و جلوگیری از بدترین تأثیرات آن طراحی شده بود.

اما علیرغم برخی پیشرفت ها در زمینه هایی مانند انرژی های تجدیدپذیر، جهان با سرعتی سریع به گرم شدن ادامه داده است.

در گزارش اخیر سازمان ملل آمده است که این هدف احتمالا در چند سال آینده نقض خواهد شد و برای بازگرداندن جهان به 1.5 درجه سانتیگراد به اقدامات "فوری و سختگیرانه" نیاز است.

توافق پاریس در قلب تعهد بین المللی برای مقابله با افزایش دمای جهانی است.

این قانون در 4 نوامبر 2016 اجرایی شد و تقریبا همه کشورهای جهان با کاهش انتشار گازهای گلخانه ای که باعث گرم شدن کره زمین می شود موافقت کردند.

با این حال، ایالات متحده - دومین تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانه ای جهان - در ژانویه 2026 در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ از این توافق خارج شد.

ایالات متحده همچنین در اولین دوره ریاست جمهوری ترامپ عقب نشینی کرد، اما در سال 2021 و در زمان جانشین وی، جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا دوباره به آن پیوست.

ایران، لیبی و یمن تنها کشورهای عضو سازمان ملل خارج از توافق پاریس هستند.

توافق پاریس مجموعه ای از تعهدات را فهرست می کند:

"پیگیری تلاش ها" برای محدود کردن افزایش دمای کره زمین به 1.5 درجه سانتیگراد، و نگه داشتن آنها "بسیار زیر" 2.0 درجه سانتیگراد بالاتر از آنچه در دوران پیش از صنعت ثبت شده بود، که عموما به معنای اواخر قرن 19 در نظر گرفته می شد.

برای دستیابی به تعادل - معروف به صفر خالص - بین گازهای گلخانه ای که انسان در اتمسفر وارد می کند و گازهایی که به طور فعال حذف می کند، در نیمه دوم این قرن.

هر کشوری اهداف کاهش انتشار خود را تعیین کند که هر پنج سال یک بار برای افزایش جاه طلبی ها مورد بازنگری قرار می گیرد

کشورهای ثروتمندتر برای کمک به کشورهای فقیرتر با ارائه بودجه، معروف به تامین مالی آب و هوا، برای انطباق با تغییرات آب و هوا و روی آوردن به انرژی های تجدید پذیر.

هدف 1.5 درجه سانتیگراد به طور کلی برای اشاره به میانگین 20 ساله به جای یک سال پذیرفته شده است.

بنابراین، در حالی که سال 2024 بیش از 1.5 درجه سانتیگراد گرمتر از دوران پیش از صنعتی بود، به این معنی نیست که آستانه توافق پاریس نقض شده است.

به گفته دانشمندان آب و هوا، هر 0.1 درجه سانتیگراد گرم شدن، خطرات بیشتری را برای سیاره به همراه دارد، مانند امواج گرمای طولانی تر، طوفان های شدیدتر و آتش سوزی های جنگلی.

دانشمندان سازمان ملل می گویند، اما مجموعه بسیار وسیعی از شواهد علمی نشان می دهد که گرم شدن 2 درجه سانتی گراد یا بیشتر، تأثیرات بسیار بیشتری را به همراه خواهد داشت، بالاتر از آنچه در دمای 1.5 درجه سانتی گراد احساس می شود.

سطح دریاها با ذوب شدن یخچال ها و صفحات یخ بالاتر می رود

افزایش خطرات برای امنیت غذایی در برخی مناطق به دلیل آب و هوای شدیدتر

شانس بیشتری برای گسترش برخی از بیماری های حساس به آب و هوا، مانند دنگی

گونه های بیشتری در معرض انقراض هستند

در صورت عبور از «نقاط اوج»، برخی تغییرات ممکن است برگشت ناپذیر شوند.

دقیقا مشخص نیست که این آستانه ها در کجا قرار دارند، اما زمانی که این آستانه ها رد شوند، تغییرات ممکن است شتاب گرفته و برگشت ناپذیر شوند.

اینها می تواند شامل فروپاشی صفحه یخی گرینلند، جریان های گرم اقیانوس اطلس یا از بین رفتن بیشتر جنگل های بارانی آمازون باشد.

صفر خالص چیست و آیا بریتانیا در مسیر دستیابی به آن است؟

چگونه تغییرات آب و هوایی موج گرما، خشکسالی، آتش سوزی و سیل را بدتر می کند

تقریبا دو سوم این پول در سال‌های اخیر صرف تلاش‌هایی برای محدود کردن گرمایش جهانی شده است، در حالی که حدود یک چهارم برای کمک به کشورها برای سازگاری با تغییرات آب و هوایی استفاده شده است.

در سال 2023، کشورها برای اولین بار توافق کردند که صندوقی منحصرا برای ضرر و زیان ایجاد شود. این پول برای کمک به کشورها برای بهبود اثرات تغییرات آب و هوایی است.

نپال اولین کشوری بود که پس از سیل ناگهانی در اوت 2026 که بیش از 1400 نفر را به کام مرگ کشید، به اولین کشوری تبدیل شد که از این صندوق پول دریافت کرد.

رهبران جهان هر ساله برای بحث در مورد تعهدات آب و هوایی خود در اجلاس های بین المللی به نام COP (کنفرانس طرفین) گرد هم می آیند.

همه COPها از سال 2015 تا کنون پیگیری کرده‌اند که کشورها چگونه در پاریس وعده داده‌اند.

در COP28 در سال 2023، کشورها برای اولین بار موافقت کردند که در "انتقال از سوخت های فسیلی" "مشارکت کنند"، اگرچه آنها مجبور به انجام هیچ اقدام خاصی نبودند.

کشورها همچنین توافق کردند که ظرفیت جهانی انرژی های تجدیدپذیر - مانند باد و خورشید - را تا سال 2030 سه برابر کنند.

اما توافق نهایی در COP30 در سال 2025 به طور مستقیم به سوخت های فسیلی اشاره نکرد. در عوض، میزبان کنفرانس، برزیل، یک نقشه راه داوطلبانه برای دور شدن از سوخت های فسیلی منتشر کرد که در COP31 مورد بحث قرار خواهد گرفت.

این COP از 9 تا 20 نوامبر 2026 در آنتالیا، ترکیه و توسط استرالیا برگزار می شود.

«ائتلاف مشتاقان» متشکل از 57 کشور نیز کنفرانس‌های جداگانه‌ای از فرآیند COP برای بحث در مورد حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی ترتیب داده است.

اولین جلسه در سانتا مارتا، کلمبیا در آوریل 2026 برگزار شد و کنفرانس دیگری برای جولای 2027 در تووالو برنامه ریزی شده است.

هدف بلند مدت 1.5 درجه سانتیگراد گرمایش جهانی هنوز نقض نشده است.

اما در آخرین گزارش سازمان ملل متحد درباره شکاف انتشار گازهای گلخانه‌ای، که توسط خارجی منتشر شده، گفته شده است که احتمالا در چند سال آینده پس از «دهه‌ها اقدام ناکافی آب‌وهوایی» از حد مجاز فراتر خواهد رفت.

در این گزارش آمده است که در «پایین‌ترین سناریوی ممکن»، گرمایش تا اواسط قرن به 1.7 تا 1.8 درجه سانتیگراد خواهد رسید.

سازمان ملل افزود: بازگشت به 1.5 درجه سانتیگراد تا سال 2100 امکان پذیر است، اما این امر مستلزم "کاهش فوری و سختگیرانه انتشار گازهای گلخانه ای" است.

به طور خاص، انتشار گازهای گلخانه ای باید بین سال های 2025 تا 2030 18 درصد کاهش یابد.

این گزارش نشان داد که تعهداتی که دولت‌ها تاکنون داده‌اند تنها نیمی از این کاهش‌ها را پوشش می‌دهد.

به گفته این تحقیق، بدون اقدام بیشتر، گرمایش جهانی تا پایان قرن به 3 درجه سانتیگراد خواهد رسید.

در مورد تغییرات آب و هوایی در COP30 در برزیل چه توافقی صورت گرفت؟