ال نینو و گردباد قطبی؛ آیا تابستان داغ به زمستان یخزده منجر میشود؟
تاثیرات آبوهوایی النینو در اروپا معمولا غیرمستقیم و کمتر شدید از مناطق حاره است، اما کارشناسان هشدار میدهند ممکن است گردابه قطبی را تضعیف کند.
کارشناسان هشدار دادهاند رویداد ال نینوی امسال ممکن است «قویترین رویداد در دوران معاصر» باشد و احتمال آن را افزایش دهد که سال ۲۰۲۷ به گرمترین سال ثبتشده تبدیل شود.دماهای سطح دریا در اقیانوس آرام استوایی از بالاترین مقادیر ثبتشده در جریان هر یک از رویدادهای پیشین ال نینو عبور کرده است و انتظار نمیرود این پدیده جوی تا اواخر پاییز یا اوایل زمستان به اوج خود برسد.کارشناسان برآورد میکنند گرمای شدید مرتبط با ال نینو در فاصله ژوئن ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷ میتواند به ۴۵۱ هزار مرگ اضافی منجر شود. این گرمایش افزوده همچنین زمینه را برای پیامدهای حادتر آبوهوایی، از جمله آتشسوزیهای جنگلی و سیل، فراهم میکند.آمریکای جنوبی، جنوب ایالات متحده، شرق آفریقا و آسیای مرکزی در رویدادهای پیشین ال نینو با افزایش خطر سیلاب روبهرو بودهاند، در حالی که خشکسالی و خطر آتشسوزیهای جنگلی در بخشهای وسیعی از استرالیا، مناطق شمالی آمریکای جنوبی و برخی کشورهای آسیایی مانند اندونزی بیشتر میشود.اما در اروپا، پیامدهای آبوهوایی ال نینو معمولا بسیار غیرمستقیمتر و خفیفتر است. این پدیده طبیعی میتواند احتمال شرایط ناپایدارتر در ادامه سال را افزایش دهد؛ از جمله پاییز و اوایل زمستانی ملایمتر، پربارانتر و بادیتر.پس چرا نگرانیها از فرو رفتن اروپا در یخبندانی شدید در زمستان امسال افزایش یافته است؟رویداد گرمایش ناگهانی استراتوسفری چیست؟هر سال در زمستان، بادهای نیرومند غربی در ارتفاعات بالای استراتوسفر پیرامون قطب میچرخند؛ لایهای از جو که از حدود ۱۰ تا ۵۰ کیلومتر بالای سطح زمین امتداد دارد.به این سامانه گردباد قطبی استراتوسفری (SPV) گفته میشود و پیرامون هوای سرد واقع در ارتفاعات بالای منطقه قطب شمال گردش میکند.با این حال، پس از اوجگیری ال نینو، گردباد قطبی استراتوسفری میتواند تضعیف شود. این وضعیت احتمال وقوع رویداد گرمایش ناگهانی استراتوسفری (SSW) را افزایش میدهد؛ رویدادی که در ادامه میتواند زمینهساز هوای سردتر شود.در رویداد SSW دماها در استراتوسفر بهسرعت افزایش مییابد؛ گاه تا حدود ۵۰ درجه سانتیگراد تنها در چند روز. با پراکنده شدن هوای سرد در ارتفاعات بالای استراتوسفر، شکل جریان جتی تحت تاثیر قرار میگیرد، زیرا هوای سرد از استراتوسفر به تروپوسفر فرو میریزد.اداره هواشناسی بریتانیا میگوید: «معمولا این الگو بر فراز شمال اقیانوس اطلس و اسکاندیناوی شکل میگیرد.»اداره هواشناسی بریتانیا میافزاید: «این وضعیت یعنی در شمال اروپا، از جمله بریتانیا، احتمالا دورهای طولانی از هوای سرد و خشک حاکم میشود، در حالی که جنوب اروپا بیشتر ملایم، بارانی و بادی خواهد بود. در مرز میان این دو ناحیه، بادهای سرد شرقی شکل میگیرد و در برخی موارد کاهش دما به بارش برف منجر میشود.»آیا ال نینو اروپا را وارد «یخبندان شدید» میکند؟چندین روزنامه در هفتههای اخیر هشدار دادهاند که به دلیل خطر اوجگیری ال نینو و تضعیف گردباد قطبی، اروپا ممکن است با «یخبندانی شدید» روبهرو شود.با این حال، هوای زمستانی در سراسر بریتانیا و اروپا تحت تاثیر مجموعهای گسترده از عوامل قرار دارد؛ از جمله تغییرات آبوهوایی ناشی از فعالیتهای انسانی. برای نمونه، یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ (منبع به زبان انگلیسی) در دانشگاه نیوکاسل نشان داد سوزاندن سوختهای فسیلی روند تغییرات بارندگی زمستانی در بریتانیا و اروپا را شتاب داده و این دگرگونیها تقریبا ۲۵ سال زودتر از آنچه انتظار میرفت رخ میدهد.بسیاری از عواملی که بر آبوهوای اروپا اثر میگذارند را نمیتوان تا این حد زود پیشبینی کرد. در واقع، هواشناسان تنها میتوانند رویدادهای منفرد گرمایش ناگهانی استراتوسفری را حدود یک هفته پیش از وقوع با اطمینان پیشبینی کنند.گراهام مَج، سخنگوی اقلیم اداره هواشناسی بریتانیا، به یورونیوز ارث میگوید: «اگرچه پیوند دورشناختهای میان ال نینو و سردتر شدن پایان زمستان در بریتانیا وجود دارد، اما چنین نتیجهای به هیچوجه تضمینشده نیست.»او اضافه میکند: «عوامل متعددی از جمله ال نینو محرکهای هوای زمستانی بریتانیا هستند و این ترکیب و توازن میان آنهاست که پیشبینی زمستان را تعیین میکند، نه هرکدام به تنهایی.»